#OscarsSoWhite: Μήπως προσεγγίζουμε λάθος το ζήτημα;

Μήπως κοιτάμε το δέντρο κι όχι το δάσος;

Ένα από τα κύρια επιμύθια της πρόσφατης ανακοίνωσης των υποψηφιοτήτων για την τελετή των φετινών Όσκαρ στις 28 Φεβρουαρίου, ήταν η εκκωφαντική παρουσία λευκών υποψηφίων στις κατηγορίες ερμηνειών της Ακαδημίας. Ή μάλλον, για να ακριβολογούμε, αποκλειστική παρουσία. Κανένας μαύρος/λατίνος/ασιάτης υποψήφιος δεν προτάθηκε για χρυσό αγαλματίδιο και, μάλιστα, είναι η δεύτερη συνεχόμενη χρονιά που παρατηρείται αυτό το φαινόμενο.

Φυσικά, το γεγονός αυτό δεν έμεινε ασχολίαστο, με το twitter να παίρνει «φωτιά» χάρη στο hashtag #OscarsSoWhite, σύσσωμα τα mainstream media να ανεβάζουν άρθρα τα οποία καυτηρίαζαν τη μηδενική αντιπροσώπευση των μειονοτήτων στα βραβεία και, ακόμη και την πρόεδρο της Ακαδημίας, Cheryl Boone Isaacs (μαύρη, παρεμπιπτόντως) να αφήνει να εννοηθεί η δυσφορία της για τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας των μελών.

Οι «τρανταχτές απουσίες

Τα «βέλη» των περισσοτέρων επικριτών των προτάσεων της Ακαδημίας, συγκεντρώνονται στη μη αναγνώριση των επιτευγμάτων του Ryan Coogler (σκηνοθέτη), Michael B. Jordan (πρωταγωνιστή), Tessa Thompson (συμπρωταγωνίστριας) για τo «Creed», του Idris Elba για το «Beasts of No Nation» και στην απουσία υποψηφιότητας για καλύτερη ταινία στο «Straight Outta Compton». Όσον αφορά το τελευταίο, δεν αποτελεί ιδιαίτερη έκπληξη ο αποκλεισμός του από την 8αδα της μεγάλης κατηγορίας και το «ξεπέταγμα» του απλά με το Όσκαρ σεναρίου. Οκτώ χρόνια πριν, το «I’m Not There» του Todd Haynes για τον τεράστιο Bob Dylan είχε μείνει επίσης με μία υποψηφιότητα, για τον ρόλο της Cate Blanchett. Υπάρχει μια γενικότερη αδυναμία στήριξης μουσικών βιογραφικών ταινιών στις «βαριές» κατηγορίες από την Ακαδημία, οπότε μπορεί να εξηγηθεί η «αβλεψία» της, όσο κι αν η μεγάλη εισπρακτική -και κριτική- επιτυχία του φιλμ μας ξενίζει ως προς την παραγκώνιση του. Στην περίπτωση του Elba, πρόκειται όντως για μία ερμηνεία που κάλλιστα θα μπορούσε να βρίσκεται μεταξύ των ερμηνευτικών ρόλων της οσκαρικής πεντάδας. Με «άρωμα» από Colonel Kurtz, η τρομακτική περσόνα που οικοδομεί ο Βρετανός είναι μεγάλο επίτευγμα που του πιστώνεται, αλλά εδώ, ίσως έχουμε ένα ζήτημα με το ότι το φιλμ είναι παραγωγή του Netflix. Με τον κολοσσό του home entertainment να «σπάει» την πατροπαράδοτη τρίμηνη περίοδο αποκλειστικότητας μίας ταινίας στους κινηματογράφους και να πραγματοποιεί την ταυτόχρονη έξοδο της στην ψηφιακή της πλατφόρμα, προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις με αποτέλεσμα μεγάλες αλυσίδες κινηματογράφων να αρνούνται να το προβάλλουν. Πολύ πιθανό αυτό το στοιχείο να μέτρησε στη σκέψη της ψηφοφορίας, συν της σκέψης για το τι απειλή αντιπροσωπεύει το Netflix για την κινηματογραφική βιομηχανία του Χόλιγουντ. Σίγουρα, θα θέλαμε μια ψηφοφορία όσο το δυνατόν ανεπηρέαστη από οποιαδήποτε politics, αλλά ας είμαστε ρεαλιστές: δε βρισκόμαστε σε καμία ουτοπική κοινωνία όπου οι ψηφοφορίες καθορίζονται με απουσία οποιουδήποτε ατομικού σκεπτικού που μπορεί να επηρεάσει την κρίση μας.

beastsofnonation

Στην περίπτωση του «Creed», πέρα από την απουσία σκηνοθέτη και πρωταγωνιστή, γίνεται μεγάλη συζήτηση για το γεγονός πως επιλέχθηκε ως «εκπρόσωπος» της ταινίας ο Sylvester Stallone κι όχι το προαναφερθέν δίδυμο. H υποψηφιότητα του Stallone έχει πέρα για πέρα λογική και κινηματογραφική «δικαιοσύνη», ας μου επιτραπεί ο όρος: πρόκειται για ένα αδιαμφισβήτητο πνευματικό παιδί του Stallone, ένα έργο για το οποίο μόχθησε, τα κατάφερε ενάντια σε όλα τα προγνωστικά και 39 χρόνια μετά την πρώτη -και μοναδική- ερμηνευτική υποψηφιότητα του για το πρώτο Rocky, είναι έτοιμος να πραγματοποιήσει ένα όμορφο coup de grâce στην καριέρα του. Όσον αφορά τις μικρότερες «φωνές» περί αδικίας, ο Benicio del Toro ήταν όντως μία «ήρεμη» ερμηνευτική δύναμη στο «Sicario», αλλά προσωπική άποψη του γράφοντα είναι πως σε καμία περίπτωση δε συνιστά λόγο αντιπαράθεσης η μη παρουσία του στην πεντάδα. Μάλιστα, μεγαλύτερη εντύπωση μου προκαλεί -σε επίπεδο προσωπικών προτιμήσεων- ο αποκλεισμός της Emily Blunt από την ερμηνευτική κατηγορία του Α’ Γυναικείου, αλλά οποιαδήποτε κι αν έλειπε από την τρέχουσα πεντάδα, θα μιλούσαμε για εγκληματική αμέλεια -πέρα, ίσως, από την Jennifer Lawrence. Ομοίως και για τον Oscar Isaac, έναν από τους πιο ταλαντούχους ηθοποιούς της γενιάς του, που όμως στο «Ex-Machina» μάλλον κρίνεται ως ισότιμο γρανάζι ενός τυπικού «three-hander» φιλμ: οι ερμηνείες δουλεύουν αρμονικά, αλλά είναι δυσδιάκριτες μεταξύ τους -ή θα έπρεπε να προταθούν και οι τρεις, ή κανένας.

Είναι το diversity αυτοσκοπός;

Περνώντας στο δια ταύτα όμως, ποια είναι η λογική των Όσκαρ και των κάθε παρόμοιων βραβείων (εκτός της εμποροπανήγυρης των Χρυσών Σφαιρών); Η επιβράβευση του performance και του μοναδικού χρώματος (no pun intended) που δίνει ένας συντελεστής στην εκάστοτε ταινία που συμμετέχει. Δεν πρόκειται για κάποια γιορτή της ποικιλομορφίας (του λεγόμενου diversity) των υποψηφίων, ώστε να βάλουμε έναν λευκό, έναν ασιάτη, ένα μεξικανό, έναν μαύρο κι έναν ινδιάνο και να το ανάγουμε σε διαφήμιση της Benetton. Μάλιστα, κάτι τέτοιο θα ήταν ακόμη χειρότερο κι από την ολοκληρωτική απουσία μη λευκών υποψηφίων τα δύο τελευταία χρόνια.

Όταν επιχειρούμε να ξεχωρίσουμε την τέχνη από τις κοινωνικές δομές

Το πρόβλημα, όπως κάθε πρόβλημα, ξεκινάει από βαθύτερα αίτια τα οποία θα έπρεπε να μας απασχολήσουν, αντί να ασχολούμαστε με το τελευταίο στάδιο, ήτοι τις υποψηφιότητες. Με περίπου το 40% του πληθυσμού των ΗΠΑ να αποτελείται από μειονότητες, η παρουσία αυτών σε πρωταγωνιστικούς ρόλους αγγίζει μετά βίας το 15%. Όταν μάλιστα βάλουμε στην εξίσωση το γεγονός πως πάνω από τους μισούς θεατές των κινηματογράφων είναι μειονότητες, βλέπουμε πως η ρίζα του προβλήματος ξεκινά από τις κοινωνικές δομές, όπως είναι φυσικό. Πως λοιπόν περιμένουμε μία ιδεατή αντιπροσώπευση των υποψηφιοτήτων στα Όσκαρ; Πρόκειται για ιδεαλισμό, κάτι που πολλές φορές συμβαίνει στις τέχνες όταν ξεχνάμε πως αποτελούν κομμάτι του ευρύτερου κοινωνικού γίγνεσθαι.

Παρ’όλα αυτά, η αναγνώριση ακόμη κι αυτών των λιγοστών -σε σχέση με τους λευκούς- ρόλων, θα βοηθούσε σε μία περαιτέρω χρησιμοποίηση τους σε πρωταγωνιστικούς ρόλους, χωρίς αμφιβολία. Αλλά εδώ και πάλι, μιλάμε για συγκεκριμένη γραμμή και politics, που θα προϋπόθεταν επιτροπή βραβείων κι όχι 6000 μέλη που ψηφίζουν. Το #OscarsSoWhite είναι το μικρό δενδρύλλιο μπροστά στα μάτια μας. Το #SocietySoWhite είναι το δάσος 10 μέτρα πιο πέρα. Τι θα κοιτάξουμε;

Παναγιώτης Μήτσικας

Ο Παναγιώτης Μήτσικας είναι το νόθο παιδί του Woody Allen και του Fox Mulder. Τα τελευταία 5 χρόνια έχει ξεκινήσει ένα indie coming-of-age road trip, ώστε να ανακαλύψει τον εαυτό του.
Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ

SAE Digital Film Making