Elena (2011)

...






 

Γράφει η Bάσω Γκαγκά

Σκηνοθεσία: Andrei Zvyagintsev
Σενάριο: Oleg Negin
Πρωταγωνιστούν: Nadezhda Markina, Andrey Smirnov, Yelena Lyadova, Aleksey Rozin

Διάρκεια: 109’
Χώρα: Ρωσία

 

Αυτή την εβδομάδα κάνει πρεμιέρα και η «Elena» από τη Ρωσία, μια ταινία που έχει ήδη φιλοξενηθεί το Νοέμβρη από το φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, αποσπώντας πολύ θετικά σχόλια. Με πολλές αλληγορίες και μηνύματα σε κάθε πιθανή γωνιά της, η «Elena» είναι μία μάλλον λιτή, για το βάθος της, μινιμαλιστική ταινία, με έντονες αντιθέσεις, μικρούς διαλόγους και έμφαση στην αιώνια σύγκρουση ανθρωπιάς και υλισμού. Ο σκηνοθέτης Αντρέι Ζβιάγκιντσεφ στην τρίτη του απόπειρα, παρατηρεί μια ελαφρώς φαλλοκρατική κοινωνία, όπου οι αξίες παραμένουν αναλλοίωτες, αλλά η ηθική και η αγάπη φτάνουν μέχρι εκεί που τους επιτρέπουν τα όρια που ορίζει το χρήμα. Στα σημεία, η ταινία εμφανίζει μια υπερβολική χροιά, τόση όμως όση χρειάζεται για να τονίσει λίγο ακόμα το ξεκάθαρο μήνυμά της. Και σ’ αυτή του την προσπάθεια ο Ζβιάγκιντσεφ έχει κάνει πολύ καλή δουλειά.

Το ξημέρωμα βρίσκει την Ελένα (Ναντεζντά Μαρκίνα) και τον Βλαντιμίρ (Αντρέι Σμιρνόφ) να περνούν τις πρώτες πρωινές ώρες της καθημερινότητάς τους στο πολυτελές τους διαμέρισμα. Οι δυο τους μετρούν μια πολύχρονη γνωριμία και έναν μόλις δύο ετών γάμο, το δεύτερο και για τους δύο. Από τον πρώτο τους γάμο, η Ελένα έχει ένα γιο και δύο εγγόνια, ενώ ο Βλαντιμίρ προσπαθεί να επαναπροσδιορίσει τη σχέση του με τη νεαρή, ατίθαση κόρη του. Ένα καρδιακό επεισόδιο όμως, θα ταρακουνήσει το σκληρό Βλαντιμίρ και θα τον οδηγήσει στην απόφαση να αφήσει την τεράστια περιουσία του στην μοναχοκόρη του. Η Ελένα, προερχόμενη από μια κατώτερη κοινωνική τάξη και με το γιο της να αντιμετωπίζει σοβαρά οικονομικά προβλήματα ήλπιζε σ’ αυτή την κληρονομιά, την οποία βλέπει σιγά σιγά να γλιστράει μέσα απ’ τα χέρια της. Υπάρχει ακόμα τρόπος να βοηθήσει το τεμπέλικο βλαστάρι της;

Μία από τις αφίσες της ταινίας που κυκλοφορούν, παρουσιάζει την Ελένα με φωτοστέφανο να κρατά στην αγκαλιά της το μικρό εγγονό της, ένας πολύ ωραίος παραλληλισμός στο έντονα ανεπτυγμένο μητρικό ένστικτο που δίνει άλλοθι και άφεση αμαρτιών απέναντι στις πιο αποτρόπαιες πράξεις. Η πρωταγωνίστρια φαίνεται να αγαπάει τον άντρα της. Ή μήπως όχι; Όλη της η συμπεριφορά καταγράφεται αποστασιοποιημένα, σχεδόν ειρωνικά μέσα από το πρίσμα της μάταιης επανάληψης της καθημερινότητας. Η Ελένα είναι μια καλή, πειθαρχημένη σύζυγος, με σεβασμό προς τον άντρα της. Ή μήπως όχι; Το ανέκφραστο βλέμμα της Ναντεζντά Μαρκίνα δε σ’ αφήνει να δεις πιο βαθιά, δε σου επιτρέπει να καταλάβεις τα αληθινά της αισθήματα. Οι μοναδικές στιγμές που «προδίδεται» είναι όταν βρίσκεται κοντά στο γιο της και στα εγγόνια της. Και αυτές οι στιγμές καθορίζουν και όλη την υπόλοιπη συμπεριφορά της.

Κάθε χαρακτήρας της ιστορίας ζει και το προσωπικό του δράμα. Ο Βλαντιμίρ είναι φαινομενικά ο «σκληρός», ο άρχων της οικογένειας, ενώ η Ελένα προέρχεται από μια πιο φτωχή κοινωνική ομάδα. Το χάσμα αυτό που υπάρχει, αν και γεφυρώνεται μέσα από έναν τυπικά επιτυχημένο γάμο, στην ουσία δε βρίσκει ποτέ κοινό σημείο επαφής. Αυτό εκφράζει ένα ολόκληρο κοινωνικό κατεστημένο, την ιστορία ίσως ενός ολόκληρου λαού. Ο παράγοντας «χρήμα» είναι αυτός που αφήνει το στίγμα του και στις επόμενες γενεές, είναι αυτός που διαμορφώνει χαρακτήρες και συνειδήσεις, διακρίνει το ηθικό από το ανήθικο, δημιουργεί αλαζονικούς ή παρασιτικούς μισάνθρωπους. Τα μακρόσυρτα πλάνα του σκηνοθέτη απλά παρατηρούν χωρίς να κρίνουν, ενώ κάποιες χαρακτηριστικές επαναλαμβανόμενες φράσεις του για μια ακόμα φορά ευρηματικότατου Φιλίπ Γκλας συμβαδίζουν με την έμπνευση του Ζβιάγκιντσεφ να εντάξει την ιστορία του σαν ένα κομμάτι της επαναλαμβανόμενης καθημερινότητας.

Το «Elena» αποτελεί αδιαμφισβήτητα μια βαριά επιλογή, πιστεύω όμως ότι τελικά δικαιώνει το θεατή. Μέσα από τις έντονες αντιθέσεις της προσπαθεί να δώσει απάντηση στο αιώνιο ερώτημα, πού μπορεί να φτάσει ένας άνθρωπος για το χρήμα. Χωρίς εντυπωσιασμούς, παραμένει μια πολύ ενδιαφέρουσα, υποβλητική ταινία που δε θα ξεχάσετε εύκολα.

 

 

Πού παίζεται

Ισχύει για την πρώτη βδομάδα προβολής (8 – 14 Μαρτίου 2012)

ΚΕΝΤΡΟ

ΙΝΤΕΑΛ
Πανεπιστημίου 46 (ΜΕΤΡΟ Πανεπιστήμιο), 210 3826720
Πεμ-Τετ 17:50, 20:10, 22:30

ΜΑΡΟΥΣΙ

ΑΒΑΝΑ
Κηφισίας 234 & Λυκούργου 3, 210 6715905, Τηλ. κρατ. 210 6786000, 8011160000
ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΣ Dolby Stereo
Πεμ-Τετ 18:20, 20:30, 22:30

 

Δημήτρης Ασπρολούπος

Αγαπώ τον Χίτσκοκ, τον Φιντσερ, τον Χάνεκε, τον αγγλικό ρεαλισμό και το σκανδιναβικό σινεμά αλλά παράλληλα έχω και ένα soft spot για τον Γουές Αντερσον.
Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ