10 λόγοι να βλέπεις «παλιό» καλό κινηματογράφο

...

Γράφει ο Γιώργος Κόκουβας

Το Vertigo είναι μια από τις πιο κλασσικές ταινίες του παλιού καλού κινηματογράφου

Αυτονόητο θα μου πείτε. Ποιος δεν βλέπει κλασικό κινηματογράφο, ταινίες ιστορικές για το σινεμά, ταινίες που έχουν γράψει με χρυσά γράμματα την Ιστορία της έβδομης τέχνης; Πολλοί, είναι η απάντηση, και το διαπίστωσα και σε εγχώρια σχολή Σκηνοθεσίας, η πλειοψηφία των σπουδαστών στην οποία δεν είχαν ιδέα για τα κινήματα, για το ακαδημαϊκό στιλ, για το γιατί είναι σημαντικός ο Πολίτης Κέιν ή τι καινούριο έφερε ο Γκοντάρ ή ο Χίτσκοκ. Και μιλάμε για υποψήφιους κινηματογραφιστές, σωστά;

Επιστρέφοντας στην απάντηση του όχι και τόσο ρητορικού ερωτήματος, υπάρχουν πολλοί λόγοι για να δει ένας υποψήφιος κινηματογραφιστής ταινίες από όλο το φάσμα του πρώτου αιώνα του σινεμά. Ακόμη και όσοι ήδη βλέπουν μανιωδώς, ίσως το κάνουν με την αυτονόητη αίσθηση της ανάγκης να δούνε καλό, κλασικό σινεμά. Παρακάτω, προσπαθούμε να κάνουμε πιο σαφή αυτήν την ενστικτώδη παρόρμηση, και να απαριθμήσουμε τους λόγους που αυτό το ένστικτο δεν πρέπει να αγνοηθεί. Γιατί, λοιπόν, το να βλέπουμε παλιές ταινίες βοηθά στο σύγχρονο filmmaking;

  1. Γιατί αποδεικνύουν ότι μπορούν να υπάρξουν ταινίες-σταθμοί για την τέχνη και τεράστια αισθητική αξία, χωρίς budget που κόβει την ανάσα – οι αυτοσχέδιες ταινίες του Γκοντάρ με το γραμμένο-σε-πακέτο-τσιγάρων σενάριο και την κρυμμένη στο παλτό κάμερα το αποδεικνύουν.
  2. Γιατί πολλαπλασιάζονται οι πιθανότητες να ανακαλύψουμε καινούριες επιρροές, να γνωρίσουμε δημιουργίες avant garde σκηνοθετών, να πέσουμε πάνω σε κινήματα που αγνοούμε αλλά συστήνουν όλους τους τρόπους που έχει εφεύρει ποτέ ο κινηματογράφος να αιχμαλωτίσει ο κινηματογραφιστής τον θεατή – σε έναν αιώνα και κάτι τέχνης, όλα τα μέσα αφήγησης έχουν χρησιμοποιηθεί. Το θέμα είναι να τα αναγνωρίσουμε και να τα αξιοποιήσουμε με τον τρόπο μας.
  3. Γιατί αποτελούν πηγή γνώσης για το πώς η κοινωνία διαχέεται στο φιλμ: Να βλέπει κανείς δηλαδή πώς ο κινηματογράφος ακολουθούσε ή καθόριζε την εποχή του και την εκάστοτε κοινωνία, ώστε να μην ξεχνάμε πως ο κοινωνικός παράγοντας πρέπει να αποτελεί παράγοντα που συνεχώς λαμβάνεται υπόψη κατά την δημιουργία μιας ταινίας.
  4. Άλλωστε, οι παλιές ταινίες είναι πάντα χρήσιμες για όσους θέλουν να κάνουν ταινίες εποχής. Πιο έντονα και ζωηρά ακόμη και από ιστορικά ντοκουμέντα, μια ταινία του ’30 για παράδειγμα μας μεταφέρει πληροφορίες για τη μόδα, το στιλ, τις εκφράσεις, τον «αέρα» εκείνης της εποχής.
  5. Γιατί ο σύγχρονος κινηματογράφος, ούτως ή άλλως, λατρεύει τις αυτοαναφορές και την επιστροφή στο παρελθόν του και στις ρίζες της ίδιας του της ύπαρξης – το φαινόμενο «Hugo» και «Artist» που τα τελευταία χρόνια βρίσκει όλο και περισσότερους θιασώτες.
  6. Γιατί ο τρόπος με τον οποίο οι σκηνοθέτες σε κάθε εποχή διαχειρίζονταν το κάδρο και την αφήγηση μπορεί να διδάξει πολλά. Πάρτε για παράδειγμα μια ταινία του βωβού σινεμά: Εφόσον δεν υπήρχε το φωνητικό κανάλι, όλη η μαεστρία και η δημιουργικότητα διοχετευόταν στο κάδρο. Προσπαθήστε να δείτε τις ταινίες του βωβού κινηματογράφου με αυτό στο μυαλό και θα δείτε πόσα «κόλπα» αναδύονται στην οθόνη.
  7. Για να εντοπίσει ποια «συστατικά» κάνουν μια ταινία κλασική, να στέκεται ακόμη και σήμερα άφθαρτη και ικανή να παράγει νοήματα για μια άλλη κοινωνία από αυτή στην οποία και για την οποία κατασκευάστηκε και να γραφτεί με χρυσά γράμματα στην Ιστορία του κινηματογράφου. Ίσως έτσι ο νέος κινηματογραφιστής έχει περισσότερες πιθανότητες να καταφέρει το ίδιο.
  8. Γιατί στην αναζήτηση καλών και «χρήσιμων» ταινιών, η Ιστορία Κινηματογράφου έχει κάνει ήδη την «βρόμικη δουλειά» για τον filmmaker, και τα αριστουργήματα του παλιού καλού σινεμά έχουν ήδη ξεχωρίσει. Δεν μπορούμε να πούμε το ίδιο για το σύγχρονο σινεμά, καθώς είναι ακόμη νωρίς για να μπορεί κανείς, έστω και ειδήμων, να μιλήσει για ταινίες και σκηνοθέτες που επηρέασαν και καθόρισαν τους «νόμους» της έβδομης τέχνης.
  9. Γιατί είναι σημαντικό να ξέρει όποιος θέλει να ασχοληθεί με το filmmaking πώς έχει εξελιχθεί η αφήγηση από τους Lumiere, τον βωβό, τον νεορεαλισμό, το underground και το μοντέρνο μέχρι να φτάσουμε στο μεταμοντέρνο. Πώς ο ήρωας σταδιακά πέρασε από την εξωτερική δράση στην εσωτερικότητα και τον διχασμό του κινηματογραφικού πρωταγωνιστή του ΄90.
  10. Γιατί, τελικά, αν δεν γνωρίζεις την πορεία ενός μέσου, το χρησιμοποιείς στα τυφλά. Μπορεί να έχεις έμφυτο ταλέντο στην ζωγραφική, αλλά με άλλη σιγουριά πιάνεις το πινέλο αν ξέρεις Ιστορία τέχνης, αν ξέρεις τα ρεύματα και τα μέσα που σου έχουν παραδώσει τόσες γενιές καλλιτεχνών. Μπορεί να θεωρείς ότι έχεις πολλή έμπνευση, φαντασία και όρεξη να κάνεις σινεμά, αλλά η γνώση της βάσης της τέχνης είναι το «καύσιμο» για να ξεκινήσεις.

Για τη λίστα όλων των Filmmaking άρθρων κάντε κλικ εδώ

Δημήτρης Ασπρολούπος

Αγαπώ τον Χίτσκοκ, τον Φιντσερ, τον Χάνεκε, τον αγγλικό ρεαλισμό και το σκανδιναβικό σινεμά αλλά παράλληλα έχω και ένα soft spot για τον Γουές Αντερσον.
Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ