Το σινεμά της οικονομικής κρίσης

...

Γράφει ο Δημήτρης Ασπρολούπος

Αυτές τις μέρες η είδηση που κυριαρχεί στα ελληνικά αλλά και στα παγκόσμια media είναι η οικονομική κρίση στην Κύπρο και η πρόταση των δανειστών της να πάρουν το 10% του συνολικού ποσού κάθε κατάθεσης άνω των 20.000 ευρώ. Μέχρι και την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές η πρόταση καταψηφίστηκε από την Κυπριακή βουλή σχεδόν ομόφωνα. Η απόφαση αυτή όμως δεν μπορεί να αναιρέσει το πανικό που δημιουργήθηκε, εντός και εκτός χώρας.

Πολλοί καταθέτες έσπευσαν να κάνουν ανάληψη των καταθέσεων τους αφήνοντας έτσι στις Κυπριακές τράπεζες μια πρωτοφανή έλλειψη ρευστότητας. Για να ανταποκριθούν οι τράπεζες στον ταχύτατο ρυθμό αναλήψεων επέλεξαν, ως ιδιωτικές επιχειρήσεις που είναι, να παραμείνουν κλειστές για δυο εργάσιμες μέρες. Η σύγχυση που δημιούργησε η απόφαση τους αυτή, ήταν μεγάλη τόσο για τους Ρώσους μεγαλοκαταθέτες όσο και για την πολιτική ηγεσία της χώρας αλλά και του Διεθνούς Νομισματικού ταμείου.

Οι απλοί πολίτες όμως παρότι αιφνιδιάστηκαν από την εξέλιξη αυτή, δεν νομίζω ότι περίμεναν αυτή για να χάσουν την εμπιστοσύνη τους στο τραπεζικό σύστημα. Το σινεμά που απορρέει και από τις κοινωνικές συνθήκες και πεποιθήσεις, δεν διστάζει να εκφράσει αυτή την αναξιοπιστία.

Από το 2009 ο πολλές φορές χαρακτηρισμένος και ως λαϊκιστής Michael Moore, είχε παρουσιάσει μια ολίγον εύπεπτη αλλά και διεισδυτική ματιά στο οικονομικό σύστημα της χώρας του. Από την αρχή του καπιταλισμού και την vintage προπαγάνδα μέχρι την κατευθυνόμενη χρηματοδότηση δανείων με υποθήκη την κύρια κατοικία, ο Moore στο Capitalism: A Love Story, περιγράφει με λίγο χιούμορ και κάτι από συναισθηματισμό το σύστημα οδήγησε τις Η.Π.Α. στην οικονομική ανισότητα και ακόρεστη, σχεδόν αρρωστημένη, φιλοδοξία του αμερικάνικου ονείρου. Και πήρε και το χρυσό λέοντα της Βενετίας.

Λίγο αργότερα, το 2010, ένα ντοκιμαντέρ με αφηγητή τον Matt Damon, το Inside Job έσπευσε να ρίξει φως μέσα στην πρόσφατη οικονομική κρίση, εξηγώντας μας αναλυτικά τις είναι τα CDO και όλες οι χρηματιστηριακές ορολογίες που ακούγονται δυσνόητες στα δελτία ειδήσεων. Πέρα από την αναμφισβήτητη αρτιότητα του σε εικόνα και αφήγηση, η αντικειμενικότητα του και η εμπεριστατωμένη μελέτη του οικονομικού και χρηματιστηριακού συστήματος το οδήγησαν μέχρι τα Oscar όπου πήρε και το βραβείο του καλύτερου Ντοκιμαντέρ.

Την επόμενη χρονιά, μια ταινία μυθοπλασίας παίρνει έναυσμα από την αρχή της οικονομικής κρίσης και την χρηματοπιστωτική κατάρρευση της Lehman Brothers. To Margin Call αφηγείται με αρκετή ρευστότητα αλλά και ένταση τις κρίσιμες στιγμές που έζησαν οι πειθήνιοι υπάλληλοι του τραπεζικού κολοσσού από τη στιγμή της συνειδητοποίησης μέχρι την τελική πτώση της μετοχής και τον κυνικό απολογισμό τους σε μια κοινωνία που κατευθύνθηκε στο να τους εμπιστευθεί.

Πέρυσι ο πάντα πολιτικός σκηνοθέτης Κώστας Γαβράς με το  Κεφάλαιο του, μας δείχνει μέσα από τα μάτια ενός συγκυριακά ανερχόμενου στελέχους μιας γαλλικής τράπεζας το παιχνίδι της διαφθοράς, την ματαιοδοξία της αναζήτησης του κέρδους/εξουσίας και τη προσωπική αλλοτρίωση με την οποία συνοδεύεται. Μέσα από την κάμερα του Γαβρά φαίνεται καθαρά το πρόσωπο πίσω από το προσωπείο του μιντιακου καλλωπισμού και της αληθοφανούς διαφύλαξης της βιωσιμότητας του τραπεζικού συστήματος.

Φυσικά τα παραδείγματα δεν περιορίζονται στις παραπάνω ταινίες. Το σινεμά ιδιαίτερα σε περιόδους όπως αυτή που ζούμε τώρα θα συνεχίσει να μας τροφοδοτεί με ντοκιμαντέρ και ταινίες τηλεοπτικής ή κινηματογραφικής μυθοπλασίας με ανάλογη θεματολογία. Πολλοί θεατές όμως απορρίπτουν αυτές τις ταινίες είτε γιατί τις αντιμετωπίζουν ως συνομωσιολογικά Zeitgeist ή γιατί φαντάζουν ως αδιάφορα και δυσπρόσιτα θεάματα για να καταναλωθούν. Η αλήθεια όμως είναι ότι λόγω του γεγονότος ότι γυρίζονται μετά την έκρυθμη πραγματικότητα των δελτίων ειδήσεων έχουν την δυνατότητα να κάνουν καλύτερη αποτίμηση της κατάστασης και των συνεπειών της. Αρκεί βέβαια να βλέπονται με ανοιχτό μυαλό…

Διαβάστε εδώ όλα τα προηγούμενα Deforming Lens

Δημήτρης Ασπρολούπος

Αγαπώ τον Χίτσκοκ, τον Φιντσερ, τον Χάνεκε, τον αγγλικό ρεαλισμό και το σκανδιναβικό σινεμά αλλά παράλληλα έχω και ένα soft spot για τον Γουές Αντερσον.
Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ