Η πραγματικότητα με κινηματογραφικό φίλτρο

...

Γράφει ο Δημήτρης Ασπρολούπος

Η μεγαλύτερη πηγή έμπνευσης για την τέχνη ήταν ανέκαθεν η πραγματικότητα. Οι ζωές των ανθρώπων, τα γεγονότα που τους σημαδεύουν και οι εμπειρίες που αποκτούν ήταν και είναι πρώτης τάξεως υλικό και για το σινεμά. Και μπορεί ο πιο πιστός τρόπος καταγραφής τους να είναι το ντοκιμαντέρ αλλά ο καλύτερος μάλλον είναι οι ταινίες μυθοπλασίας. Γιατί οι πραγματικές ιστορίες των ανθρώπων τραβάνε περισσότερο την προσοχή μας όταν παρουσιάζονται δραματουργικά, για να δώσουν στην ιστορία την συναισθηματική φόρτιση που ένα ντοκιμαντέρ θα (έπρεπε να) παραβλέψει.

Οι ταινίες που έχουν ως βάση τους μια πραγματική ιστορία είναι συνήθως δημοφιλείς. Μπορεί χάριν ποιητικής αδείας να παραποιούν κάπως το αρχικό τους υλικό αλλά τελικά αυτό δεν μας ενοχλεί καθόλου. Γιατί μας μεταδίδουν το ψυχολογικό υπόβαθρό των χαρακτήρων, τις δύσκολες αποφάσεις που καλούνται να πάρουν σε καταστάσεις που τους ξεπερνούν, τα διλήμματα που τους φέρνουν σε αδιέξοδο και πάνω απ’ όλα τις υπερβολικές, σχεδόν εξωπραγματικές, συνθήκες που βιώνουν.

FRUITVALEΟι ταινίες αυτές ποικίλουν. Από δράματα πολέμου, μέχρι βιογραφίες μεγάλων μουσικών ή καλλιτεχνών γενικότερα και προσωπικές ιστορίες απλών «ανώνυμων» ανθρώπων που ξεχωρίζουν λόγω της απίστευτης κατάστασης που διηγούνται.

Κάποιοι σκηνοθέτες παρουσιάζουν τις ιστορίες αυτές με ντοκιμαντερίστικo φίλτρο, ρεαλιστική φωτογραφία χωρίς πολλά στατικά πλάνα και το ανάλογο μοντάζ για να μας θυμίσουν το αληθινό της υπόθεσης. Ο Fernando Meirelles στην αριστουργηματική Πόλη του Θεού καταγράφει μέσα από τα μάτια δύο μικρών αγοριών το εμπόριο ναρκωτικών στη χώρα του, τη Βραζιλία. Τα γρήγορα πλάνα του, η ωμή κινηματογράφηση και οι εμβόλιμες λυρικές στιγμές του, κάνουν τον θεατή να αντιληφθεί πλήρως το πρόβλημα χωρίς όμως να του μειώνουν την κινηματογραφική απόλαυση μιας καθ’ όλα υπέροχης ταινίας μυθοπλασίας.

FRUITVALEΛίγο διαφορετικά επιλέγει να πει την ιστορία του εκδότη του γαλλικού Elle, Jean-Dominique Bauby o Julian Schnabel στο αριστούργημα του Το Σκάφανδρό και η Πεταλούδα. Εικονογραφεί με τόσο συναρπαστικό τρόπο την αδυναμία επικοινωνίας του πρωταγωνιστή του, γεμίζοντας την ταινία με σαγηνευτικές εικόνες, και ονειρικά πλάνα για να μιλήσει για την ψυχική δύναμη που μπορεί να βρει κανείς όταν του συμβεί κάτι τόσο μοιραίο. Κάνει την συγκινητική πραγματικότητα του πρωταγωνιστή του να μοιάζει με ποίημα.

Μόλις πέρυσι ο πολυσυζητημένος Ben Affleck διασκεύασε ένα άρθρο από μια εφημερίδα για κάποιους υπαλλήλους της αμερικάνικής πρεσβείας του Ιράν που πρέπει να φυγαδευτούν από τη χώρα λόγω πολιτικών αναταράξεων, κρατώντας το δημοσιογραφικό της ιστορίας αλλά προσθέτοντας τα κατάλληλα κινηματογραφικά υλικά: ένταση, αγωνία και σασπένς. Και τελικά έδωσε στο κινηματογράφο την καλύτερη ταινία του μέχρι τώρα, βραβεύτηκε με Oscar σκηνοθεσίας και απέδειξε ότι το σινεμά μπορεί να εμπνέεται από την πραγματική ζωή και να παραμένει περιπετειώδες.

FRUITVALEΚαι τώρα ο Ryan Coogler σε ένα από τα πιο εντυπωσιακά ντεμπούτα των τελευταίων χρόνων,  σαρώνει τα φεστιβάλ. Με το Fruitvale Station (ή Μια στάση πριν το Τέλος όπως είναι και ο εύστοχος ελληνικός της τίτλος) την αυθόρμητη αλλά γεμάτη αυτοπεποίθηση ταινία του, συγκινεί κοινό και κριτικούς όχι μόνο με την κινηματογράφηση του αλλά με την εξαιρετική ερμηνεία του πρωταγωνιστή του. Μιλάει για θέματα εντελώς «πραγματικά» όπως δικαιοσύνη και ανθρώπινα δικαιώματα μετατρέποντας έτσι μια αληθινή ιστορία σε σε ένα άριστο πολιτικό φιλμ.

Κάποτε η Γαλλίδα συγγραφέας Francoise Sagan είχε πει ότι «Η Τέχνη πρέπει να αιφνιδιάζει την πραγματικότητα». Εμείς με βάση όλες τις παραπάνω ταινίες (και πολλές ακόμα) θα πούμε ότι όταν η πραγματικότητα ξεπερνάει τον κινηματογράφο τότε ο κινηματογράφος οφείλει να ξεπεράσει την πραγματικότητα. Και όταν το κάνει, είναι ρεαλιστικά υπέροχος!

Διαβάστε όλα τα προηγούμενα Deforming Lens

Δημήτρης Ασπρολούπος

Αγαπώ τον Χίτσκοκ, τον Φιντσερ, τον Χάνεκε, τον αγγλικό ρεαλισμό και το σκανδιναβικό σινεμά αλλά παράλληλα έχω και ένα soft spot για τον Γουές Αντερσον.
Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ