20 κινηματογραφικές τεχνικές σε 8 λεπτά

...

Γράφει ο Γιώργος Κόκουβας

Για τη λίστα όλων των Filmmaking άρθρων κάντε κλικ εδώ

Καλή η θεωρία, αλλά ακόμη καλύτερη όταν φαίνεται στην πράξη. Για τις κινήσεις της κάμερας και τις κινηματογραφικές τεχνικές στο γύρισμα μιλήσαμε παλιότερα, αλλά όταν πήρε το μάτι μας το παρακάτω video, όπου ένας φοιτητής κινηματογράφου συνέλεξε 20 χαρακτηριστικά πλάνα από γνωστές ταινίες, μέσα από τα οποία γίνονται φανερές ισάριθμες κινηματογραφικές τεχνικές, δεν μπορούσαμε να μην το μοιραστούμε μαζί σας.

Παρακάτω, ακολουθεί το video, καθώς και η παράθεση μίας προς μίας των συγκεκριμένων τεχνικών.

Children of Men, του Alfonso Cuaron

Η τεχνική: Long take, doggicam

Τι είναι: Πρόκειται για πλάνο μεγάλης διάρκειας (η συγκεκριμένη ταινία περιέχει άλλωστε μερικά από τα πιο αξιοσημείωτα όλων των εποχών) που γυρίστηκε με το μηχάνημα PowerSlide της Doggicam, μια κατασκευή που επιτρέπει σε μια ασύρματη κάμερα να κινείται πάνω σε μια σταθερή τροχιά.

Η τεχνική: tracking shot

Τι είναι: Άλλο ένα από τα περίφημα μονοπλάνα της ταινίας, αυτή τη φορά με την κάμερα να ακολουθεί κατά πόδας τον ήρωα, χωρίς την χρήση εξαρτημάτων travelling όπως ράγες.

Atonement, του Joe Wright

Η τεχνική: Long take, steadicam

Τι είναι: Μεγάλης διάρκειας πλάνο, κατά το οποίο ο χειριστής της κάμερας την έχει προσαρμόσει πάνω στο ειδικό εξάρτημα του steadicam, το οποίο απορροφά τους κραδασμούς και επιτρέπει την κινηματογράφηση χωρίς «κουνήματα», ακόμη κι αν ο χειριστής κινείται γρήγορα ή σε ανώμαλη επιφάνεια.

Star Wars IV, του George Lucas

Η τεχνική: Extreme establishing shot

Τι είναι: Όπως έχουμε ξαναπεί, το “establishing shot”συνήθως χρησιμεύει ως πρώτο πλάνο μιας σκηνής, περιγράφοντας σε πολύ γενικό κάδρο το σκηνικό ή τον συσχετισμό των ηρώων και των αντικειμένων, ώστε να προσανατολίσει άμεσα τον θεατή. Εδώ, ο Lucas το «παρακάνει», με αλλεπάλληλα γενικά πλάνα –τόσο γενικά όσο το διάστημα- μέχρι να καταλήξει εκεί που θέλει.

LOTR, του Peter Jackson

Η τεχνική: Establishing shot

Τι είναι: Μία πιο «μετριοπαθής» προσέγγιση του establishing shot από τον Jackson, που περιγράφει τον χώρο και καταλήγει στην άμαξα, όπου βρίσκονται οι ήρωες της σκηνής.

Cowboys and aliens, του Jon Favreau

Η τεχνική: Pan

Τι είναι: Ο όρος μάς έρχεται από το «panoramic» και περιγράφει την κίνηση της κάμερας από αριστερά προς τα δεξιά (ή το αντίστροφο) με σταθερό τον κάθετο άξονά της. Δεν κινείται δηλαδή ολόκληρη η κάμερα – αντιστοιχίστε το με την κίνηση του κεφαλιού σας όταν θέλετε να δείτε όλο το δωμάτιο, χωρίς ωστόσο να μετακινήσετε το σώμα σας.

Reservoir Dogs, του Quentin Tarantino

Η τεχνική: Trunk shot (low angle shot)

Τι είναι: Πιο γνωστό στα μέρη μας με τον γαλλικό όρο «κοντρ-πλονζέ», το πλάνο αυτό χαρακτηρίζεται από την τοποθέτηση της κάμερας χαμηλά, ώστε να βλέπει τους ήρωες από κάτω προς τα πάνω, «αποθεώνοντάς» τους.

Citizen Kane, του Orson Welles

Η τεχνική: Crane up

Τι είναι: Με την χρήση γερανού, η κάμερα προσαρμόζεται είτε πάνω σε ειδική υποδοχή, είτε χειριζόμενη από τον εικονολήπτη που βρίσκεται επίσης πάνω στον γερανό, και μπορεί να μετακινηθεί πολύ ψηλά – ή να κάνει την αντίστροφη διαδρομή, πολύ δημοφιλής τρόπος για να τελειώσει μια σκηνή ή ολόκληρη η ταινία.

Mission Impossible, του Brian De Palma

Η τεχνική: Dutch angle

Τι είναι: Το ελαφρύ τιλτ της κάμερας προς το πλάι, ώστε να μεταφερθεί η ένταση ενός γεγονότος, μιας συζήτησης ή της ψυχολογικής κατάστασης των ηρώων στον θεατή. Εδώ συνοδεύεται και από κοντρ-πλονζέ λήψεις, με αντιτιθέμενα angles των δύο συνομιλητών.

Shawn of the Dead, του Edgar Wright

Η τεχνική: Frantic Zoom

Τι είναι: Απανωτά σύντομα zoom in πλάνα, που δημιουργούν ένα κλίμα έντασης και βοηθούν την εγκαθίδρυση ενός συγκεκριμένου ρυθμού.

Cloverfield, του Matt Reeves

Η τεχνική: POV

Τι είναι: Αρκτικόλεξο για το “Point of View”, δηλαδή την λήψη από την «υποκειμενική» οπτική γωνία κάποιου ήρωα, σαν η κάμερα να είναι τα μάτια του.

Inception, του Christopher Nolan

Η τεχνική: «Special Effects»

Τι είναι: Για τη ακρίβεια, πρόκειται για συνδυασμό πολλών τεχνικών και κόλπων, με την χρήση stuntmen, αλλά το συγκεκριμένο πλάνο δείχνει πως τίποτα δεν είναι ακατόρθωτο.

Zombieland, του Ruben Fleischer

Η τεχνική: Slow motion

Τι είναι: Το slowmo μοιάζει να «παγώνει» τον χρόνο, ώστε μια στιγμή να διαρκεί περισσότερο. Παραδοσιακά, αυτό το αποτέλεσμα επιτυγχανόταν ως εξής: Η συνήθης ταχύτητα κινηματογράφησης είναι 24 κάδρα ανά δευτερόλεπτο. Αν αυξηθεί αυτός ο ρυθμός, ενώ ο ρυθμός με τον οποίο το ίδιο φιλμ θα προβληθεί είναι ο συμβατικός, έχουμε slowmotion.

Kill Bill vol.1, του Quentin Tarantino

Οι τεχνικές: Panoramic Travelling και Horizontal Panning

Τι είναι: Δύο εναλλακτικές για την περιγραφή ενός χώρου, με παράλληλη έμφαση στην κίνηση ενός ήρωα.

The Other Guys, του Adam McKay

Η τεχνική: High angle, tilt, slow motion

Τι είναι: «Πλονζέ» (από πάνω προς τα κάτω) θέση της κάμερας με ταυτόχρονη εφαρμογή της τεχνικής slowmotion καθώς και μικρή μετατόπιση της κάμερας όπου χρειάζεται για να μην χαθεί το επίκεντρο του ενδιαφέροντος.

A Space Odyssey, του Stanley Kubrick

Η τεχνική: Match cut

Τι είναι: Το «συνταίριασμα» στο μοντάζ δύο πλάνων, μέσω ενός ίδιου ή παρεμφερούς αντικείμενου, που γίνεται έτσι σύμβολο μιας έννοιας. Εδώ, σε ένα από τα γνωστότερα παραδείγματα match cut στην Ιστορία του σινεμά, o Κιούμπρικ βάζει το πρωτόγονο πλάσμα να πετά στον αέρα ένα κόκαλο, την στιγμή που αρχίζει να αντιλαμβάνεται τις προοπτικές του ως όπλο, και εκεί, πάνω στον αέρα, το επόμενο κάδρο απεικονίζει έναν παρόμοιου σχήματος δορυφόρο με πυρηνικά όπλα. Σε μια στιγμή, ο Κιούμπρικ περιγράφει χιλιετηρίδες, μέσα στις οποίες ο άνθρωπος προχώρησε τεχνολογικά, αλλά ακόμη ασχολείται με όπλα.
Η τεχνική: Spin
Τι είναι: «Κυκλική» κίνηση του σώματος της κάμερας, με αποτέλεσμα πολύ απλά να «έρθουν τα πάνω κάτω» στο σκηνικό.

Limitless, του Neil Burger

Η τεχνική: Limitless zoom

Τι είναι: Ο σκηνοθέτης της ταινίας το περιγράφει ως «fractal zoom», και φυσικά δεν πρόκειται για κάποιον μαγικό φακό με αυτή τη δυνατότητα ζουμαρίσματος – δυστυχώς δεν έχει εφευρεθεί ακόμη. Πρόκειται για την χρήση τριών στάσιμων καμερών, τοποθετημένων πλάι-πλάι, με διαφορετικό εστιακό μήκος ο καθένας. Πολλαπλασιάστε αυτή τη λήψη επί δεκαπέντε (δηλαδή, αφού τελείωνε μια λήψη, το συνεργεία πήγαινε στο επόμενο τετράγωνο (στα επόμενα δεκατέσσερα τετράγωνα) και έκανε ακριβώς το ίδιο. Στο μοντάζ, το αποτέλεσμα ήταν αυτό που βλέπετε.

Space Bound music video

Η τεχνική: Camera split

Τι είναι: Από ένα ενιαίο κάδρο, απότομα προκύπτουν δύο διαφορετικές εκδοχές της εξέλιξης, με την οθόνη να χωρίζεται στη μέση – εφικτό είτε με πολλαπλές λήψεις, είτε με την χρήση δύο καμερών την ίδια στιγμή, με την βοήθεια ειδικού εξοπλισμού.

Δημήτρης Ασπρολούπος

Αγαπώ τον Χίτσκοκ, τον Φιντσερ, τον Χάνεκε, τον αγγλικό ρεαλισμό και το σκανδιναβικό σινεμά αλλά παράλληλα έχω και ένα soft spot για τον Γουές Αντερσον.
Σχόλιο

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

  • pavlos
    5 Σεπτεμβρίου 2012 at 12:00 μμ - Reply

    πολύ ωραίο!

    αν και τα ατελείωτα, δείτε-τι-γαμάτα-σκηνικά-έχουμε, establishing shots του Τζάκσον -ειδικα στο τρίτο μέρος (βλ. μινα τιριθ) – είναι ένας από τους λόγους που δεν αντέχω το LOTR :p

  • ΣΧΕΤΙΚΑ