Γιατί διαβάζουμε κριτικές;

Η κριτική δεν διαμορφώνει απόψεις. Στην "καλύτερη" μπορεί να μας προκαταβάλει πριν μπούμε στην σκοτεινή αίθουσα.

Τις τελευταίες εβδομάδες βγήκαν στο σινεμά ταινίες που συζητήθηκαν. Ταινίες οι οποίες υπήρξαν το κέντρο του ενδιαφέροντος για σινεφίλ και μη. Ταινίες που προκάλεσαν με την κινηματογραφική τους τόλμη και το ιδιαίτερο σκηνοθετικό τους βλέμμα. Οι δύο πιο πρόσφατες ήταν το Miss Violence και η Ζωή της Αντελ. Εκτός του ότι ξοδεύτηκε πολύ μελάνι και ακόμα περισσότερα ψηφιακά bytes για την ανάλυση των ταινιών αυτών από τους επονομαζόμενους ειδικούς του σινεμά, οι θεατές είχαν όπως είναι συνηθισμένο τη μερίδα του λέοντος στα σχόλια πάνω στις ταινίες.

Πολλά ειπώθηκαν για τη ψυχολογική βία της Miss Violence, τα βραβεία και τις διακρίσεις της με  ένα τεράστιο γιατί να πλανάται στην ατμόσφαιρα. Άλλα τόσα για την Αντέλ και το αριστούργημα των επτά θαλασσών που δεν έχουμε ξαναδεί.

miss-violence-1Κάποιος κριτικός μάλιστα έσπευσε να βάλει κακή κακή βαθμολογία στο Gravity (θου κύριε) και πυροδότησε αντιδράσεις στα social media για την εγκυρότητα του και την προβοκατόρικη άποψη του. Άλλοι πάλι είπαν ότι είναι αμερικανιά. Ένας εντελώς άσκοπος όρος καθώς το αμερικάνικό σινεμά έχει βγάλει μερικές από σημαντικότερες ταινίες του παγκόσμιου κινηματογράφου. Είναι το Πολίτης Κειν αμερικανία; Ή μήπως είναι ο Νονός;

 Η αλήθεια είναι ότι καθένας έχει την άποψη του. Και με ένα διαδικτυακό μέσο ή έναν ανεκτικό εκδότη μπορεί να την εκφράσει χωρίς λογοκρισία. Και πολύ καλά κάνει, έτσι πρέπει να είναι η κριτική.

Αν όμως υπάρχουν τόσο διαφορετικές απόψεις γιατί συνεχίζουμε να διαβάζουμε κριτικές; Αν μας έχουν απογοητεύσει οι κριτικοί που δεν συμβαδίζουν με τη αισθητική και την αισθαντική άποψη με την οποία βλέπουμε τις ταινίες, γιατί συνεχίζουν να υπάρχουν; Και γιατί να τους εμπιστευτούμε πλέον;

Είναι αλήθεια ότι κάποιοι χάριν πρόκλησης βάζουν ανατρεπτικές βαθμολογίες σε σχεδόν καθολικά αποδέκτες ταινίες (αν και δεν υφίσταται ακριβώς ο όρος). Και κάποιοι άλλοι λόγω γνωστικής ή εμπειρικής ανεπάρκειας αδυνατούν να εκτιμήσουν σύγχρονα αριστουργήματα. Εμείς όμως πως μπορούμε να διακρίνουμε τι από τα δύο συμβαίνει;

la-vide-dadeleΜια πρώτη συμβουλή θα ήταν αν βρούμε τον κριτικό που μας ταιριάζει. Και η αλήθεια είναι ότι υποσυνείδητα το κάνουμε. Διαλέγουμε το μέσο και τον άνθρωπο που μας εκφράζει και τον εμπιστευόμαστε περισσότερο πριν πληρώσουμε το εισιτήριο του σινεμά. Σίγουρα δεν θα ταυτιστούμε κάθε φορά, έχουμε κάνει όμως μια καλή αρχή. Μια δεύτερή και σημαντικότερη συμβουλή είναι να αντιληφθούμε το σχεδόν υποχρεωτικό αμφιλεγόμενο της τέχνης.

Η τέχνη στο σύνολό της και ιδιαίτερα το σινεμά που έχει πιο συγκεκριμένη αντίληψη της πραγματικότητας (απ’ ότι φέρει ειπείν ένα γλυπτό), βασίζεται σε συναισθήματα. Σε πράγματα που ο δημιουργός έχει την ανάγκη να μας πει. Να μας δείξει. Να μας κάνει συνοδοιπόρους στο οπτικοακουστικό ταξίδι του και να μας μεταδώσει την δική του ματιά στον κόσμο, στους ήρωες του, στην πραγματικότητα όπως εκείνος την αντιλαμβάνεται.

Δεν οφείλουμε να το αποδεχτούμε. Δεν οφείλουμε καν να το κατανοήσουμε. Δεν θα το κάνουμε αν διαβάσουμε την κριτική αυτού που έβαλε ένα αστεράκι στο Gravity. Ούτε αυτού που δεν έβαλε πέντε αστεράκια στην Αντέλ. Θα το νιώσουμε. Θα μας ακουμπήσει και θα το καταλάβουμε μόνοι μας.

Άρα λοιπόν να μην ξαναδιαβάσουμε καμία κριτική;

GRAVITY

Η κριτική δεν διαμορφώνει απόψεις. Στην «καλύτερη» μπορεί να μας προκαταβάλει πριν μπούμε στην σκοτεινή αίθουσα.

Αλλά έχει και άλλη μια πολύ σημαντική προσφορά. Μπορεί να μας πει πράγματα που εμείς δεν είδαμε, πράγματα που είδαμε και δεν καταλάβαμε, πράγματα που έχουν ξαναειπωθεί, πιθανώς με καλύτερο τρόπο στο παρελθόν. Η κριτική μας ανοίγει τα μάτια σε μια διαφορετική οπτική, όπως και η ίδια η ταινία. Μας μιλάει όπως κάθε (καλό) γραπτό κείμενο δημιουργώντας ένα διάλογο μεταξύ του εαυτού μας και του κριτικού. Μας περιγράφει μια ταινία με ένα λίγο πιο ψύχραιμο μάτι. Αυτό το πολύ εμπείρου θεατή που θέλουμε να γίνουμε. Είναι σχεδόν αναπόσπαστο κομμάτι κινηματογραφικής απόλαυσης.

Γι’ αυτό η καλύτερη συμβουλή που μπορώ να δώσω είναι να διαβάζουμε κριτικές όπως βλέπουμε σινεμά. Γιατί και η άλλη ματιά ίσως έχει δει κάτι που εμείς παραβλέψαμε.

Αυτή την εβδομάδα βγαίνουν στους κινηματογράφους τα πολαναμενόμενα Χρονικά του Δρακοφοίνικά που είδαμε στις Νύχτες Πρεμιέρας. Οπότε αναμένουμε νέες κινηματογραφικές αψιμαχίες γιατί το μόνο σίγουρο είναι ότι θα το δείτε όλοι ανεξαρτήτως κριτικής…

Διαβάστε όλα τα προηγούμενα Deforming Lens

Δημήτρης Ασπρολούπος

Αγαπώ τον Χίτσκοκ, τον Φιντσερ, τον Χάνεκε, τον αγγλικό ρεαλισμό και το σκανδιναβικό σινεμά αλλά παράλληλα έχω και ένα soft spot για τον Γουές Αντερσον.
Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ