Νικώντας Το Σκοτάδι – In Darkness (2011)

...






 

Γράφει η Bάσω Γκαγκά


Σκηνοθεσία: Agnieszka Holland
Σενάριο: David F. Shamoon, (βασισμένο στο βιβλίο του) Robert Marshall
Πρωταγωνιστούν: Robert Wieckiewicz, Benno Fürmann, Agnieszka Grochowska, Maria Schrader, Herbert Knaup, Kinga Preis
Διάρκεια: 145’
Χώρα: Πολωνία, Γερμανία, Καναδάς

 

Αν κάποια μέρα δεν είσαι στις καλές σου και χρειάζεσαι μια κινηματογραφική επιλογή να συνοδεύσει τη διάθεσή σου, νομίζω έχεις πετύχει διάνα. Διότι για κάτι λιγότερο από 2,5 ώρες σου πιάνεται η καρδιά στην κυριολεξία με εικόνες που δεν μπορείς να χωνέψεις ότι μπορεί να υπήρξαν κάποτε στη σφαίρα του πραγματικού. Μπλέξαμε πάλι με αληθινή ιστορία ναι. Τώρα θα μου πεις κι αν έχεις δει ταινίες με θέμα το 2ο παγκόσμιο πόλεμο και τις κτηνωδίες του 3ου Ράιχ. Κι όμως συνειδητοποιείς ότι υπήρχε κάτι που δεν ήξερες, που δεν μπορούσε να συλλάβει το μυαλό σου· μόνο και μόνο γι’ αυτό αξίζει να τη δεις, απλά για να ξέρεις την ύπαρξη κάποιων γεγονότων απίθανων, ακόμα και για το χαρτί του κινηματογραφικού σεναρίου.

Το 1943, κατά τη διάρκεια του β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η Πολωνική πόλη Λβοφ (η σημερινή Ουκρανική Λβιβ) βρίσκεται υπό ναζιστική κατοχή. Εκεί ζει ο Λέοπολντ Ζόχα, δουλεύοντας ως εργάτης, στο δαιδαλώδες υπόγειο αποχετευτικό σύστημα της πόλης. Και κάπου εκεί μέσα κρύβει μερικούς εβραίους που καταφέρνουν να δραπετεύσουν απ’ το γκέτο και να επιβιώσουν από τις επιδρομές της Γκεστάπο. 14 μήνες κρατάει αυτή η επικίνδυνη επιχείρηση διάσωσης, μέσα από χίλιους κινδύνους και σε απάνθρωπες συνθήκες, μέχρι την κατάληψη της πόλης από τον Κόκκινο Στρατό, τον Ιούλιο του 1944.

Το “In Darkness” υπακούει στον τίτλο του τόσο κυριολεκτικά όσο και μεταφορικά. Η πολωνέζα σκηνοθέτιδα Agnieszka Holland πάει ένα βήμα παραπέρα με το υλικό που αναλαμβάνει. Οι ήρωες της ιστορίας της έζησαν 14 μήνες μέσα στο σκοτάδι και η Agnieszka θέλει να είναι σίγουρη ότι δε θα το ξεχάσεις. Όπως γίνεται αντιληπτό, η δυσκολία πολλαπλασιάζεται από τις εκ των πραγμάτων αντίξοες συνθήκες που πρέπει να αποτυπωθούν στο φακό, το γεγονός όμως στην πορεία αποδεικνύεται όπλο στα χέρια της, στην καλύτερη χειραγώγηση των δικών μας συναισθημάτων. Από το μισόφως και την κλειστοφοβική ατμόσφαιρα των υπόγειων τούνελ στην παγερή αλλά ολοζώντανη πραγματικότητα της τρομοκρατημένης πόλης, η διαφορά γίνεται αισθητή και εισπράττεται με ανακούφιση. Μια λεπτή φλούδα ασφάλτου και μια RED system κάμερα, παρασύρουν το κοινό σε μια πολύ στενάχωρη παρακολούθηση, τον τρόπο που η Agnieszka αποφασίζει να σε μυήσει στο δράμα των πρωταγωνιστών της.

Έπειτα έχεις και την προσωπική ιστορία του Ζόχα που φαίνεται να διευρύνει κι άλλο το φάσμα των συναισθημάτων. Υπάρχουν οι θηριωδίες των Ναζί σε αντιδιαστολή με την ύστατη προσπάθεια των λιγοστών Εβραίων να ξεγελάσουν το χάρο που τους επισκέπτεται με ποικίλες μορφές και να επιβιώσει του εφιάλτη. Και στη μέση ο Ζόχα, τον οποίο γνωρίζουμε ως μικροαπατεώνα, άπληστο ανθρωπίσκο, που βλέπει τον πόλεμο ως τη δική του μεγάλη ευκαιρία για κάποια εύκολα και βρώμικα χρήματα. Έτσι γνωρίζει τους Εβραίους, έτσι δέχεται να τους βοηθήσει, έτσι βάζει σε κίνδυνο τον εαυτό του, την οικογένειά του, το φίλο του. Κύριος άξονας είναι το καλύτερο deal και βάσει αυτού πορεύεται. Και είναι αυτός τον οποίο θα θυμάσαι μετά τους τίτλους τέλους και την αποκάλυψη της τύχης του, ως έναν πραγματικό ήρωα και πάνω απ’ όλα άνθρωπο.

Το πανανθρώπινο μήνυμα της ταινίας βασίζεται εξ’ ολοκλήρου πάνω στο Ζόχα. Η ψυχρή, επιχειρηματική συνδιαλλαγή μεταξύ του μικρόψυχου Πολωνού και των πλούσιων αλλά κυνηγημένων Εβραίων μετατρέπεται σε προσωπικό στοίχημα του πρώτου, που στήνεται με ενέχυρο την ίδια του τη ζωή. Η ηθική του πλευρά του χτυπάει έστω και αργά την πόρτα και τον εξιλεώνει στα μάτια του θεατή για όλο τον πρότερο σκοτεινό και μικρόψυχο παρελθόν του.

Ο Robert Wieckiewicz στο ρόλο του Ζόχα είναι πραγματική αποκάλυψη, με όλο το υπόλοιπο καστ να ακολουθεί κατά πόδας. Και λάμπουν από το γεγονός ότι η σκηνοθέτιδα αποφεύγει τους περιττούς μελοδραματισμούς. Η εικόνα είναι απλή και περιγραφική, αφήνοντας τα γεγονότα που εκτυλίσσονται να αποτυπώσουν μόνα τους τη συνολική δραματική κατάσταση. Οι έξι διαφορετικές γλώσσες που πιάνει το αυτί μας (ή όσες τέλος πάντων καταφέρνει) είναι λίγες μόνο από τις λεπτομέρειες που κάνουν τη διαφορά στο ρεαλισμό, προσδίδουν κύρος και ιδεολογία στο όλο εγχείρημα, ένα ακόμα συν σε ένα πολύ εντυπωσιακό αποτέλεσμα. Το μόνο αρνητικό στο οποίο μπορώ να σταθώ, είναι ότι αυτοί οι 14 μήνες που διαρκεί το δράμα των ανθρώπων, ηθελημένα ή μη, δε φαίνονται, απλά αναφέρονται στο τέλος της ταινίας.

Για να μην παρεξηγηθώ, το “In Darkness” είναι μια πολύ καλή, αλλά ιδιαιτέρως βαριά επιλογή. Και στο “καλή” συμπεριλαμβάνεται ενδιαφέρον, δράση και ολοκληρωτική καθήλωση του θεατή μπροστά σε μια τραγικά αληθινή ιστορία. Το παρολίγον αγαλματίδιο στα περσινά Όσκαρ επιβεβαιώνει απλά τα σενάρια για τις δυνατότητες αυτής της ταινίας, στην περίπτωση που δε μιλούσαμε για μια πολωνέζικη παραγωγή.

 

 

 

Δημήτρης Ασπρολούπος

Αγαπώ τον Χίτσκοκ, τον Φιντσερ, τον Χάνεκε, τον αγγλικό ρεαλισμό και το σκανδιναβικό σινεμά αλλά παράλληλα έχω και ένα soft spot για τον Γουές Αντερσον.
Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ