Σινεμά, Το Απαγορευμένο

...

Γράφει ο Δημήτρης Ασπρολούπος

Μπορεί εμείς στη δύση να προτιμάμε να βλέπουμε τις δικές μας ταινίες. Μπορεί στην Ελλάδα να παραπονιόμαστε (όχι άδικα) για την έλλειψη χρηματοδότησης των Ελληνικών ταινιών. Μπορεί να συζητάμε για πολλές ώρες για τα τελευταία επεισόδια των αγαπημένων μας σειρών και για τα αμερικάνικα blockbusters.

Η αλήθεια είναι όμως ότι ο κόσμος δεν αποτελείται μόνο από τη δύση. Αποτελείται και από μια άλλη μεριά, τη μέση ανατολή. Κι εκεί γυρίζονται ταινίες. Σίγουρα όχι με τα μέσα και την χρηματοδότηση που έχουν στην Ευρώπη. Και σίγουρα όχι με την άνεση και την ελευθερία που οι δυτικοί κινηματογραφιστες αγγίζουν αμφιλεγόμενα θέματα.

Κάποιοι κινηματογραφιστές από τις χώρες αυτές επιλέγουν την φυγή όπως για παράδειγμα η Marjane Satrapi (πλέον κατοικεί στο Παρίσι) που με την αυτογραφική ταινία της, το Persepolis κατάφερε να μας δείξει με αφοπλιστική ειλικρίνειά τα προβλήματα που είχε ως Ιρανή που μεγάλωσε τον καιρό της ισλαμικής επανάστασης. Ο κανόνας όμως είναι ότι στις χώρες τη μέσης ανατολής οι ταινίες είναι είδος πολυτελείας και μερικές φορές προϊόν βλάσφημο. Τα πολιτεύματα των χωρών αυτών σε συνδυασμό με την πολλές φορές συντηρητική κοινωνία και το θρησκευτικό φανατισμό εμποδίζουν τους κινηματογραφιστές να εκφραστούν.

Άλλα όπου υπάρχει απαγόρευση υπάρχει και δημιουργία. Κι αυτό φαίνεται από τις ταινίες που γυρίζονται στις χώρες αυτές.

Οι σκηνοθέτες που ζουν και εργάζονται στο Ιράν, μέσω των ταινιών τους διακινδυνεύουν ακόμα και την ελευθερία τους. Ο Jafar Panahi ο δημιουργός του βραβευμένου στη Βενετία, Τhe circle, ενώ βρισκόταν σε κατ’ οίκον κράτηση, γύρισε το ντοκιμαντέρ This is not a film όπου παρουσιάζει στο κοινό του την ταινία που του απαγορεύεται από τις Ιρανικές αρχές να γυρίσει. Την ταινία κατάφερε να “φυγαδεύσει” από τη χώρα του μέσα σε ένα usb stick κρυμμένο μέσα σε μια τούρτα.

Ο επίσης Ιρανός σκηνοθέτης Mohammad Rasoulof που κέρδισε το βραβείο Fipresci στο τμήμα Ένα Κάποιο Βλέμμα φέτος στις Κάννες είχε καταδικαστεί κι αυτός μαζί με τον Panahi σε 6χρονη κάθειρξη για παράνομη κινηματογράφιση στους δρόμους της Τεχεράνης . Αργότερα όμως, μετά από έφεση, η ποινή του μειώθηκε και τώρα είναι ελεύθερος με χρηματική εγγύηση, γι’ αυτό κατάφερε να γυρίσει την βραβευμένη ταινία του «Dast-Neveshtehaa Nemisoosand».  Ο ίδιος έχει δηλώσει ότι ο σκοπός του ήταν μ’ αυτή την ταινία να φωτίσει τις σκοτεινές πλευρές της πνευματικής ιστορίας της χώρας του.

Ακόμα και ο πολύβραβευμένος (και στο παρελθόν απολιτίκ) σκηνοθέτης Abbas Kiarostami που ζει και εργάζεται πλέον έκτός Ιραν, έκανε φέτος δηλώσεις για τις πολιτικές συνθήκες της πατρίδας του και για την παρεμπόδιση ή και τη απαγόρευση πολλές φόρες της κινηματογράφισης αναφερόμενος στους δύο παραπάνω σκηνοθέτες και την τιμωρία που τους επιβλήθηκε.

Επειδή όμως μέσα σε όλα αυτά υπάρχει και μια μικρή χαραμάδα με φως , φέτος από τη Σαουδική Αραβία φέτος “βγήκε” η ταινία Το Απαγορευμένο Ποδήλατο. Η σκηνοθέτης της θα μείνει στην ιστορία όχι μόνο για τις αλλεπάλληλες διακρίσεις της ταινίας της σε διάφορα φεστιβάλ όπως της Βενετίας και του Los Angeles αλλά και γιατί είναι η πρώτη γυναίκα σκηνοθέτης της χώρας της. Στη ταινία της περιγράφεται η ιστορία της 10χρονης Wadjda που θέλει να κερδίσει το διαγωνισμό αγόρευσης του Κορανίου για να πάρει ένα ποδήλατο. Σε μια χώρα που οι γυναίκες απαγορεύεται να οδηγούν ποδήλατο.

Μετά την ταινία οι αρχές της Σαουδικής Αραβίας έγιναν πιο επιεικείς για τους νόμους πάνω σ’ αυτό το θέμα. Πλέον οι γυναίκες μπορούν να κάνουν ποδήλατο σε συγκεκριμένες περιοχές αλλά πρέπει να είναι παρόν ένας άντρας συνοδός.

Δεν συστήνω αυτές τις ταινίες κάτω από το πρίσμα της δυτικής μας ενοχής. Η θέαση του σινεμά δεν ήταν και ούτε θα είναι ποτέ ακτιβιστική πράξη. Τις συστήνω για το συναρπαστικό της κινηματογράφισης, για το παράθυρο στο κόσμο που τα κεκτημένα μας, δεν είναι δεδομένα. Τις συστήνω γιατί οι δημιουργοί τους αγωνίζονται να μας πουν κάτι. Αυτό που δεν τους επιτρέπεται.

Διαβάστε όλα τα προηγούμενα Deforming Lens

Δημήτρης Ασπρολούπος

Αγαπώ τον Χίτσκοκ, τον Φιντσερ, τον Χάνεκε, τον αγγλικό ρεαλισμό και το σκανδιναβικό σινεμά αλλά παράλληλα έχω και ένα soft spot για τον Γουές Αντερσον.
Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ