Ο σκηνοθέτης της ταινίας «Α», Στάθης Αθανασίου μιλά στο Reel.gr

...

Γράφει ο Γιώργος Κόκουβας

Ο αρχαίος μύθος της Αντιγόνης. Το ασπρόμαυρο. Μια προβολή μετά ζωντανής μουσικής. Μια ταινία με παραγωγό το κοινό της. Μια καλλιτεχνική πλάτη, γυρισμένη στην κλασική κινηματογραφική βιομηχανία. Και πίσω από όλα αυτά, μία δυνατή ομάδα.

Η ομάδα της ταινίας «Α», ρίχνει στο δημιουργικό της τσουκάλι τα παραπάνω υλικά και μαγειρεύει με πολλές υποσχέσεις μια φρέσκια συνταγή. Η οποία δεν είναι «επιχειρηματικό σχέδιο», όπως αναφέρει στην ιστοσελίδα της , αλλά ένα καλλιτεχνικό μανιφέστο. Πρόκειται για ανθρώπους που μοιράζονται την αγάπη τους για το σινεμά, και την ελπίδα να το δουν να μπαίνει στην νέα του εποχή, μακριά από την «γραφειοκρατία» και τα ξεπερασμένα μοντέλα παραγωγής και διανομής που γνωρίζαμε μέχρι πρόσφατα.

Για να γίνει αυτό, στην θέση του χρηματοδότη, πρέπει να μπει ο καθένας από εμάς. Και αυτός είναι ο στόχος της ομάδας, τον οποίο έχει επιτύχει κατά το ήμισυ, πλησιάζοντας το επιθυμητό ποσό στην crowdfunding καμπάνια της (δείτε πώς μπορείτε να στηρίξετε το project στο Indiegogo).

Η «Άλφα» και ο «Φυγάς» είναι οι δύο βασικοί χαρακτήρες της ταινίας, που θα διαδραματίζεται στο (όχι και τόσο μακρινό) μέλλον, βασισμένη στον μύθο της Αντιγόνης. Αυτή είναι η υπόθεση της «Α». Για όλα τα υπόλοιπα, μας δίνει τα φώτα του και τις ενδιαφέρουσες απόψεις του, ο σκηνοθέτης της ταινίας, Στάθης Αθανασίου, στην συνέντευξη που παραχώρησε στο Reel.gr.

Η ομάδα της ταινίας «Α» πρεσβεύει μια νέα προσέγγιση στην παραγωγή και την διανομή ταινιών. Θεωρείτε πως το κλασικό μοντέλο της κινηματογραφικής βιομηχανίας έχει «ξοφλήσει»;

Το κλασικό μοντέλο της κινηματογραφικής διανομής είναι ξεπερασμένο και εκτός εποχής. Χτίστηκε και εδραιώθηκε σε μια τελείως διαφορετική εποχή, και η βάση του ήταν το “scarcity of content”, δηλαδή το ότι οι διαθέσιμες ταινίες είναι λίγες, ελάχιστες. Στο μοντέλο αυτό, οι εταιρείες διανομής πλήρωναν για την αποκλειστική εκμετάλλευση του έργου, τα δικαιώματα του οποίου κρατούσαν για πολλά χρόνια. Δε χρειάζεται να είναι κανείς οικονομολόγος, ούτε διανομέας για να καταλάβει ότι με την υπερπαραγωγή ταινιών σήμερα, αλλά και με την υπερπληθώρα μέσων διανομής (αίθουσες, DVD, Bluray, Video on Demand κλπ.) αλλά και σε συνδυασμό με την οικονομική ύφεση, το μοντέλο αυτό είναι εντελώς ξεπερασμένο. Στις ΗΠΑ εδώ και 4 τουλάχιστον χρόνια, οι ανεξάρτητοι παραγωγοί βρίσκουν νέους τρόπους διανομής των ταινιών τους, παρακάμπτοντας τελείως το κλασικό μοντέλο. Ακόμα και το ίδιο το Hollywood ξέρει ότι το σύστημα αυτό έχει πεθάνει, αλλά λόγω αδράνειας συνεχίζει να το κινεί, με μειωμένα κάθε φορά έσοδα και αποτελέσματα. Δε θα αργήσει πολύ η ημέρα που αυτό που σήμερα λέμε «εναλλακτική διανομή» θα γίνει ο κανόνας, για τον απλούστατο λόγο του ότι όλοι βλέπουν ότι ο παλιός δρόμος απλώς τελείωσε. Εκτός αυτού, ο κόσμος πλέον, κυρίως λόγω του ίντερνετ και των «κοινωνικών δικτύων» περιμένει περισσότερα πράγματα από τους δημιουργούς και συγκεκριμένα, απαιτεί πιο άμεση επαφή με το δημιουργό. Κατ’ επέκταση περιμένει πολύ περισσότερα και από το πως θα έρθει σε επαφή με το έργο. Ο «άλλος τρόπος» δεν είναι πια εναλλακτική, είναι μονόδρομος. Και πάλι καλά!

Είναι έτοιμο το κοινό να αποδεχθεί την «έξοδο» του σινεμά από τις κινηματογραφικές αίθουσες σε εναλλακτικούς χώρους (όπως αυτούς που προτείνετε για την προβολή του «Α»); Είναι πλέον κατάλληλες οι συνθήκες;

Γιατί να μην είναι; Γιατί κάποιος που θα πήγαινε σε μια κινηματογραφική αίθουσα να δει μια ταινία και αμέσως μετά να φύγει για να έρθουν οι επόμενοι, να μην πάει να δει μια ταινία με ζωντανή μουσική και ταυτόχρονα να μπει σε ένα χώρο όπου τρέχει μια ολόκληρη θεματική ενότητα από άλλες μορφές τέχνης επάνω στο ίδιο θέμα; Και όχι μόνο αυτό, αλλά να μπορεί και να συζητήσει επάνω στο θέμα της ημέρας με όλους τους άλλους θεατές και υπό το συντονισμό ενός διακεκριμένου εισηγητή. Ένα εισιτήριο είναι και το ένα, ένα εισιτήριο είναι και το άλλο. Ζύγισε τι σου δίνει η μια πρόταση και τι σου δίνει η άλλη.

Είναι το crowdfunding το μέλλον της κινηματογραφικής παραγωγής;

Το crowdfunding είναι το παρόν σε πολλές χώρες ήδη. Στο μέλλον θα γιγαντωθεί σαν διαδικασία και θα γίνει συνήθης πρακτική και στην Ελλάδα. Είναι αναπόφευκτο, γιατί είναι ο τρόπος του σήμερα. Το νεοφιλελεύθερο μοντέλο, έχοντας εξευτελίσει και αποδυναμώσει τελείως το κράτος και την όποια έννοια κοινωνικής πολιτικής, έφερε και ένα καλό. Έφερε την επίγνωση στον κόσμο ότι ο μόνος τρόπος να δημιουργήσει, είναι μέσα από την αυτο-οργάνωση και την ενεργή συμμετοχή. Δεν υπάρχει πια κανένας «μπαμπάς» να κάνει τη δουλειά για εμάς, πρέπει όλοι, ένας-ένας προσωπικά να πάρουμε την ευθύνη της ζωής και των ονείρων μας στα χέρια μας και να μάθουμε να ζούμε συμμετοχικά και συλλογικά. Και το crowdfunding δεν έχει να κάνει μόνο με τον κινηματογράφο και τις τέχνες. Αφορά οποιοδήποτε έργο, με την ευρεία έννοια, ψάχνει να βρει τον τρόπο να υλοποιηθεί. Από κάποιο επιστημονικό project, μέχρι ένα ρολόι, μέχρι ένα αγρόκτημα. Αφορά τα πάντα.
Οπότε επιστρέφοντας στην ερώτηση, ναι. Το crowdfunding είναι το παρόν και το μέλλον του κινηματογράφου. Δεν ξέρω αν το γνωρίζετε, αλλά το φεστιβάλ του Sundance, το μεγαλύτερο φεστιβάλ στις ΗΠΑ, αγόρασε το Kickstarter, τη μια από τις δυο βασικές πλατφόρμες του crowdfunding. Αυτό από μόνο του λέει πολλά για το που πάει ο κινηματογράφος.


Μόλις ξεκίνησε η καμπάνια σας στο indiegogo. Ποιες ήταν οι πρώτες αντιδράσεις; Είστε αισιόδοξοι ότι θα συγκεντρωθεί το απαραίτητο ποσό;

Η ανταπόκριση μέχρι στιγμής είναι πολύ καλύτερη από ότι περιμέναμε. Είναι συγκινητικό να βλέπεις τόσο μεγάλη ενεργή υποστήριξη από ανθρώπους στην Ελλάδα ειδικά, με δεδομένη την κατάσταση που βιώνουμε όλοι. Δε θα ήθελα να πω αν είμαι αισιόδοξος για το αν θα καταφέρουμε να συγκεντρώσουμε το ποσό, γιατί κάτι τέτοιες στιγμές, γίνεσαι προληπτικός. Αυτό που θα ήθελα να πω είναι ότι η διαδικασία είναι όλα ή τίποτα. Δηλαδή αν μέχρι τις 17 Μαρτίου δεν συγκεντρωθούν τα 60.000 ευρώ, όλα τα λεφτά θα επιστραφούν στους υποστηρικτές αυτόματα μέσω του συστήματος, και θα είναι σα να μην έγινε τίποτα. Οπότε πρέπει να το κάνουμε να πετύχει. http://www.indiegogo.com/alpha-movie Πρέπει να πείσουμε τον κόσμο ότι αυτό είναι κάτι που αξίζει τον κόπο να γίνει, και να τον πείσουμε ότι εφόσον τον ενδιαφέρει το πρότζεκτ και θέλει να το δει να γίνει πραγματικότητα, πρέπει να βοηθήσει και αυτός ενεργά. Πρέπει να εμπλακεί όπως έχουμε εμπλακεί και εμείς!

Ποιο θεωρείς πως είναι το πιο δύσκολο εμπόδιο για έναν κινηματογραφιστή στην Ελλάδα του 2013;

Είναι το ίδιο που ήταν και πριν 1,2,12,24 χρόνια. Πιστεύω ότι είναι θέμα ψυχολογίας, ότι δεν είμαστε ικανοί να κάνουμε κάτι το οποίο θα υπερβεί τα στενά σύνορα της χώρας μας και θα αποκτήσει βαρύτητα «έξω». Αυτό βέβαια ισχύει και για άλλους χώρους, όχι μόνο για το σινεμά. Το καλό είναι ότι με την καλή πορεία των ελληνικών ταινιών τα τελευταία χρόνια σε διεθνή φεστιβάλ, έχει αρχίσει να σπάει αυτή η πεποίθηση και να μεγαλώνει η εξωστρέφεια. Αν κάποιος που ασχολείται με την τέχνη δεν είναι εξωστρεφής, βάζει αυτογκόλ στη δουλειά του και την υποβιβάζει μόνος του. Τώρα τα πρακτικά προβλήματα του τύπου «δεν έχουμε λεφτά, δεν έχουμε επιχορηγήσεις» κλπ είναι νομίζω δικαιολογίες. Η τεχνολογία μας βοηθά να υλοποιήσουμε ότι κατεβάσει το κεφάλι μας, φτάνει να υπάρχει θέληση και καλοί συνεργάτες με την ίδια ή και περισσότερη τρέλα από εμάς. Όλα τα άλλα γίνονται και βρίσκονται.

Η ιστορία του «Α» είναι βασισμένη στον μύθο της Αντιγόνης. Αυτό αποτελεί περισσότερο πολιτικό σχόλιο ή δραματική «αφορμή»;

Και τα δύο. Ο μύθος της Αντιγόνης είναι πάντα επίκαιρος, αλλά είναι σήμερα πιο επίκαιρος από ποτέ, τουλάχιστον στη διάρκεια της δικιάς μου ζωής. H ασφυκτική πίεση του Κρέοντα (ο οποίος σήμερα λέγεται οικονομικός δείκτης), παραλύει τη συντριπτική πλειοψηφία του κόσμου μέσω του φόβου, αλλά μπορεί να έχει και το αντίθετο αποτέλεσμα. Μπορεί να κάνει κάποιον να φτάσει στο σημείο να σηκωθεί και να πει «Όχι! Αυτό είναι άδικο. Αυτό είναι αφύσικο. Αυτό είναι απάνθρωπο» . Να αναγκάσει δηλαδή τον καθένα να συνειδητοποιήσει την προσωπική του ευθύνη για τα κοινά και να τον κάνει ενεργό πολίτη και όχι παθητικό δέκτη άδικων αποφάσεων. Αυτή είναι η εκδοχή του μύθου που με ενδιαφέρει.


Υπάρχουν επιρροές στο σκηνοθετικό ύφος από κάποιους άλλους σκηνοθέτες ή ρεύματα; Πώς θα περιέγραφες την ταινία με μια πρόταση;

Σίγουρα ό,τι βλέπουμε και μας αρέσει, μας επηρεάζει. Ταινίες, πίνακες, βιβλία τα πάντα. Δε μπορώ να πω ότι την ταινία την έχει επηρεάσει ο τάδε ή ο δείνα σκηνοθέτης ή καλλιτέχνης. Είναι όλοι αυτοί μαζί αλλά κάτω από την προσωπική μου ματιά. Πιο πολύ θα έλεγα ότι με επηρεάζει ο Μιχάλης Σαμιώτης, η Σεραφίτα Γρηγοριάδου και ο Μιχάλης Κλουκίνας, ο σκηνογράφος, η πρωταγωνίστρια και ο φωτογράφος της «Α», παρά κάποιος άλλος. Αλλά πάντα ο τρόπος με τον οποίο δουλεύω σε μια ταινία, είναι το πώς θα ήθελα να δω εγώ αυτή την ιστορία, αυτή τη σκηνή, αυτή τη στιγμή, αυτό το διάλογο. Δε με απασχολεί να βρω από πού προέρχεται η έμπνευση. Αυτή απλώς υπάρχει. Δε χρειάζεται να την αναλύουμε, γιατί δεν είναι μια εγκεφαλική διαδικασία. Αν μπει το μυαλό, τα χαλάει όλα.
Αν έπρεπε να περιγράψω την ταινία με μια πρόταση θα έλεγα «μια ταινία για ενάμιση ηθοποιό, δυο χορούς και μια κάμερα». Πώς λέμε σερενάτα σε ρε ύφεση για φαγκότο, τσέμπαλο και μικρή ορχήστρα εγχόρδων..!

Για τη λίστα όλων των Filmmaking άρθρων κάντε κλικ εδώ

Δημήτρης Ασπρολούπος

Αγαπώ τον Χίτσκοκ, τον Φιντσερ, τον Χάνεκε, τον αγγλικό ρεαλισμό και το σκανδιναβικό σινεμά αλλά παράλληλα έχω και ένα soft spot για τον Γουές Αντερσον.
Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ