5 συμβουλές filmmaking από τον Φεντερίκο Φελίνι

Αναζητάμε τους «άγραφους» κανόνες της φελινικής δημιουργίας, που μπορούν να σταθούν βοηθοί στην έμπνευση κάθε νέου δημιουργού.

Λίγες σκηνοθετικές πινελιές στην ιστορία του σινεμά άφησαν τόσο βαρύ το στίγμα στην επιρροή των auteurs όσο οι φελινικές. Η δύναμη των αναμνήσεων και των παιδικών τραυμάτων, ο ρομαντισμός και ο ονειρισμός στην εικόνα, το πάντρεμα πραγματικότητας και φαντασίας με οχήματα ήρωες που στοιχειώνουν ακόμα την έβδομη τέχνη: Τα χαρακτηριστικά του έργου του Φελίνι παραμένουν ακόμα επίκαιρα στις αναζητήσεις και τους προβληματισμούς της κινηματογραφικής αισθητικής (ο Πάολο Σορεντίνο και το «La Grande Bellezza το αποδεικνύουν περίτρανα), γι’ αυτό και αναζητάμε, με την βοήθεια των FilmSchoolRejects, τους «άγραφους» κανόνες της φελινικής δημιουργίας, που μπορούν να σταθούν βοηθοί στην έμπνευση κάθε νέου δημιουργού.

Περιόρισε(;) την καλλιτεχνική σου ελευθερία

Ο ιταλός δημιουργός θεωρούσε πως η κοινωνία – και ως εκ τούτου οι θεατές – νιώθουν πιο άνετα όταν η τέχνη δεν κάνει χρήση της απόλυτης ελευθερίας της. Με άλλα λόγια, μπορεί για παράδειγμα ο καλλιτέχνης να έχει πια την ελευθερία να δείξει σοκαριστικές σκηνές, ωμό σεξ κλπ, αλλά οι περισσότεροι άνθρωποι προτιμούν ως δέκτες να βρίσκονται στην «άνεση» ενός σαφώς καθορισμένου χώρου ελευθερίας. Μπορεί βέβαια, ο ίδιος να μην τήρησε επακριβώς την παραπάνω αρχή, αλλά φρόντισε με την σκηνοθετική του δεινότητα να εξερευνήσει τι ακριβώς σημαίνει κινηματογραφική ελευθερία: Έφερνε το κοινό αντιμέτωπο με αυτό που δεν θα παραδέχονταν υπό άλλες συνθήκες ότι τους φοβίζει. Πάντως, σύμφωνα με τα ίδια του τα λόγια, «Δεν πιστεύω στην απόλυτη ελευθερία του καλλιτέχνη. Αν τον αφήσεις μόνο του, ελεύθερο να κάνει ό,τι του αρέσει, καταλήγει να μην κάνει τίποτα απολύτως. Αν υπάρχει κάτι εξαιρετικά επικίνδυνο για έναν καλλιτέχνη, αυτό είναι το ζήτημα της απόλυτης ελευθερίας…»

Βάλε τον εαυτό σου μέσα στην ταινία

«Ακόμη κι αν κάνω μια ταινία για ένα φιλέτο ψαριού, πάλι για μένα θα μιλά η ταινία», είχε πει ο μεγάλος σκηνοθέτης. Από τα χρόνια της νιότης του στους «Βιτελόνι» μέχρι την γλυκιά ζωή του «Dolce Vita» ή την γλυκόπικρη νοσταλγία στο «Amarcord», ο Φελίνι χρησιμοποίησε την ίδια του τη ζωή, την προσωπικότητα, την εμπειρία και την ψυχοσύνθεση ως παλέτα για την έμπνευσή του. Ως κερασάκι, το «8 ½» έρχεται να στέψει αυτή την σχέση απόλυτης συνάφειας που έχει ο ήρωας μιας ταινίας με τον σκηνοθέτη της. Σύμφωνα με τη φιλμογραφία του Φελίνι, άλλωστε, το έργο ενός σκηνοθέτη είναι, με περισσότερες από μία έννοιες, ο ίδιος ο σκηνοθέτης.

Η δημιουργία μιας ταινίας είναι… μαθηματικά

Ακόμη και μια προσέγγιση αισθητικής τόσο «ποιητική» και αντισυμβατική όσο του Φελίνι, ακολουθεί προσεκτικό σχεδιασμό, όπως αποκαλύπτει ο ίδιος σε συνέντευξη που είχε δώσει για την προώθηση της ταινίας «Amarcord». Μπορεί οι ταινίες του να φαίνεται πως βασίζονται σε αυτοσχεδιασμούς και «θολές» σεναριακές γραμμές, αλλά οτιδήποτε συμβαίνει στο πλατό των γυρισμάτων, δεν μπορεί παρά να συμβεί υπό την ομπρέλα λεπτομερούς σχεδίου. Η προσέγγιση και η μαγεία του Φελίνι, υπό αυτή την έννοια, έγκειται ακριβώς εκεί: Να δίνει την εντύπωση της απαράμιλλης χάρης και της προσαρμοσμένης έμπνευσης, αλλά όλο αυτό να βασίζεται σε κοπιαστική προετοιμασία, όπως ακριβώς συμβαίνει και με τις κινήσεις μιας μπαλαρίνας.

Κάνε ταινίες-όνειρα

«Το να μιλάς για όνειρα είναι σαν να μιλάς για ταινίες, αφού το σινεμά χρησιμοποιεί την γλώσσα των ονείρων… Είναι μια γλώσσα φτιαγμένη από εικόνα. Και στο αληθινό σινεμά, κάθε αντικείμενο, κάθε φως σημαίνει κάτι, όπως και σε ένα όνειρο», είχε δηλώσει ο ίδιος. Και δεν πίστευε απλώς ότι η μαγεία του ονείρου αφορά μόνο το δικό του έργο. Θεωρούσε πως έτσι πρέπει να είναι το σινεμά εν γένει: «Το κοινό δεν πηγαίνει πια στο σινεμά γιατί ο κινηματογράφος δεν έχει πια αυτή τη γοητεία, το υπνωτικό χάρισμα, την εξουσία που κάποτε ασκούσε. Η εικόνα που εξέπεμπε για όλους εμάς – αυτή ενός ονείρου που το ονειρευόμαστε με τα μάτια ανοιχτά – έχει εκλείψει. Είναι ακόμα πιθανό χιλιάδες άνθρωποι να συγκεντρωθούν στο σκοτάδι για να βιώσουν το όνειρο που σκηνοθέτησε ένα και μόνο άτομο;»

Χρησιμοποίησε τις «φόρμες» της ζωής

«Εμπειρία είναι αυτό που αποκτάς όσο ψάχνεις κάτι άλλο», είχε πει ο Φελίνι. Και μπορεί πολλοί να τον κατηγόρησαν για έλλειψη σαφούς φόρμας και δομής στις ταινίες του, αλλά ακριβώς αυτή η έλλειψη δομής – ή καλύτερα, η πιο ελεύθερη προσέγγιση της δομής – είναι που τον έκανε ξεχωριστό. Σε κάθε του ταινία, σκηνές δεν γίνονται κάποια φοβερά γεγονότα ή οι ανατροπές της πλοκής, αλλά τα μικρά, εφήμερα κομμάτια της ζωής, που συνήθως οι ταινίες αφήνουν εκτός τους: Οι στιγμές που βιώνονται αλλά δεν φαίνεται να έχουν αντίκρισμα σε μια πλοκή. Κάπως έτσι, όμως, χωρίς πλοκή και με στιγμές ασύνδετες δεν είναι φτιαγμένη και η ίδια μας η ζωή;

Δείτε τις συμβουλές όλων των μεγάλων δημιουργών

Δείτε όλα τα άρθρα του Filmmaking

Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ