10 συμβουλές filmmaking από τον Darren Aronofsky

10 συμβουλές filmmaking από τον Darren Aronofsky

Γράφει ο Γιώργος Κόκουβας

Ένας από τους καλύτερους σκηνοθέτες εν ενεργεία σήμερα, κατά την ταπεινή άποψη αυτής εδώ της στήλης, επέστρεψε με τον «Νώε», τον οποίο η πλειοψηφία περίμενε στη γωνία για να κατηγορήσει τον δημιουργό της για ξεπούλημα/μετριότητα και πολλά ακόμα. Προφανώς, όλοι αυτοί δεν έχουν δώσει ιδιαίτερη σημασία στη φιλμογραφία του Aronofsky, που παραμένει συνεπής στις αισθητικές αρχές της, είτε πρόκειται για μια ταινία με κάμερα στο χέρι και μηδενικό budget, είτε για μια χολιγουντιανή παραγωγή όπως η τελευταία, ακόμη και στην οποία φρόντισε να αφήσει τεράστιες τις πινελιές της προσωπικής του σφραγίδας.

Έχοντας στο μυαλό, λοιπόν, ότι δε βλάπτει να πάμε να δούμε τον «Νώε» χωρίς παρωπίδες, αναγνωρίζουμε για άλλη μια φορά την ιδιαίτερη δημιουργική ματιά του αμερικανού σκηνοθέτη, και συγκεντρώνουμε παρακάτω 10 συμβουλές filmmaking, όπως αυτές προκύπτουν μέσα από την έως τώρα δουλειά του.

 Προσέγγισε τις ίδιες θεματικές, αλλά με διαφορετικούς τρόπους

Η θεωρία του σινεμά λέει πως ένας δημιουργός κάνει σε όλη του την πορεία την ίδια ταινία – ήτοι σε κάθε του εγχείρημα θέλει να πει το ίδιο πράγμα, να ασχοληθεί με τα ίδια μοτίβα. Κι ο Αρονόφσκι ασχολείται από την πρώτη στιγμή με την ψυχογράφηση ηρώων οι οποίοι καλούνται να αντιμετωπίσουν τον θάνατο και να βρουν το νόημα της ζωής, αλλά το κάνει κάθε φορά με τόσο δημιουργικά διαφορετικό τρόπο: Χρησιμοποιεί ως μέσο τη μία φορά έναν παλαιστή και την επόμενη μια μπαλαρίνα. Από τη μία ένα βιβλικό πρόσωπο και από την άλλη έναν επιστήμονα. Χρησιμοποιώντας δηλαδή ευφάνταστα και δημιουργικά τους πιο διαμετρικά αντίθετους χαρακτήρες.

Καθόρισε το οπτικό στιλ ανάλογα με την κάθε ταινία

Στο Requiem for a dream και στο Fountain είναι αρκετά φανερό πως το σκηνοθετικό στιλ του Αρονόφσκι είναι πιο κλασικό: Η κάμερα είναι πάντα σταθερή. Από την άλλη, στον Παλαιστή και τον Μαύρο Κύκνο, η κάμερα στον ώμο δίνει έναν πιο βεριτέ τόνο στο ύφος. Το ασπρόμαυρο στο «π» ήταν ο πλέον κατάλληλος τρόπος να εξιστορηθεί η ιστορία του, ενώ τέλος στον «Νώε» δεν λείπει ούτε η σταθερή κάμερα, ούτε η κάμερα στο χέρι, ούτε οι εντυπωσιακές λήψεις από γερανούς. Το στιλ του σκηνοθέτη εξελίσσεται, τα στοιχεία παντρεύονται, ο δημιουργός πειραματίζεται, και κυρίως, φροντίζει να εντοπίσει για κάθε ταινία που ετοιμάζει, ποιο ύφος ταιριάζει περισσότερο.

Μην σε πτοεί το χαμηλό budget

Με ελάχιστα χιλιάδες δολάρια και τους φίλους του για συντελεστές, ο Αρονόφσκι ξεκίνησε την καριέρα του με το υπέροχο, low budget “π”. Αφού το ολοκλήρωσε, φρόντισε να μην πτοηθεί από τον χαμηλό προϋπολογισμό, ταξίδεψε με την ταινία σε πολλά φεστιβάλ (της Θεσσαλονίκης περιλαμβανομένης) και ξεκίνησε μια καριέρα που τον έφερε εν έτει 2014 να ετοιμάζει μια ταινία 140 εκατομμυρίων δολαρίων. Ούτε το ένα «άκρο» είναι επιλήψιμο, ούτε το άλλο – αρκεί πάντα ο σκηνοθέτης να μπορεί να προσαρμόζεται στα δεδομένα του μεγέθους παραγωγής και να εστιάζει στο καλλιτεχνικό του όραμα.

 Χρησιμοποίησε οπτικά μοτίβα

Τα επαναλαμβανόμενα μοτίβα και τα πλάνα – σήματα κατατεθέντα είναι αυτά που κάνουν έναν σκηνοθέτη αναγνωρίσιμο. Όπως για παράδειγμα τα περίφημα κοφτά πλάνα του Requiem for a dream κάθε φορά που κάποιος ήρωας κάνει «χρήση», ή τα πλάνα «ανόδου» στο Fountain, που βοηθούν αφενός στο να δίνουν μια «σταθερά» στον θεατή και να κάνουν πιο εύκολη την θέαση και αφετέρου στο να δίνουν το στίγμα του δημιουργού.

Χτίσε την ιστορία γύρω από αντιθέσεις

Είναι αυτό που κάνει τις ταινίες του Αρονόφσκι (και όλες τις ταινίες, εδώ που τα λέμε) ενδιαφέρουσες αφηγηματικά και νοηματικά: Η επιστήμη παλεύει με την θρησκεία στο «π», η ευφυΐα με την τρέλα στο ίδιο φιλμ, το σκληρό φαίνεσθαι με την εσωτερική ευαισθησία στον «Παλαιστή», το καλό με το κακό στον «Μαύρο Κύκνο», η ζωή με τον θάνατο στην «Πηγή της Ζωής» κ.ο.κ.

Βάλε διλήμματα στους χαρακτήρες σου

Είναι τα σημεία στα οποία κρίνεται ο χαρακτήρας του ήρωα. Σημεία όπως η απόφαση του Νώε μετά τον κατακλυσμό, όπως η παλινδρόμηση του Παλαιστή ώσπου να βρει ποια είναι η πραγματική του οικογένεια, είναι τα κομβικά σημεία που πρέπει να υπάρχουν σε κάθε σενάριο ώστε να εξελίσσεται το «τόξο» του ήρωα και να γεννιούνται δυνατές σκηνές και ιστορίες.

Βρες σταθερούς συνεργάτες που «δένουν» με το όραμά σου

Όταν ο Αρονόφσκι συνάντησε τον Clint Mansell, κλείδωσε το ηχητικό κομμάτι κάθε μελλοντικής ταινίας του. Όταν βρήκε στο πρόσωπο του Matthew Libatique τον διευθυντή φωτογραφίας, γεννήθηκε κάτι μαγικό. Γι’ αυτό και, ομάδα που κερδίζει, δεν αλλάζει, επομένως οι μόνιμες συνεργασίες εφόσον βρεθούν οι κατάλληλοι, είναι μια εγγύηση για την επιτυχία των επιμέρους τομέων κάθε ταινίας, και κατ’ επέκταση ολόκληρης της δημιουργίας.

Κάνε τους ήρωές σου αντιήρωες

Όλοι μα όλοι οι βασικοί ήρωες σε κάθε ταινία του Αρονόφσκι ακολουθούν μοναχική πορεία, που συνήθως βρίσκεται σε τροχιά παρακμής. Είναι ένας παλαιστής σε ταπεινωτική θέση, μία ηλικιωμένη που δεν δέχεται την ηλικία της και πέφτει σε εξαρτήσεις, μία κοπέλα που ακροβατεί με την παράδοση στον κακό της εαυτό, ένας Νώε που εξελίσσεται από τον «πιο ηθικό άνθρωπο» σε έναν σκληρό τύραννο. Ο βασικός χαρακτήρας κάθε ταινίας δεν είναι πάντα ο «καλός», ή κυρίως, δεν είναι μόνο καλός ή κακός, κι αυτό είναι που τον κάνει ανθρώπινο.

Παίξε με τον χρόνο

Η διαχείριση του χρονικού κώδικα στην σημειολογία κάθε ταινίας είναι σημαντικό στοιχείο για τον καθορισμό της αισθητικής σου προσέγγισης. Ο Αρονόφσκι κάνει αξιοθαύμαστη χρήση του χρόνου, χωρίς συχνά να το καταλαβαίνουμε άμεσα: Για παράδειγμα ο χωρισμός του Requiem for a dream σε τέσσερις χρονικές εποχές αντίστοιχες με τις τέσσερις εποχές του έτους αντιστοιχεί υποσυνείδητα στην αφηγηματική και ψυχολογική υπόσταση των ηρώων. Οι τρεις χρονικές περίοδοι που διατρέχουν την αφήγηση της «Πηγής της Ζωής» αντιστοιχούν στο συνεχές της αγάπης μεταξύ των ηρώων και στο διαχρονικό του μηνύματος της ταινίας. Αντίστοιχα ωραίος χειρισμός του παράγοντα χρόνου γίνεται στα fast forward πλάνα του Requiem for a dream, που επιλέγονται κάθε φορά που κάποιος ήρωας βρίσκεται υπό επήρεια, έτσι ώστε να υποδηλωθεί υποκειμενικά η ψυχολογική του κατάσταση.

Βάλε «όνειρο» στον ρεαλισμό

Η ωμότητα των ταινιών του Αρονόφσκι μπλέκει με την ψευδαίσθηση και το φανταστικό: Από τις παραισθήσεις του μαθηματικού στο «π» και τα αντίστοιχα οράματα της Ellen Burstyn, ή από την ιστορία του κονκισταδόρ στην «πηγή της ζωής» μέχρι το πάντρεμα ονείρου και εφιάλτη στον «Μαύρο Κύκνο» ή τις τρομερές σκηνές της δημιουργίας στον «Νώε», ο Αρονόφσκι παίρνει στα χέρια του έναν ήρωα, τον κάνει γήινο, αλλά τον βάζει σε καταστάσεις που αναγκαστικά τον στέλνουν συστημένο πολύ πιο πέρα από τον ρεαλισμό.

 Δες εδώ την κριτική του Reel για τον «Νώε»  και εδώ περισσότερες συμβουλές από τον Darren Aronofsky από παλιότερο masterclass του.

Δείτε τις συμβουλές όλων των μεγάλων δημιουργών

Δείτε όλα τα άρθρα του Filmmaking

Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ