Η Πηγή των Παρθένων – Jungfrukallan/The Virgin Spring (1960)

...






 

Γράφει ο Πέτρος Θεοδωρίδης


Σκηνοθεσία: Ingmar Bergman
Σενάριο: Ulla Isaksson
Πρωταγωνιστούν: Max von Sydow, Birgitta Valberg, Gunnel Lindblom
Διάρκεια: 89’
Χώρα: Σουηδία
Διανομή: New Star

 

Ο Μπέργκμαν, χρόνια ονειρευόταν μια κινηματογραφική μεταφορά της μεσαιωνικής μπαλάντας Töres döttrar i Wänge. Το ενδιαφέρον του μάλιστα και η προσοχή του σε αυτήν τη δουλειά, τον οδήγησαν στην απόρριψη μιας σειράς επίδοξων σεναρίων που δεν τον ικανοποιούσαν. Για αυτό και το φίδι από την τρύπα το έβγαλε εν τέλει η συγγραφέας και προφανώς σεναριογράφος, Ulla Isakkson. Το αποτέλεσμα, ήταν εξίσου επιφανειακό και απλοϊκό με το πρωτότυπο κείμενο της μπαλάντας, αν και ο ίδιος ο Μπέργκμαν καμάρωνε για την ταινία του, την οποία για ένα διάστημα θεωρούσε μεγάλο του αριστούργημά.

Η Καρίν, κόρη χριστιανών σε μια Σουηδία που ακόμη παλεύει με το παγανιστικό παρελθόν της, αναλαμβάνει να μεταφέρει κάποια κεριά στην εκκλησία. Τη συνοδεύει η Ίνγκερι, η οποία κρυφά από την οικογένεια της Καρίν, ακολουθεί την αρχαία θρησκεία. Στη διαδρομή, συναντούν ένα μονόφθαλμο γέρο που προσφέρει θυσίες στο Θεό Όντιν και στην πορεία, μια παρέα βοσκών. Η παρέα αυτή, είναι που θα βιάσει μέχρι θανάτου και την κόρη, όταν αυτή προσφέρεται να μοιραστεί το φαγητό της μαζί τους. Μετά το έγκλημα, οι θύτες θα φιλοξενηθούν με ένα παιχνίδι της μοίρας στο σπίτι της οικογένειας της Καρίν, μέχρι που ο pater familiae ανακαλύπτει τις πράξεις τους και κόντρα στη θρησκευτική του πίστη, τους δολοφονεί μέχρι και το νεαρότερο και πιο ενοχικό μέλος της παρέας. Στη θέα του πτώματος της κόρης του, παρά την απόγνωση που του δημιουργεί η αδυναμία του να καταλάβει τον τρόπο δράσης του Θεού στον κόσμο και την αδικία που τον χτύπησε, αποφασίζει να χτίσει μια εκκλησία προκειμένου να εξιλεωθεί. Απάντηση σε αυτήν του την επιλογή, είναι μια πηγή που αναβλύζει στο σημείο που κείτεται το πτώμα.

Με μια πρώτη ματιά, η κύρια σύγκρουση που διαφαίνεται χάρη στην απλούστατη αυτή ιστορία, είναι αυτή του απερχόμενου παγανισμού και του θριαμβευτή Χριστιανισμού. Τον πρώτο τον εκπροσωπούν η Ίνγκερι και ο μονόφθαλμος γέρος – που σα φιγούρα θυμίζει τον επίσης μονόφθαλμο Όντιν – και το χριστιανισμό αντίστοιχα η Καρίν και η οικογένειά της. Πίσω από αυτήν τη θρησκευτική διαμάχη όμως, στην ουσία κρύβεται η σύγκρουση του σκοτεινού, ηδονιστικού και αρκετά βίαιου παρελθόντος με το γεμάτο απαγορεύσεις και ηθικολογίες παρόν και μέλλον. Μια σύγκρουση όμως, που ως τέτοια φαντάζει μόνο όταν εξιδανικεύεται, μιας και σε πρακτικό επίπεδο, ανακαλύπτουμε πως οι πράξεις και οι συμπεριφορές που φαντάζουν μη κανονικές για ένα χριστιανό, είναι μονόδρομος μπροστά στη θολούρα που προξενούν ο θρήνος και η απώλεια. Έτσι, το ηττημένο σκοτάδι δε λουφάζει αλλά κρύβεται καλά μέσα στα πάθη της ίδια της ζωής και εκφράζεται με τρόπο εκρηκτικό και συχνά βίαιο, όταν ο νέος Θεός σιωπά και ο πόνος θριαμβεύει.

Η υπαρξιακή αγωνία του Μπέργκμαν και το ερώτημα του Θεού, τον απασχόλησαν σε πολλές από τις ταινίες του. Ο πάστορας πατέρας του, συνέβαλε καθοριστικά στην ανάπτυξη αυτών των ευαισθησιών του γιου του. Παρόλο που η Πηγή των Παρθένων καταπιάνεται με το ίδιο αυτό ζήτημα, προηγήθηκε η πολύ καλύτερη Έβδομη Σφραγίδα (1957). Το σκάλισμα των τρίσβαθων της ύπαρξης δε, κορυφώθηκε χάρη στην περίφημη τριλογία της πίστης, που περιλάμβανε τα Μέσα από το Σπασμένο Καθρέφτη (1961), το Χειμωνιάτικο Φως (1963) και τη Σιωπή (1963).

Η Πηγή των Παρθένων, δεν είναι μια καλή ταινία. Ειδικά για τα δεδομένα του Μπέργκμαν. Παρόλα αυτά όμως, θα μπορούσαμε να πούμε πως, αποτελεί ένα σημαντικό ορόσημο της εξέλιξης της σκέψης του σκηνοθέτη. Αν μη τι άλλο, φανερώνει πως η πορεία του προς την αθεΐα, δεν ήταν καθόλου ομαλή και χωρίς πισωγυρίσματα. Αντίθετα, ήταν ένας δρόμος αγωνιώδης και επώδυνος που οδήγησε εν τέλει και στο οριστικό διαζύγιο του Μπέργκμαν από τη θρησκεία.

 

 

 

Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ