130 χρόνια από τη γέννηση του Φραντς Κάφκα: 5 ταινίες που αποτύπωσαν το έργο του στη μεγάλη οθόνη

...

Γράφει ο Παναγιώτης Μήτσικας

Η επέτειος των 130 χρόνων από τη γέννηση του Φραντς Κάφκα συμπληρώνεται σήμερα, όπως βλέπουμε η google έχει προσαρμόσει το doodle της προς τιμήν του, και εμείς θα επιχειρήσουμε ένα μίνι-ταξίδι σε κάποια από τα σημαντικότερα έργα που είχαν την εξαιρετικά δύσκολη αποστολή να αποτυπώσουν στη μεγάλη οθόνη τη δουλειά του σπουδαίου γερμανόφωνου πεζογράφου.

Ο Κάφκα, γεννήθηκε στη σημερινή Τσεχία το 1883, όπου τότε ήταν από τις σημαντικότερες πόλεις της Αυστροουγγρικής αυτοκρατορίας. Ο πατέρας του, Χέρμπερτ,  ήταν αυτοδημιούργητος εύπορος έμπορος υφασμάτων και η μητέρα του, Γιούλιε, προερχόταν από αστική οικογένεια. Ο ίδιος, δεν είχε καθόλου καλή σχέση με την οικογένεια του, σημάδι και της ιδιαίτερης ιδιοσυγκρασίας του, τονίζοντας χαρακτηριστικά: «Εγώ δε μπορώ να ζω με ανθρώπους. Μισώ απεριόριστα όλους τους συγγενείς μου, όχι επειδή είναι συγγενείς μου, αλλά απλώς γιατί είναι οι άνθρωποι που ζουν πλάι μου».

Το έργο του, έχει αναλυθεί πάμπολλες φορές και εκτενέστατα, ενώ μετά το θάνατο του το 1924 σε ηλικία μόλις 40 ετών, θεωρήθηκε ένας από τους μεγαλύτερους λογοτέχνες, χαρακτηριζόμενος ως ο σπουδαιότερος μοντερνιστής γερμανόφωνος πεζογράφος.

Το έργο του περιλαμβάνει 7 συλλογές διηγημάτων, 3 μυθιστορήματα, 7 ημερολόγια και επιστολές, και μία νουβέλα, με τα σημαντικότερα εξ αυτών να θεωρούνται η «Δίκη»(1925) και ο «Πύργος»(1926)  που εκδόθηκαν μετά το θάνατο του από τον στενό του φίλο Μαξ Μπρόντ, και η «Μεταμόρφωση»(1915).

Παρ’ότι το συγγραφικό του στυλ και τα νοήματα που περιλαμβάνονται στα γραπτά του θεωρούνται ιδιαίτερα δύσκολα, ουκ ολίγοι κινηματογραφιστές προσπάθησαν να τα μεταφέρουν στο σινεμά. Ας δούμε τις καλύτερες προσπάθειες.

1. Le Proces( Η Δίκη) – 1962

Βασισμένο στο ομώνυμο – ίσως το καλύτερο- μυθιστόρημα του Κάφκα, ο τεράστιος Όρσον Ουέλς σκηνοθετεί με τη σειρά του ίσως την καλύτερη μεταφορά βιβλίου του στον κινηματογράφο. Ο Τζόζεφ Κ ξυπνάει και βρίσκει 2 αστυνομικούς στο δωμάτιο του. Του λένε πως θα περάσει από δίκη, αλλά κανείς δε του γνωστοποιεί για τι ακριβώς κατηγορείται. Για να βρει απαντήσεις σε όλα αυτά και να αποδείξει την αθωότητα του, θα πρέπει να σκάψει βαθιά στο δυστοπικό δικαστικό σύστημα. Τι να πρωτοπούμε για αυτή την ταινία; Η σκηνοθεσία; Η ατμόσφαιρα; Ο Άντονι Πέρκινς στον πρωταγωνιστικό ρόλο μαζί με τις υπέροχες Ζαν Μορό και Ρόμι Σνάιντερ; Εκπληκτικό.

2. Das Schloß(Ο Πύργος) – 1997

Ένας τοπογράφος ονόματι Κ, φτάνει σε ένα μικρό χωριό για να εργαστεί στο τοπικό κάστρο. Με μεγάλη του έκπληξη, διαπιστώνει πως κανείς δεν περιμένει τον ερχομό του και οι ντόπιοι προσπαθούν να τον  αποτρέψουν από το να πλησιάσει το κάστρο. Όσο πιο πολύ προσπαθεί ο πεισματάρης Κ, τόσο περισσότερο φαίνεται να απομακρύνεται από τους στόχους του. Μόνο ο Μίκαελ Χάνεκε θα μπορούσε να επιχειρήσει να αποτυπώσει αυτό το μισοτελειωμένο μυθιστόρημα στη μεγάλη οθόνη, και μάλλον τα καταφέρνει, παρότι σίγουρα δεν ενδείκνυται για όλους τους θεατές, αλλά πιο πολύ για τους σκληροπυρηνικούς του φανς.

3. Klassenverhältnisse(Class Relations) – 1984

Βασισμένο στο μυθιστόρημα του Κάφκα, «Αμέρικα», το σκηνοθετικό δίδυμο Jean-Marie Straub και Danielle Huillet, μας παραδίδουν ένα εξαιρετικό arthouse φιλμ, αφήνοντας τους λίγους που το έχουν δει να μιλούν για μία από τις καλύτερες μεταφορές βιβλίου στον κινηματογράφο. Εξ ολοκλήρου ασπρόμαυρο, γυρίστηκε εκούσια στη Γερμανία, καθώς ο συγγραφέας δεν είχε επισκεφτεί ποτέ την Αμερική.

4. Prevrashchenie(Μεταμόρφωση) – 2002

Στις αρχές του 19ου αιώνα, ο επιχειρηματίας Γκεγκόρ Σάμσα, μεταβαίνει στην Πράγα για να δει την οικογένεια του. Μετά από το δείπνο, αποσύρεται στο δωμάτιο του, όπου και μεταμορφώνεται σε γιγάντιο έντομο, κατά τη διάρκεια μίας σεκάνς ονείρων. Όταν τον επισκέπτεται το αφεντικό του, η οικογένεια του τον έχει εγκαταλείψει και πεθαίνει μόνος. Μία ταινία που είναι εξαιρετικά δύσκολο να γυριστεί, μία αρκετά αξιόλογη προσπάθεια του σκηνοθέτη Valery Fokin, που προβλήθηκε στο Film Market των Καννών το 2003.

5. Kafka – 1991

Σε αυτή την περίπτωση ταινίας, το σενάριο είναι μερικώς βασισμένο στον «Πύργο». Το σενάριο θέλει τον συγγραφέα Φραντς Κάφκα να δουλεύει σε ασφαλιστική εταιρεία και τα γεγονότα να τον οδηγούν στην ανακάλυψη μιας μυστικής κοινωνίας ανθρώπων με περίεργα κατασταλτικά σχέδια. Στη σκηνοθεσία έχουμε τον γνωστό μας Στίβεν Σόντεμπεργκ, ενώ το ρόλο του συγγραφέα ενσαρκώνει ο σπουδαίος Τζέρεμι Άιρονς.

Παναγιώτης Μήτσικας

Ο Παναγιώτης Μήτσικας είναι το νόθο παιδί του Woody Allen και του Fox Mulder. Τα τελευταία 5 χρόνια έχει ξεκινήσει ένα indie coming-of-age road trip, ώστε να ανακαλύψει τον εαυτό του.
Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ