Δικός της – Her (2013)

...






 

Γράφει ο Δημήτρης Ασπρολούπος


Σκηνοθεσία: Spike Jonze
Σενάριο:Spike Jonze
Πρωταγωνιστούν: Joaquin Phoenix, Amy Adams, Scarlett Johansson, Chris Pratt, Olivia Wilde
Διάρκεια: 126’
Χώρα: Η.Π.Α.
Διανομή: Audio Visual

 

pegasus_LARGE_t_1581_106176592

Τοποθετημένη στο Λος Άντζελες, στο εγγύς μέλλον, η ταινία ακολουθεί τον Θίοντορ (Χοακίν Φοίνιξ), έναν ιδιόμορφο, τρυφερό άνδρα ο οποίος βγάζει τα προς το ζην γράφοντας συγκινητικές, προσωπικές επιστολές για άλλους ανθρώπους. Πληγωμένος από το τέλος μιας μακρόχρονης σχέσης, ενθουσιάζεται από ένα νέο, εξελιγμένο λειτουργικό σύστημα, το οποίο υπόσχεται να είναι μια διαισθητική και μοναδική οντότητα. Με την εγκατάστασή του, απολαμβάνει τη γνωριμία του με τη «Σαμάνθα», μια έξυπνη γυναικεία φωνή (Σκάρλετ Γιόχανσον) η οποία διαθέτει ενόραση, ευαισθησία και απρόσμενο χιούμορ. Καθώς οι ανάγκες της και οι επιθυμίες της μεγαλώνουν, παράλληλα με τις δικές του, η φιλία τους εμβαθύνει σε έναν αναπόφευκτο έρωτα.

Διαβάζοντας αρχικά το σενάριο του Her θα περίμενε κανείς να δει μια ταινία επιστημονικής φαντασίας. Και αυτό ως ένα μέρος ισχύει. Αν όμως γνωρίζει κανείς το δημιουργό Spike Jonze και την κινηματογραφική του πορεία από τότε που άφησε τον κόσμο των videoclip, υποψιάζεται την προσέγγιση του θέματος. Στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον που διαδραματίζεται η ιστορία δεν χωράνε ιπτάμενα αυτοκίνητα και αεροδιάδρομοι. Μερικές φορές δεν χωράμε καν τα συναισθήματα. Εκτός ίσως από τη μοναξιά.

Στο παστέλ μέλλον του Spike Jonze υπάρχουν εταιρίες που γράφουν τα ερωτικά σου γράμματα αντί για σένα, απολύτως διαδραστικά videogames και ομιλούντα λειτουργικά. Και όπως βλέπουμε σε μια διαφήμιση που παρακολουθεί ο πρωταγωνιστής, λειτουργικά συστήματα με νοημοσύνη που μπορούν να συγκριθούν μόνο με μελλοντικές εκδόσεις του Google Glass. Ακόμα κι έτσι όμως, το υπαρξιακό ζήτημα το οποίο θέτει εδώ ο Jonze δεν είναι μόνο μελλοντολογικό. Είναι παροντικό και διαχρονικό.

Η αναζήτηση του ανθρώπου για το άλλο του μισό, οι συμβάσεις που πρέπει να κάνει για να το αποκτήσει, οι τρυφερές στιγμές και οι αναμνήσεις που μπορεί να έχει μέσα από μία σχέση και όλα του τα βιώματα μπορούν να πάρουν μέσω του OS1 μια νέα μορφή. Προσαρμοσμένη ακριβώς (μέσω τεχνητής νοημοσύνης και μερικών απλών ερωτήσεων) πάνω του και πάνω στον απέραντο ωκεανό της πληροφορίας που ανταλλάσσει ο ίδιος online.

H Samantha, το λειτουργικό σύστημα με την υπαινικτικά αισθησιακή φωνή της Scarlett Johansson ξέρει τα πάντα και όχι μόνο γύρω από τον Theodore (Joaquin Phoenix). Και επιπλέον μαθαίνει και προσαρμόζεται συνεχώς, αποκτάει χιούμορ και συνείδηση, εξυπνάδα και αυτονομία. Πέρα από το ηθικό ερώτημα το οποίο τίθεται εδώ, περί επικοινωνίας του ανθρώπου με τη τεχνολογία και του ερωτικού σχεδόν δεσμού που έχουμε πλέον με το smartphone ή το desktop μας, ο σκηνοθέτης και σεναριογράφος μιλάει και για όλες τις εκφάνσεις μιας σύγχρονής σχέσης όπως αυτή έχει διαμορφωθεί σε ένα κόσμο που οι άνθρωποι έχουμε μάθει να είναι όλα κομμένα και ραμμένα μέσω της προσωποποίησης που παρέχει πλέον η σύγχρονή τεχνολογία.

Οι ανασφάλειες, η απιστία, η επέκταση της ερωτικής ζωής μέσα σε μια σχέση, οι φίλοι και η ύπαρξη του ατόμου ως ζεύγος μέσα στην κοινωνία, όλα μπλέκουν μέσα στο εκπληκτικά μεθοδευμένο σενάριο του Jonze. Δεν είναι τυχαίο το ότι έχει πάρει τόσα βραβεία η ταινία μέχρι τώρα και θα πάρει κατά πάσα πιθανότητα και το αντίστοιχο Oscar. Η δομή και η συνέχεια ενός ερωτικού δεσμού είναι γραμμένη σε μελλοντικό χρόνο αλλά με τόσο καθημερινές στιγμές. Σε κάθε αναλογία της κρύβει μια δική μας σκέψη, ένα δικό μας φόβο και σχεδόν σίγουρα μια (τουλάχιστον) δική μας εμπειρία.

Μέσα από την εξέλιξη του σενάριου ο Jonze επεκτείνει το υπαρξιακό ερώτημα της σχέσης ανθρώπου υπολογιστή, σε διάλογο του ανθρώπου με το άλλο του μισό. Το γεγονός ότι βλέπουμε μόνο τον ένα από τους πρωταγωνιστές, καθώς η Samantha είναι απλά μια φωνή, κάνει την ιστορία ποιο εσωστρεφή και διερευνητική στα θέλω, τις επιδιώξεις και τις αντιδράσεις του ανθρώπου όταν κυριεύεται από τον έρωτα και δομεί πάνω του μια ζωή μαζί με κάποιον άλλο.

Φυσικά όλο αυτό δεν θα μπορούσε να είχε δουλέψει αν δεν υπήρχε ο Joaquin Phoenix. Ένας ηθοποιός που έχει αποδείξει τα αξία του πολλές φορές στο παρελθόν, και κάθε φορά δεν είναι κάτι λιγότερο από εκπληκτικός. Από την αθωότητα ένας ανθρώπου που πειραματίζεται μέχρι την ουσιαστική του σχέση και τα συγκρουόμενα του συναισθήματα, ο Phoenix μας μεταδίδει με γενναιοδωρία το πορτραίτο του σύγχρονου ανθρώπου που ψάχνει άλλο του του μισό και γίνεται αρωγός του θεατή στο συναισθηματικό του ταξίδι.

Φυσικά τα μεγαλύτερα εύσημα ανήκουν στον Jonze. Που πέρα από το λεπτομερές και πολυεπίπεδο σενάριο του, κεντάει και εδώ σκηνοθετικά ένα σύμπαν απομονωμένο από εξωτερικές παρεμβολές αλλά τόσο γήινο και προσιτό πάρα τη μετριασμένη επιστημονική φαντασία. Αντικαθιστά το σουρεαλισμό του Gondry στην επίσης εκπληκτική Αιώνια Λιακάδα Ενός Καθαρού Μυαλού με τεχνολογικό φουτουρισμό, μας παίρνει απ’ το χέρι και μας σέρνει στην πορεία του έρωτα, στις συμβάσεις και τα προβλήματα της σχέσης και του ήρωά του με την κάμερα συνεχώς στραμμένη στον εύθραυστο συναισθηματικό του κόσμο.

Οποιαδήποτε ομοιότητα με προηγούμενη σου σχέση δεν είναι συμπτωματική.

Δείτε όλες τις ταινίες της εβδομάδας

 

 

 

Δημήτρης Ασπρολούπος

Αγαπώ τον Χίτσκοκ, τον Φιντσερ, τον Χάνεκε, τον αγγλικό ρεαλισμό και το σκανδιναβικό σινεμά αλλά παράλληλα έχω και ένα soft spot για τον Γουές Αντερσον.
Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ