Αφεριμ! – Aferim! (2015)

Ένα ασπρόμαυρα εκτυφλωτικό ταξίδι στα δάση και τις πεδιάδες της Ρουμανίας

 ★★★½☆ 

Σκηνοθεσία: Radu Jude
Σενάριο: Radu Jude, Florin Lazarescu
Πρωταγωνιστούν: Teodor Corban, Toma Cuzin, Mihai Comanoiu
Διάρκεια: 108′
Χώρα: Ρουμανία/Βουλγαρία/Τσεχία/Γαλλία
Διανομή: Weird Wave

aferim_fΤο 1835 η Ρουμανία είχε ακόμα φρέσκες τις μνήμες από τον αποτυχημένο ξεσηκωμό του 1821, όταν και προσπάθησε για πρώτη φορά να ανεξαρτητοποιηθεί, σε μια εποχή που στιγματίστηκε από επαναστάσεις τέτοιου τύπου (όπως συνέβη και στην Ελλάδα εξάλλου). Η χώρα τότε ζούσε υπό διπλή κυριαρχία, στα δυτικά άνηκε στους Αψβούργους και στα ανατολικά στους υπό σταδιακή κατάρρευση Οθωμανούς. Τη διακυβέρνηση είχαν αναλάβει οι τοπικοί άρχοντες ή βοεβόδες, που είχαν στην κατοχή τους μεγάλες περιοχές και τη δικαιοδοσία να προσλαμβάνουν χωροφύλακες.

Σε τελευταίους ανήκουν οι δύο ήρωες του φιλμ, που βρίσκονται στα χνάρια ενός «κορακιού», δηλαδή τσιγγάνου, τον οποίο θέλουν να συλλάβουν για λογαριασμό του άρχοντά τους. Το απλό σεναριακό εύρημα του Jude του προσφέρει το ιδανικό έδαφος για να φτιάξει αυτό ακριβώς που επιθυμεί: μια εθνογραφική πανδαισία ενός ολόκληρου λαού, που εκείνη ακριβώς τη χρονική στιγμή πλάθει ολοκληρωτικά την εθνική του ταυτότητα.

Ακόμα κι αν σε μια επικράτεια μια φυλή είναι η αριθμητική πλειοψηφία, η ύπαρξη διαφορετικού κυρίαρχου σε συνδυασμό με τη συνύπαρξη πολυάριθμων και ποικίλλων λαών, απαιτεί τη δημιουργία κοινών σημείων συνάντησης για την επίτευξη της αυτοδιάθεσης. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, είναι η θρησκεία, η γλώσσα και η λαϊκή παράδοση. Οι χωρικοί και εργάτες κουβαλούν τη συλλογική μνήμη, γιατί πολύ απλά εκείνοι ζουν τον τόπο τους. Ο βοεβόδας στον πυργίσκο του έρχεται σε επαφή αποκλειστικά με τους σκλάβους του.

Οι οποίοι είναι φυσικά τσιγγάνοι, άντρες και γυναίκες, ακόμα ένα εργαλείο για τα χωράφια που τυχαίνει να μιλά. Ως εργαλείο, δεν μπορούν παρά να συμμορφώνονται στις βουλές του κατόχου τους. Με αφορμή την παρουσία τους στην ιστορία δίνεται ακόμα μια ευκαιρία στο σκηνοθέτη, να υπενθυμίσει πως το μίσος που γιγαντώθηκε έναν αιώνα αργότερα (και αντικρίσαμε κατάματα στο «Son of Saul»), είχε ρίζες βαθιές που αναπαράγονταν ακατάπαυστα και μέσα από το «λόγο του Κυρίου».

Το ταξίδι στα δάση και τις πεδιάδες της Ρουμανίας, ασπρόμαυρα εκτυφλωτικό, έρχεται να επαναφέρει στο προσκήνιο την πνιγερή αλήθεια: ο εξουσιαστής θα ικανοποιεί πρώτα τον εαυτό του, κι ο εξουσιαζόμενος το μόνο που θα επιτυγχάνει είναι να μειώνει την τιμωρία και να συνεχίσει συμβιβασμένος τη ζωή του.

Γιάννης Καντέα-Παπαδόπουλος

Δυσκολεύεται πολύ να γράψει το βιογραφικό του, κι ελπίζει τα κείμενά του να είναι καλύτερα από αυτό.
Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ