Το Birdman και η σύγχρονη κωμωδία

Ο Iñárritu έκανε την επιστροφή του με μια κωμωδία. Ή τουλάχιστον έτσι την βαπτίσαμε για εμπορικούς και δημοσιογραφικούς λόγους

Την περασμένη Πέμπτη κυκλοφόρησε στους κινηματογράφους μια πολύ σημαντική ταινία που πρωταγωνιστεί στην οσκαρική επικαιρότητα. Το Birdman του Alejandro González Iñárritu. Η ταινία είχε κάνει πρεμιέρα στο περασμένο φεστιβάλ Βενετιάς και είχε συγκεντρώσει από τότε εντυπωσιακές κριτικές οι οποίες πολλαπλασιάστηκαν με την έξοδο της στους κινηματογράφους.

Ο σκηνοθέτης της που βραβεύτηκε μεταξύ άλλων και με Χρυσή Σφαίρα για τη σεναριακή δουλειά του στην ταινία, ήταν γνωστός για ταινίες όπως το Amores perros, το 21 Γραμμάρια και το Βαβέλ. Δηλαδή ταινίες εξ ολοκλήρου δραματικές, διεισδυτικές στο ψυχισμό των ηρώων του και ελαφρώς καταθλιπτικές. Το Birdman όμως δεν είναι έτσι. Μετά το χλιαρό προτελευταίο του πόνημα, το μεξικάνικο Biutiful με πρωταγωνιστή τον Javier Bardem, ο Iñárritu έκανε την επιστροφή του με μια κωμωδία. Ή τουλάχιστον έτσι την βαπτίσαμε για εμπορικούς και δημοσιογραφικούς λόγους.

Ο διαγωνισμός των κινηματογραφικών ειδών και συγκεκριμένα το δράμα και η κωμωδία είναι κατάλοιπα ή αλλιώς μετεξέλιξη των δραματικών ειδών του θεάτρου. Στην αρχαία Ελλάδα όπου και γεννήθηκε και ορίστηκε η δραματική τέχνη, το δράμα χωριζόταν σε τρεις κατηγορίες, τις κωμωδίες, το σατιρικό δράμα και την τραγωδία. Μια κατηγοριοποίηση που κράτησε αρκετούς αιώνες και ενσωματώθηκε στα είδη του κλασσικού ευρωπαϊκού θεάτρου μαζί με τα ,νέα τότε, είδη της όπερας, του μιούζικαλ του χοροθεάτρου και άλλων.

Όταν μετέπειτα ήρθε ο κινηματογράφος και μετά τα πρώτα διερευνητικά του χρόνια όπου οι πρώτοι σκηνοθέτες πειραματίζονταν με το τι μπορούν να δείξουν στην οθόνη και τι μπορεί να αρέσει στο κοινό, γεννήθηκαν τα είδη του κινηματογράφου. Περιλάμβαναν εκτός από την κωμωδία, το δράμα και το μιούζικαλ, νέα είδη που μέχρι τότε δεν είχαν συγκεκριμένη ακαδημαϊκή ονομασία. Τα θρίλερ, οι ταινίες τρόμου, οι αστυνομικές ιστορίες, οι περιπέτειες, οι αισθηματικές ταινίες είναι μερικές από τις κατηγορίες που βλέπουμε σήμερα να τίθενται στα δημοσιογραφικά κείμενα που αναλύουν ή σχολιάζουν την κάθε ταινία.

Η ανάγκη αυτών των διαχωρισμών είναι αμιγώς εμπορική. Το σινεμά, που σήμερα μετράει πάνω από 100 χρόνια, έχει μετεξελιχθεί τόσο ως τέχνη που οποιοσδήποτε περιορισμός όπως δράμα ή κωμωδία φαίνεται περιττός. Και για να εξηγηθώ λίγο παραπάνω, όσοι είδαμε το Birdman σίγουρα το διαχωρίσαμε από τις προηγούμενες ταινίες του Iñárritu. Και από αισθητικής άποψής, και από την κινηματογράφηση που είναι σε μορφή μονοπλάνου σε όλη τη διάρκεια της ταινίας αλλά και από την μερικές φορές κωμική αντιμετώπισή των αδιεξόδων που βιώνει ο πρωταγωνιστής της ταινίας. Παρόλα αυτά όμως η λέξη κωμωδία δεν μοιάζει να ταιριάζει τόσο όσο θα ταίριαζε ας πούμε στο Party του Blake Edwards.

Το σύγχρονο σινεμά και ιδιαιτέρως το αμερικάνικό ανεξάρτητο, που φέτος έχει και τα πρωτεία στις διακρίσεις και τα βραβεία, έχει βρει και έχει προάγει την φόρμουλα που συνδυάζει το δράμα και την κωμωδία σε ταινίες που συγκινούν το κοινό χωρίς όμως να εντάσσονται αποκλειστικά στην άνευ χιούμορ αντιμετώπιση της γλυκόπικρης πραγματικότητας που χαρακτηρίζει την πραγματική ζωή. Γιατί αν υποθέσουμε ότι το σινεμά είναι και κατά κάποιο τρόπο καθρέφτης της ύπαρξης μας, δεν μπορεί να την απεικονίσει επιτυχώς αν διαλέξει μερικά μόνο σκέλη της επικοινωνίας ή των συναισθημάτων μας.

Φέτος για παράδειγμα, εκτός από το Birdman μια ακόμα ταινία που πρωταγωνιστεί στα βραβεία και χαρακτηρίζεται από αυτή την μείξη συναισθημάτων είναι και το Grand Budapest Hotel του Wes Anderson. Ενός σκηνοθέτη που έχει πάρει μάστερ θα λέγαμε στις εν λόγω ταινίες. Γιατί μπορεί να φτιάχνει χαρακτήρες παράξενους και διαφορετικούς και να μας δείχνει τα προβλήματα και τις ανησυχίες τους με κωμικοτραγικό τρόπο, με μια ματιά ταυτόχρονα ανάλαφρη και ειρωνική, αλλά και ουσιαστικά δραματική φωτίζοντας το συναισθηματικό τους υπόβαθρο και δικαιολογώντας τις αδυναμίες τους.

Relatos_Salvajes

Επίσης το Ιστορίες για Αγρίους ή αλλιώς Relatos Salvajes που βλέπουμε στη λιγότερο δημοφιλή κατηγορία την ξενόγλωσσης ταινίας πετυχαίνει αυτή τη κατάργηση του όρου κωμωδία με πολύ επιτυχημένο τρόπο. Η ταινία του Damián Szifrón από την Αργεντινή που πρωτοπροβλήθηκε στη χώρα μας ως ταινία έναρξης των Νυχτών Πρεμιέρας, παίχτηκε για πολλές εβδομάδες στις αθηναϊκές αίθουσες. Συγκέντρωνε σε κάθε προβολής της, κοινό που γελούσε με το μαύρο χιούμορ της και παράλληλα αντιμετώπιζε την κάθε τραγική κατάσταση με τη σοβαρότητα που της αναλογούσε. Και η ταινία έβγαινε έτσι κερδισμένη καταρρίπτοντας την κλασσική κωμωδία αφού της προσέδιδε το ρεαλισμό και την ειλικρίνεια που κρύβεται πίσω από κάθε παράλογη κατάσταση της ζωής που δεν σταματά να μας εκπλήσσει.

Από την άλλη μεριά των Οσκαρ, τις Χρυσές Σφαίρες που επιμένουν ακόμα να κάνουν τον διαχωρισμό δράματος και κωμωδίας στις κατηγορίες τους, μπορούμε να ξεχωρίσουμε το St. Vincent και τον Bill Murray που πρωτοστατεί ερμηνευτικά, και έχει δημιουργήσει σχολή με τους ρόλους και την προσωπικότητα του. Η βιτριολική του ερμηνεία στην ταινία Ο Αγαπημένος Μου Άγιος, όπως είναι και ο ελληνικός τίτλος του St. Vincent, αποτελεί μια ακόμα πιστή και αξιοπρεπής προσθήκη στα πρότυπα της λεγόμενης πλέον dramedy κινηματογραφίας που υπηρετεί ο Murray στην πολύχρονη καριέρα του.

transparent-top-10

Μιλώντας για μείξη κωμικών καταστάσεων με δραματική τροπή δεν μπορούμε να μην αναφέρουμε και τη νικήτρια σειρά στην κατηγορία της κωμικής σειράς των Χρυσών Σφαιρών. Το Transparent που μιλάει για έναν πατέρα που είναι τρανς και το αποκαλύπτει στα παιδιά του όταν έχει φτάσει πλέον στην ηλικία των 60. Η σειρά στον πρώτο της αριστουργηματικό κύκλο, αντιμετωπίζει την παράλογη αυτή κατάσταση με την πρέπουσα ευαισθησία και με τις κατάλληλες δόσεις κωμικοτραγικού χιούμορ που εκτονώνει τόσο τους ήρωες όσο και εμάς τους θεατές σε ένα ταξίδι ανακάλυψης του εαυτού και επανάκτησης της αγάπης μετά από ανατρεπτικές αποκαλύψεις.

Τα παραδείγματα είναι άπειρα. Τόσο στα φετινά βραβεία όσο και στο σύνολο της κινηματογραφικής παραγωγής εντός και εκτός Η.Π.Α. Κάτι που δείχνει ότι η κωμωδία έχει πλέον πιο πολλά να πει όταν συνδυάζεται με κάτι ακόμα πιο αληθινό και πιο ανθρώπινο. Αποδεικνύοντας έτσι, ότι το χάσμα ανάμεσα σε ένα είδος που δεν χαίρει επαρκούς αναγνώρισης από τον ακαδημαϊκό κόσμο, τείνει σιγά σιγά να γεφυρωθεί. Για να δώσει τη θέση του μια νέα εκτίμηση σε ένα λίγο παραγνωρισμένο είδος που έχει πλέον για τα καλά επανεφευρεθεί και αξίζει πολλές διακρίσεις. Και ειδικά αυτές τις μέρες που η ζωή τείνει να μας καταβάλει με τη δραματικότητα της, η ανάγκη για κωμικές εκρήξεις είναι σχεδόν επιβεβλημένη.

Δημήτρης Ασπρολούπος

Αγαπώ τον Χίτσκοκ, τον Φιντσερ, τον Χάνεκε, τον αγγλικό ρεαλισμό και το σκανδιναβικό σινεμά αλλά παράλληλα έχω και ένα soft spot για τον Γουές Αντερσον.
Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*