Μαθήματα Ζωής – Detachment (2011)

...






 

Γράφει η Bάσω Γκαγκά


Σκηνοθεσία: Tony Kaye
Σενάριο: Carl Lund
Πρωταγωνιστούν: Adrien Brody, Christina Hendricks, Marcia Gay Harden
Διάρκεια: 97’
Χώρα: Η.Π.Α.
Διανομή: Videorama, Audio Visual

[/sixcol_one] [sixcol_five_last][tabs style=»boxed»][tab title=»κριτικη»]

Είναι ο μελοδραματισμός το μέσο για να αποδείξει κανείς κάτι, σε μια ήδη ωμή και απογυμνωμένη πραγματικότητα; Ο σκηνοθέτης Tony Kaye, δείχνει πάντως να το πιστεύει. Η νέα του ταινία “Detachment” έρχεται με αρκετό στυλ και απειλητική διάθεση να ταράξει τα νερά πάνω σ’ αυτό που υπήρχε μέχρι πρότινος στο μυαλό του καθενός, ως ένα δυσλειτουργικό και αδιέξοδο εκπαιδευτικό σύστημα. Με πιο απλά λόγια; Ένα πιο σκοτεινό, δραματοποιημένο και ματαιόδοξο “Dangerous Minds”, με την ιδιότητα του γονέα να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή του πυρός. Το αποτέλεσμα με μια πρώτη ματιά σοκάρει, ο συναισθηματισμός όμως που κρύβεται πίσω από την πονεμένη ματιά του πρωταγωνιστή, αντικατοπτρίζει πλήρως την άκρως προβληματισμένη διάθεση του σκηνοθέτη, που αμφιταλαντεύεται μεταξύ ευαισθησίας και ανησυχίας.

Ο Adrien Brody είναι ο Henry Barthes, ένας αναπληρωτής καθηγητής που καλείται να ενσωματωθεί για λίγο καιρό στο πρόγραμμα ενός ιδιαίτερα προβληματικού σχολείου. Εκεί θα βρεθεί αντιμέτωπος με τους αγριεμένους, “ασυμβίβαστους” έφηβους, καθένας απ’ τους οποίους κουβαλάει στην καμπούρα του τη δική του θλιβερή ιστορία αδιαφορίας. Προσπαθώντας να προσαρμοστεί στις λειτουργικές και ψυχολογικές απαιτήσεις του καινούργιου του περιβάλλοντος, ο Barthes παράλληλα παλεύει να χαλιναγωγήσει το δικό του σκοτεινό παρελθόν, το οποίο αποκαλύπτεται σταδιακά, με διαδοχικά flash backs. Τρεις διαφορετικές γυναίκες εισβάλουν στη ζωή του και οι ισορροπίες διατηρούνται, έστω και εύθραυστες, μέχρι το σημείο που κάτι θα παρεκκλίνει από τη ροή της καθημερινότητας.

Δεν μπορείς να αδιαφορήσεις για την αίσθηση που προσπαθεί η ταινία να σου εμφυσήσει από την πρώτη κιόλας επαφή μαζί της. Ο Kaye επιλέγει να ξεκινήσει με μερικούς μονολόγους εκπαιδευτικών, οι οποίοι περιγράφουν τη μύησή τους στο επάγγελμα. Η εικόνα πηγάζει πάντα απ’ τη ματιά του δασκάλου, ο οποίος όμως αυτή τη φορά έρχεται με ημερομηνία λήξης, δίνοντας ακόμα περισσότερη έμφαση στην έννοια της λέξης που έχει επιλεγεί ως τίτλος του έργου. Εδώ όμως υπάρχει μια ειδοποιός αντίφαση. Η ουσιαστική αδιαφορία προέρχεται από εκείνους τους ανθρώπους που θεωρητικά υπάρχουν για να στέκονται δίπλα στον έφηβο. Και αυτοί δεν είναι άλλοι από τους γονείς και τους καθηγητές, οι οποίοι εμφανίζονται ως ο κορμός ενός τυπολατρικού συστήματος και οι κύριοι υπαίτιοι της εσωτερικής μεταμόρφωσης της παιδικής ψυχής.

Στο σύμπαν του Kaye, ένα σύμπαν λίγο πιο απαισιόδοξα λυρικό, αλλά όχι πολύ μακρινό απ’ το δικό μας, ο διάττων αστέρας καθηγητής Barthes, είναι και ο μόνος που ξεφεύγει από την πεπατημένη και παλεύει να καλμάρει και να αγγίξει έστω και στο ελάχιστο, τα αγριεμένα και μελαγχολικά πρόσωπα που έχει να αντιμετωπίσει κάθε μέρα στην τάξη του. Θα ‘πρεπε να τον ενδιαφέρει; Σύμφωνα με το παράδειγμα των συναδέλφων του, όχι. Το σενάριο του Carl Lund φέρει αρκετούς δραματικούς διαλόγους και τρεις διαφορετικούς αλλά απόλυτα συνδεδεμένους μεταξύ τους κόσμους: τους μαθητές που παραπαίουν, τους δασκάλους που έχουν χάσει το νόημα και τους γονείς που πολύ απλά δε θα ‘πρεπε ποτέ να αναλάβουν τα συγκεκριμένα καθήκοντα.

Ένας εκπληκτικός για μία ακόμα φορά Adrien Brody, δείχνει να βρίσκεται ακριβώς στο στοιχείο του, το στυλ που ταιριάζει απόλυτα στο μελαγχολικό του βλέμμα. Είναι από κείνες τις ερμηνείες που ο πρωταγωνιστής δε χρειάζεται να πει πολλά με τα λόγια. Δίπλα του βρίσκονται μεγάλα ονόματα, όπως αυτά του James Caan, της Marcia Gay Harden ή της Lucy Liu σε πιο μικρούς ρόλους, αλλά μεστούς και άψογα ταιριασμένους με το ιδιαίτερο ύφος που προσπαθεί να διατηρήσει ο σκηνοθέτης. Οι νεαρές, ευχάριστες εκπλήξεις ήταν για μένα οι δυο έφηβες συμπρωταγωνίστριες Sami Gayle και η κόρη του σκηνοθέτη Betty Kaye, σε δύο εξίσου απαιτητικές ερμηνείες.

Ο Tony Kaye εδώ θέλει να γίνει πιο λυρικός, πιο ωμός, πιο απότομος και επιλέγει να εκφράζεται μέσα από σκληρές και τραβηγμένες ιστορίες, αναμιγνύοντας στη διήγησή του κάποιες αφηγηματικές αλλά ταυτόχρονα και πιο θεατροποιημένες πινελιές. Από τη μία επιλέγει συνεχή κίνηση και ρεαλισμό με shaky camera και θέματα εστίασης, για να κοπανήσει αρκετές φορές σε κάποιες καραμπινάτες κλισέ καταστάσεις, που ευτυχώς δεν αλλοιώνουν τη συνολική εικόνα. Η ιστορία του πρωταγωνιστή έχει το δικό της κεφάλαιο και στο παρόν αλλά και στο παρελθόν, με αλλεπάλληλα, οδυνηρά flashbacks, ώσπου να καταλήξει στην πηγή του προσωπικού του εφιάλτη. Οκ Kaye το πιάσαμε το νόημα…

Η πρώτη αίσθηση που θα σου αφήσει το “Detachment” είναι βαριά μελαγχολία… Κρίνοντάς το όμως από μια πιο ψύχραιμη ματιά, δεν αφήνει και πολλά περιθώρια αμφισβήτησης. Αποδεικνύει γιατί επιλέγει να είναι τόσο ωμό και στην τελική, αυτό που μένει δεν απέχει και πολύ από τον βαθύ προβληματισμό του δημιουργού του. Τουτέστιν, στόχος επετεύχθει. Και φυσικά επειδή πρόκειται για μια μελαγχολική ταινία, αυτό δεν αναιρεί την ομορφιά της. Τώρα αν είσαι ή όχι σε mood να τη δεις, είναι ένα εντελώς διαφορετικό θέμα. Δεν μπορείς να πεις όμως πως δεν υπήρξε προειδοποίηση…

 

 

 

Δημήτρης Ασπρολούπος

Αγαπώ τον Χίτσκοκ, τον Φιντσερ, τον Χάνεκε, τον αγγλικό ρεαλισμό και το σκανδιναβικό σινεμά αλλά παράλληλα έχω και ένα soft spot για τον Γουές Αντερσον.
Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ