Birdman ή (Η Απρόσμενη Αρετή της Αφέλειας) – Birdman (2014)

Ένα παραγνωρισμένο αριστούργημα ή μια εξ’ολοκλήρου προσωπική τοποθέτηση του δημιουργού και τίποτα παραπάνω;






Σκηνοθεσία: Alejandro Gonzalez Inarritu
Σενάριο: Alejandro Gonzalez Inarritu, Nicolas Giacobone, Alexander Dinelaris, Armando Bo
Πρωταγωνιστούν: Michael Keaton, Edward Norton, Emma Stone
Διάρκεια: 119
Χώρα: ΗΠΑ
Διανομή: Odeon

birdman-clickΤο 2010 η Sofia Coppola σκηνοθέτησε τον Stephen Dorff στον ρόλο ενός χολιγουντιανού σταρ σε υπαρξιακή κρίση, στο “Somewhere”. Εκεί, απομονωμένος σε ένα πολυτελές ξενοδοχείο, ο ήρωας οδηγήθηκε σε ενδοσκοπικές αναζητήσεις μετά την έλευση της εντεκάχρονης κόρης του, η οποία τον βοήθησε να επαναπροσδιορίσει τις προτεραιότητες του, βγάζοντάς τον από το δημιουργικό και προσωπικό του αδιέξοδο.

Τέσσερα χρόνια μετά-καθότι παραγωγής 2014-ο Alejandro Gonzalez Inarritu μοιάζει να μην απέχει και πολύ από την ίδια θεματική, με το “Birdman” να αποτελεί την πιο ξεχωριστή, υφολογικά, ταινία της μέχρι τώρα φιλμογραφίας του.

O Riggan Thomas (Michael Keaton) είναι ένας πρώην, μπλοκμπαστερικός σουπερ-σταρ, που αποφασίζει να ντεμπουτάρει θεατρικά στο Broadway, μεταφέροντας επί της σκηνής μια προσαρμογή του έργου του Raymond Carver, “What We Talk About When We Talk About Love”. Mε το μασκοφόρο, πάλαι ποτέ alter-ego του, να τον «κριτικάρει» ανελέητα για τις νέες, επαγγελματικές του φιλοδοξίες, από μια αφίσα που βρίσκεται κρεμασμένη στο καμαρίνι, ο Riggan συνεχίζει την κατάβαση στο εσωτερικό του κενό, διχασμένος μεταξύ δυο κόσμων: του εμπορικού κινηματογράφου και του ποιοτικού θεάτρου. Αδυνατώντας να ξεφύγει από το χολιγουντιανό στερεότυπο του ηθοποιού-celebrity και πασχίζοντας να καθιερωθεί στην συνείδηση κοινού και κριτικών σαν άξιος θεατράνθρωπος, ο Riggan θα έρθει αντιμέτωπος με τα καυστικά βέλη της θεατρικής κριτικής, τους προσωπικούς του δαίμονες, τους στριφνούς ανταγωνιστές του χώρου, καθώς και μια προσφάτως αποτοξινωμένη κόρη.

Εν αντιθέσει με την λιτή και λειτουργική σκηνοθεσία της Coppola στο Somewhere, ο Inarritu κατασκευάζει εδώ μια παρασκηνιακή εξτραβαγκάντζα που ωθείται πέρα από τα όρια του κάδρου, συρραμμένη υπό την μορφή μονοπλάνου, από τα έμπειρα και ιδιαιτέρως ταλαντούχα χέρια του διευθυντή φωτογραφίας Emmanuel Lubezki (“Children of Men”, “Tree of Life”, “Gravity”). Η αέναη ακολουθία πλάνων που έχει δομηθεί με τέτοιο τρόπο, ώστε να θυμίζει το αόρατο μοντάζ ταινιών όπως η χιτσκοκική «Θηλιά», εκτείνει την δράση πέρα από τα κινηματογραφικά όρια, μπλέκοντας την θεατρική υπόσταση των ηθοποιών (των ρόλων δηλαδή που υποδύεται το πρωταγωνιστικό cast στην ταινία), με την κινηματογραφική. Διόλου τυχαία ο Michael Keaton υποδύεται έναν χαρακτήρα με την δική του φιλμική πορεία και κατρακύλα (τι Birdman, τι Batman). Με την φήμη ενός ηθοποιού δύσκολου και απαιτητικού στις συνεργασίες του, o Edward Norton υποδύεται κατά τον ίδιο τρόπο-και πραγματικά εξαίσια-τον ενοχλητικό και ξερόλα Mike.

Το παιχνίδι της αυτοαναφορικότητας και της μετα-διάστασης στο “Birdman” δεν αποτελεί κινηματογραφική πρωτοτυπία, είναι όμως απαραίτητο στην προκειμένη περίπτωση, ιδιαίτερα από την στιγμή που o Innaritu επιλέγει να πλασάρει τον γενικευμένο, κοινωνικό του σχολιασμό, μέσα από την διχοτόμηση μιας προσωπικότητας που μετατρέπεται σε επίσημο, εκφραστικό φορέα δυο αντιτιθέμενων φύσεων.

Παρόλα αυτά, η προσπάθεια του Innaritu και των σεναριογράφων του να ασκήσουν την κριτική τους για τα κακώς, social κείμενα της σύγχρονης εποχής, αποτυγχάνει ανά στιγμές, καθώς το εγχείρημα του Μεξικανού δημιουργού μοιάζει κατάτι πιο υπερφίαλο, κυρίως ως προς τον τρόπο με τον οποίο εξαργυρώνονται σεναριακά, θέματα όπως η διασημότητα, η επιτυχία και η αληθινή Τέχνη.

Το χιούμορ του σελεμπριτικού κύκλου κάνει την δουλειά του (σε μια απολαυστικότατη σκηνή, ο Edward Norton ως Mike ρωτάει προκλητικά τον Riggan, μήπως φέρουν τον…Ryan Gosling να τον αντικαταστήσει!), οι ατακαδόρικοι διάλογοι δίνουν την απαραίτητη δυναμική σε ηθοποιούς που έτσι κι αλλιώς τα βγάζουν πέρα θαυμάσια, ενώ το «διάφανο» editing των Douglas Crise και Stephen Mirriore είναι ένα από τα καλύτερα στοιχεία της ταινίας.

Το “Birdman” αποτελεί σίγουρα ένα από τα πιο προσωπικά-αν οχι το πιο προσωπικό-έργα του Innaritu. Από την μια πλευρά, η σκηνοθετική του έκφραση ως δημιουργού φτάνει στο απόγειό της, ο Edward Norton σε έναν κόσμο όπου δεν θα ήταν υποψήφιος για Oscar B’ Ρόλου ο J.K Simmons, θα κέρδιζε άνετα, ενώ ο Lubezki κάνει για ακόμη μια φορά το θαύμα του. Από την άλλη, τα πολλαπλά, σχολιαστικά μέτωπα, το υπαρκτό ραφινάρισμα και η υπόθεση που δεν μοιάζει να «απογειώνεται» ποτέ πραγματικά, είναι ένας λογικός αντίλογος. Τι είναι τελικά το “Birdman”; Ένα παραγνωρισμένο αριστούργημα ή μια εξ’ολοκλήρου προσωπική τοποθέτηση του δημιουργού και τίποτα παραπάνω; Ο καιρός θα δείξει.

Βαρβάρα Κοντονή

Ερωτευμένη με τον κινηματογράφο από μικρή, παθιασμένη με τις εικόνες, τους ήχους, τις ιστορίες και την ομορφιά της 7ης Τέχνης, απολαμβάνω να γράφω με ένταση για αυτά που αγαπώ.
Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*