Γιώργος Γκικαπέππας: «Σήμερα έχουμε ανάγκη να βρούμε τη γλώσσα για να αντισταθούμε»

Ο δημιουργός Γιώργος Γκικαπέππας μας μιλάει για την νέα του ταινία Silent και την σιωπή ως μέσο αντίδρασης

Μια τετραετία μετά την «Πόλη των Παιδιών» ο Γιώργος Γκικαπέππας επιστρέφει με το «Silent», μια ταινία για την σιωπή, τον φόβο των ονείρων που χάνονται και την τελικά την ανάγκη για επανάσταση μέσα σε μια ασφυκτική και συχνά επιβεβλημένη από τους άλλους, καθημερινότητα.

Πρωταγωνίστρια του Silent είναι η Δίδω, μια νεαρή γυναίκα που φιλοδοξεί να γίνει μια επιτυχημένη τραγουδίστρια της όπερας.  Μια μέρα θα δει ξαφνικά τα όνειρά της να γκρεμίζονται, όταν συνειδητοποιήσει ότι έχει «χάσει» την φωνή της.  Η επιστροφή πίσω στο πατρικό της δεν θα είναι εύκολη και μια νέα πραγματικότητα βρίσκεται προ των πυλών.

Στην συνέντευξη που ακολουθεί ο Γιώργος Γκικαπέππας μας μιλάει για την έμπνευση γύρω από την νέα του ταινία, την – εξαιρετική – πρωταγωνίστριά του Κίκα Γεωργίου, την βαθύτερη έννοια της σιωπής και τον διαφορετικό τρόπο με τον οποίο αποφασίζει ο καθένας να κάνει την επανάστασή του.

Το Silent κυκλοφορεί από την Feelgood Entertainment μόνο στον κινηματογράφο ΔΑΝΑΟ (Μ. Δευτέρα 25/04 & Δευτέρα 02/05).

Τέσσερα χρόνια μετά την “Πόλη των Παιδιών”, επιστρέφετε με το “Silent”, μια ταινία ο τίτλος της οποίας αποκρυπτογραφείται μέσω της προσωπικής ιστορίας της ηρωίδας. Μήπως τελικά η ερμηνεία του συνολικά γίνεται κατανοητή και σε συνάρτηση με την περιρρέουσα κοινωνικοπολιτική αβεβαιότητα;

Ο τίτλος γεννήθηκε για μια ηρωίδα που προσπαθεί εμμονικά να ξαναβρεί τη φωνή της, αλλά αντιλαμβανόμαστε σιγά σιγά ότι η αδυναμία της προέρχεται από μια παράξενη ασυνείδητη ροπή της για σιωπή, σα να μη θέλει να μιλήσει κατά βάθος χωρίς να το ξέρει. Καταλαβαίνω όμως την ερώτηση και τη διάσταση που μπορεί να πάρει σήμερα μια «σιωπηλή στάση» αλλά στην πραγματικότητα η ηρωίδα αντιστέκεται ασυνείδητα σε λόγια που δεν έχουν να πουν τίποτα και επίσης λειτουργεί κάπως επαναστατικά κάνοντας μια κατάληψη στο παλιό της σπίτι από το οποίο αρνείται να βγει. Αν τώρα με ρωτάτε αν η σιωπή αυτή είναι μια είδους στάση-απάντηση στο σημερινό χάος, θα σας έλεγα ότι «σιωπή» δε σημαίνει απαραίτητα «ακινησία». Η ηρωίδα σωπαίνει αλλά αντιστέκεται, δηλαδή δρα. Και δε νομίζω ότι σήμερα έχουμε ανάγκη από το να «σωπάσουμε» αλλά να βρούμε τη γλώσσα για να αντισταθούμε.

pegasus_LARGE_t_1581_106585758

Η ταινία σας ανοίγει με ένα ηχητικό ντοκουμέντο από τις ταραχώδεις ημέρες του Μάη του ‘68, την ίδια στιγμή που αντιπαραβάλλεται η εικόνα ενός λάρυγγα σε διαστολή. Ήταν εσκεμμένο αυτό το αμφίσημο ξεκίνημα, δεδομένου ότι η ταινία σας αφορά μια γυναίκα που σιωπά;

Το πλάνο του λάρυγγα και των φωνητικών χορδών είναι η κατάληξη του κέντρου του προβλήματος, είναι η ωμή εικόνα ενός οργάνου που προσπαθεί να ηχήσει ενώ ακούμε φωνές διαμαρτυρίας και τη φωνή του Κον Μπεντίτ να λέει ότι οι φοιτητές κατηγορούνται για κατάληψη της Σορβόννης. Ήθελα να συσχετίσω με έναν τρόπο την πηγή της φωνής μας με τις φωνές που αντιστέκονται στην απαγόρευση, χωρίς να θέλω να ξύνει με αυτή τη σύζευξη ο θεατής το κεφάλι του. Ήθελα να δω έναν λάρυγγα να ανοίγει βουβά, τη στιγμή που ακούμε μια φωνή να αντιστέκεται και να ζητάει ελευθερία. Φυσικά, η αντιδιαστολή του αιτήματος για ελεύθερη φωνή τότε, τον Μάη του ’68, έχει άμεση σχέση με το θέμα της ταινίας που είναι αυτή καθαυτή η ελευθερία και η καταγωγή της δικής μας φωνής, για την οποία και το οικογενειακό αλλά και το κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο έχουν απόλυτη ευθύνη.

Η ενασχόληση της πρωταγωνίστριας με την όπερα έχει κάποια ιδιαίτερη σημασία για εσάς, πέρα από τη μεγάλη δυναμική αντίθεση που δημιουργείται από την μετέπειτα σιωπή της;

Ναι έχει μεγάλη σημασία. Πρώτα γιατί ήθελα να αντιπαραβάλλω τα δύο άκρα, την άρια που είναι το επίτευγμα της ανθρώπινης φωνής με την τραυματική αφωνία. Σε κάθε άνθρωπο φυσικά αποτελεί τραύμα η απώλεια της φωνής του, αλλά φανταστείτε τι σημαίνει αυτό για μία σοπράνο. Με την Κίκα που δουλέψαμε πάνω σ’ αυτήν την κατεύθυνση αλλά και με την συνεργάτιδα και σύμβουλό μας την σοπράνο Κάτια Πάσχου που ήταν κοντά μας από την πρώτη στιγμή, κάναμε focus όχι μόνο στη σωματική προετοιμασία ενός τραγουδιστή της όπερας αλλά κυρίως στον εφιάλτη που λέγεται «ανοίγω στόμα και δεν βγαίνει φωνή», στο ότι δεν ελέγχω το σώμα μου δηλαδή, κάτι που φυσικά είναι εντελώς ψυχογενές. Ένας άλλος λόγος που με έκανε να επιλέξω την ιδιότητα της σοπράνο ήταν ότι πάντα με συγκινούσε η απόλυτα σκληρή εκπαίδευση και καταπίεση όλων αυτών των πρωταθλητών της φωνής. Το να μπορείς να βγάζεις μια τέτοια φωνή και να ελέγχεις το σώμα σου για να την παράξεις χωρίς να μπορείς ποτέ να είσαι ¨ελεύθερος¨ και ανέμελος όπως οι άλλοι άνθρωποι. Και αυτή η συνθήκη είναι πραγματικά σκληρή, γιατί κρύβει απόλυτη προσήλωση, κόπο, προσοχή, γύμναση και πολλές στερήσεις. Σε ένα σπίτι λοιπόν που «μιλούσε» πολύ, η μικρή κόρη έμαθε να χρησιμοποιεί φυσικά τη φωνή της αλλά όχι για να μιλάει, αλλά για να τραγουδάει με πολλές θυσίες.

pegasus_LARGE_t_1581_106585763

Τι θεωρείτε πως είναι αυτό στην συμπεριφορά της Διδούς, που πυροδοτεί την αντίδραση της οικογένειας της και κατά πόσο δικαιολογείται αυτό το ξέσπασμα;

Η Διδώ, σοκαρισμένη από την απώλεια της φωνής της, συνειδητοποιεί ότι δεν ελέγχει το σώμα της. Αρχίζει δηλαδή να ανακαλύπτει μέσα της ότι κάποιος άλλος αποφασίζει γι’ αυτήν χωρίς να το γνωρίζει. Αυτός ο άλλος ήρωας είναι «οι άλλοι» και ο τρόπος με τον οποίο υπάρχουν μέσα μας και μάς ελέγχουν από μακριά. Έτσι, εντελώς ενστικτωδώς, η Διδώ αποφασίζει να απομονωθεί και να μη βλέπει κανέναν μέχρι να βρει τη δύναμή της. Αυτό αποτελεί φαινομενικά μια πράξη άρνησης, μια άλλου τύπου αμφισβήτηση, που οι κοντινοί της άνθρωποι αρνούνται να δεχτούν και κάποιοι άλλοι θεωρούν την αντίδραση αυτή εντελώς προβληματική. Η Διδώ κάνει μια κατάληψη και αρνείται να δει τους άλλους. Αυτή η σιωπηλή επαναστατική πράξη δε μοιάζει και τόσο φιλική γιατί οι άλλοι αισθάνονται απορριμμένοι. Αυτό κυρίως και όχι τόσο η ανησυχία για την ψυχολογική της υγεία είναι που πυροδοτεί το ξέσπασμα αλλά και τις ενοχές όλων για το πόσο ωραία έμαθε να μιλάει αυτή η οικογένεια χωρίς να μιλάει στ’ αλήθεια.

Η ομοιότητα της ηθοποιού Κίκας Γεωργίου, την οποία είχαμε δει και στην προηγούμενη ταινία σας, με την Μαρία Κάλλας είναι απλά μια ευτυχής συγκυρία ή την είχατε από την αρχή στο μυαλό σας όταν γράφατε τον ρόλο;

Επειδή με την Κίκα συνεργαζόμαστε καιρό έχω μελετήσει αρκετά το πρόσωπό της και τις δυνητικές μεταμορφώσεις του. Εκείνη δεν ήξερε ότι θα γυρίσω τη συγκεκριμένη σκηνή, πραγματικά δεν της είχα πει ότι ήθελα να κάνω κάτι τέτοιο, και άρχισε να καταλαβαίνει την πρόθεσή μου εκείνη τη στιγμή στο γύρισμα και αργότερα φυσικά, όταν είδε τα πλάνα. Ήταν ένα από τα τελευταία γυρίσματα και δεν ήθελα να της πω όσον καιρό δουλεύαμε «ξέρεις, μοιάζεις τελικά στην Κάλλας», θα την είχα επηρεάσει αρνητικά νομίζω στο ρόλο.

1431889390775

Υπάρχουν στιγμές που η Διδώ μοιάζει διχασμένη μεταξύ δυο κόσμων – ενός ομιλούντος και ενός σιωπηλού. Πιστεύετε ότι, λίγο πολύ, όλοι μας βιώνουμε κάτι τέτοιο κάποια στιγμή στη ζωή μας;

Ναι, το πιστεύω. Όταν σωπαίνουμε και κοιτάζουμε τον άλλον στ’ αλήθεια νομίζω ότι ησυχάζουμε και βλέπουμε πιο καθαρά τα πράγματα. Το «να μιλάς» στις μέρες μας είναι κάτι τόσο αυτονόητο που ώρες ώρες πραγματικά δεν ξέρω κι εγώ αν την ώρα που μιλάω λέω κάτι που πραγματικά έχω ανάγκη να πω. Νομίζω ότι έχουμε εκπαιδευτεί να μιλάμε σα να είμαστε talking heads. Μιλάμε άρα υπάρχουμε. Δεν ξέρω. Μπορεί και να μιλήσαμε πολύ τα τελευταία χρόνια που υποτίθεται ότι η ελευθερία του λόγου είναι αυτονόητη και τώρα ψάχνουμε όλοι μας να καταλάβουμε τι να την κάνουμε αυτήν την ελευθερία.

Γιατί επιλέξατε τον χωρισμό της ταινίας σε κεφάλαια;

Μ’ αρέσουν τα κεφάλαια. Έχουν μια δομή που με οργανώνει προσωπικά. Η αφήγηση αυτής της ταινίας βασίζεται βέβαια στα επεισόδια-συναντήσεις της Διδούς με τα πρόσωπα της ζωής της. Μοιραία λοιπόν υπήρχε μια δομή πάνω στην οποία «πάτησα» και εξέλιξα παράλληλα μια άλλη υπόγεια δομή της περιπέτειας ενός πουλιού προκειμένου να τραγουδήσει.

Είναι τελικά η ηρωίδα σας «σιωπηλή»; Μήπως και η σιωπή δεν «λέει» κάτι;

Η Διδώ προσπαθεί να μιλήσει αλλά όταν έρχονται οι άλλοι και της λένε «μίλα» δεν θέλει. Είναι μία από τις ανθρώπινες συμπεριφορές που είναι τόσο βαθιές και τόσο δύσκολες στο να τις ερμηνεύσει κανείς, που ακόμα κι οι ειδικοί αναρωτιούνται ποιο είναι τελικό το όριο της ελευθερίας στη φωνή. Αλλοτε είναι ανάγκη, άλλοτε λύτρωση, άλλοτε καταπίεση, άλλοτε χαρά, άλλοτε ξέσπασμα, άλλοτε βάρος, τι είναι τελικά; Εγώ νομίζω ότι η φωνή είναι ένας μεγάλος καθρέφτης και ένα όργανο που άλλοτε θέλουμε να το παίξουμε και άλλοτε μας τρομάζει. Γιατί πολύ απλά, η φωνή μας παράγει και κάτι άλλο, έξω από αυτό που λέμε.

Έχετε στα σκαριά κάποια ιδέα για μια καινούργια ταινία;

Έχω κάποιες ιδέες στο μυαλό μου αλλά δεν έχω αποφασίσει ακόμα.

Βαρβάρα Κοντονή

Ερωτευμένη με τον κινηματογράφο από μικρή, παθιασμένη με τις εικόνες, τους ήχους, τις ιστορίες και την ομορφιά της 7ης Τέχνης, απολαμβάνω να γράφω με ένταση για αυτά που αγαπώ.
Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ