Έντουαρντ Σνόουντεν: Citizenfour (2014)

«Είμαι πρόθυμος να ρισκάρω τη φυλάκιση μου, ή όποιο άλλο αρνητικό αποτέλεσμα, από το να ρισκάρω τον περιορισμό της διανοητικής μου ελευθερίας.»

 ★★★★☆ 

Σκηνοθεσία: Lora Poitras
Πρωταγωνιστούν: Edward Snowden, Glenn Greenwald
Διάρκεια: 114′
Χώρα: ΗΠΑ/Γερμανία/Ηνωμένο Βασίλειο
Διανομή: Neo Films

citizenfour-824927245-largeΤο βραβευμένο με Όσκαρ ντοκιμαντέρ “Citizenfour” αφορά έναν πολύ ιδιαίτερο άντρα, τον Edward Snowden, τον πρώην αναλυτή της Υπηρεσίας Εθνικής Ασφαλείας (NSA) της Αμερικής, ο οποίος αποκάλυψε πώς η κυβέρνηση της χώρας του παραβιάζει, μέσω της τεχνολογίας, τα προσωπικά δεδομένα των πολιτών της.

Η πράξη του Snowden, χώρισε την Αμερική σε δυο στρατόπεδα: Σε αυτούς που τον θεωρούν προδότη και πιστεύουν ότι η κυβέρνηση έχει το δικαίωμα να παρακολουθεί ηλεκτρονικές συσκευές και λογαριασμούς στα social media, λόγω της απειλής της «τρομοκρατίας» και σε αυτούς που τον θεωρούν ήρωα, καθώς θυσίασε τον τρόπο ζωής που είχε ως τότε, αποκαλύπτοντας οικιοθελώς όχι μόνο απόρρητες πληροφορίες, αλλά και την ταυτότητα του.

Η ταινία της Laura Poitras ξεκινάει πριν γίνει διάσημος ο Snowden. Ο ίδιος προσέγγισε το δημοσιογράφο Glenn Greenwald και τη σκηνοθέτη για να τους αποκαλύψει απόρρητες πληροφορίες, με το ψευδώνυμο «Citizenfour». Η συνάντηση έγινε σε ένα ξενοδοχείο στο Hong Kong και το πρώτο μέρος της ταινίας διαδραματίζεται στο δωμάτιο του Snowden, όπου λαμβάνουν χώρα οι πρώτες συνεντεύξεις. Ο ίδιος μοιάζει ντροπαλός μπροστά στην κάμερα, χωρίς ποτέ να χάνει αυτό το οικείο, που σε κάνει να νιώθεις ότι θα μπορούσε να ζει στη διπλανή πόρτα. Βέβαια, όσο και να τον παρατηρεί η κάμερα, ο Snowden παραμένει ένα μυστήριο, ένας ήρεμος, λογικός, πανέξυπνος άνθρωπος, ακόμα και όταν μιλάει για το ότι άφησε πίσω τη σύντροφο του, χωρίς να της εξηγήσει τίποτα (οι δυο τους τώρα μένουν μαζί στη Ρωσία, η οποία προς το παρόν δίνει άσυλο στο Snowden).

Το πρώτο μέρος της ταινίας, όσο δηλαδή η δράση περιστρέφεται γύρω από το Snowden, είναι πιο δυνατό. Το δεύτερο μέρος είναι ένα χρονικό (μέχρι το 2014 που βγήκε η ταινία) των γεγονότων που πυροδοτήθηκαν από τις αποκαλύψεις του Snowden.

Υπάρχουν στιγμές που δοκιμάζουν τη λογική των χαρακτήρων (και των θεατών), όπως όταν κατά τη διάρκεια μιας συνέντευξης χτυπάει εξακολουθητικά ο συναγερμός του ξενοδοχείου. Ο Snowden αποσυνδέει τη συσκευή του τηλεφώνου για να σιγουρευτεί ότι κάποιος δεν τους ακούει. Μια άλλη φορά, όταν πληκτρολογεί κωδικούς στο laptop του, κουκουλώνεται με ένα περίεργο κάλυμμα, για να είναι σίγουρος ότι δεν θα τον τραβήξει η κάμερα. Κι όμως, όσο παράλογα και αν φαίνονται, αυτά συμβαίνουν προφανώς όχι μόνο στις ταινίες αλλά και στην πραγματική ζωή.

Φυσικά, καθώς πρόκειται για ντοκιμαντέρ και όχι μυθοπλασία, δε θα βρείτε πολλή δράση. Η αντεπίθεση των κυβερνητικών δυνάμεων μας παρουσιάζεται έμμεσα, κυρίως μέσα από λόγια δικηγόρων. Παρόλα αυτά, υπάρχει ένταση, αγωνία, κλιμάκωση και ατμόσφαιρα, στοιχεία δυσεύρετα στα ντοκιμαντέρ.

Η σκηνοθέτιδα επιλέγει να μείνει εκτός κάδρου, αλλά παίρνει ξεκάθαρα την πλευρά του Snowden, υπογραμμίζοντας το θάρρος και τον ιδεαλισμό του. Μην περιμένετε να μάθετε και την άλλη πλευρά, όχι ότι αυτό είναι κακό. Η ισοροπία είναι δημοσιογραφική αρετή, όχι το ίδιο απαραίτητη στον κινηματογράφο.

Όπως ο Snowden τονίζει συνέχεια, η ιστορία πρέπει να αφορά τις παρανομίες της κυβέρνησης και όχι τον ίδιο. Έτσι και το ντοκιμαντέρ, περισσότερο εγείροντας ερωτήματα παρά δίνοντας απαντήσεις, ακολουθεί αυτήν τη γραμμή: Δεν εστιάζει δηλαδή στο πρόσωπο του Snowden, αλλά κάνει και ένα ευρύτερο σχόλιο για την ελευθερία, την ασφάλεια, τη διαφάνεια, προσφέροντας μια ανησυχητική ματιά και παράλληλα μια προειδοποίηση για το μέλλον.

Κάτι παραπάνω από μια ταινία, περισσότερο ένα ιστορικό ντοκουμέντο.

 

Σοφία Κυριλλίδου

Ο κινηματογράφος για εκείνη ήταν πάντα εκεί: Σα μαθήτρια -κρυφά από τους γονείς- νοίκιαζε ταινίες από το videoclub, σα φοιτήτρια σπούδασε κινηματογράφο. Άλλωστε, πάντα της άρεσαν τα ταξίδια!
Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ