Το κινηματογραφικό είδος Woody Allen

...

Γράφει ο Δημήτρης Ασπρολούπος

Τι κάνει ένα σκηνοθέτη ξεχωριστό; Οι μεγαλύτεροι θα μας πουν ότι είναι ένα ειδοποιό χαρακτηριστικό, ένα ιδιαίτερο βλέμμα, μια ξεχωριστή αισθητική που πρωτοτυπεί και συναρπάζει ταυτόχρονα. Δεν θα διαφωνήσω. Πολλοί σκηνοθέτες άφησαν το στίγμα τους στη πολύμορφη αυτή τέχνη μ’ αυτό τον τρόπο. Ο Luis Buñuel, ο Jean-Luc Godard, ο Igmar Bergman (ακόμα και ο Tim Burton) τήρησαν αυτή τη λογική και έγραψαν ιστορία. Αναφέρονται παντού ως στυλοβάτες του σινεμά και η αναμφισβήτητη τους προσφορά εκτιμάται και διδάσκεται ακόμα στις περισσότερες κινηματογραφικές σχολές.

Άλλοι πάλι, ως επί το πλείστον νεότεροι τους δοκιμάστηκαν σε διάφορα είδη προσπαθώντας να περιβάλλουν με την αισθητική τους τον κινηματογράφο ως σύνολό απορρίπτοντας το σινεμά των ειδών και τις μαρκετίστικες προεκτάσεις του. Ο Stanley Kubrick, ο Quentin Tarantino και ο Roman Polanski μας απέδειξαν ότι το σινεμά δεν χωρίζεται σε κωμωδία, δράμα ή θρίλερ. Έκοψαν και έραψαν τους κανόνες του κάθε είδους με βάση τις δικές τους οπτικές γωνίες, τα δικά τους μέτρα και σταθμά. Το αποτέλεσμα ήταν εξίσου ενδιαφέρον. Κέρδισαν μεγάλο κοινό, έγιναν εμπορικοί χωρίς να υποκύψουν σε προτάσεις τις εποχής και δεν ακολούθησαν τη μόδα. Έκαναν το σινεμά τους μόδα.

Μετά υπάρχουν και οι ειδικοί. Οι σκηνοθέτες που ονομάζουμε μετρ του είδους. Αυτοί που αυτοπεριορίστηκαν και χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια διέπρεψαν αποκλειστικά σε ένα είδος. Δοκίμασαν τα όρια τους και των (συνήθως) φανατικών θεατών τους, έγραψαν αυτά που πλέον λέμε κλισέ και ανταμείφθηκαν γι’ αυτό ακριβώς. Αποτελούν πλέον σημεία αναφοράς στο κοινό των multiplex και το όνομα τους γράφεται με μεγάλα γράμματα, ίσως και μεγαλύτερα από τα ονόματα των πρωταγωνιστών. Οι Wes Craven, Nora Ephron, και Roland Emmerich μπορούν να υπερηφανεύονται ότι έφεραν λεφτά στους παραγωγούς τους, κέρδισαν την εκτίμηση του mainsteam κοινού τους και ταύτισαν τα είδη με το όνομα  τους.

Και υπάρχει και ο “ξεχωριστός” Woody Allen. Ο οποίος είναι μια κατηγορία από μόνος του. Εντάξει αν με πιέσετε θα βρω καλλιτεχνικούς συγγενείς αλλά η αλήθεια είναι ότι ο Woody Allen είναι ένας από τους πιο εύστροφους πνευματώδεις χαμαιλέοντες του σινεμά. .Όχι του σύγχρονου σινεμά, του σινεμά γενικά.

Αν σκεφτεί κανείς ότι η καριέρα του ξεκίνησε το 1950 και συνεχίζουμε ακόμα και σήμερα να μιλάμε γι αυτόν με τα πιο κολακευτικά λογία, καταλαβαίνει ότι δεν έχουμε να κάνουμε με έναν απλό σκηνοθέτη. Ξεκίνησε με αφετηρία τον εαυτό του και τις πολλαπλές και ξεκαρδιστικές νευρώσεις του. Έκανε τη γυναίκα και μούσα του πρωταγωνίστρια και με τις διαρκώς αστείες και πανέξυπνες ατάκες του έφτιαξε δικό του είδος. Την κωμωδία αλά Woody Allen. Κανείς από τους μιμητές δεν κατάφερε να τον φτάσει, πως θα μπορούσε άλλωστε; Αν δεν έχεις νευρώσεις, δεν βγαίνουν με το ζόρι, όσο ταλέντο και να έχεις.

Όλο το Hollywood παρακαλεί να προσθέσει στο βιογραφικό του μια ταινία του Woody Allen, όποια και να ναι αυτή. Και σχεδόν όλο (το καλό) hollywood τα καταφέρνει. Κάθε ταινία του μετράει stars όταν οι συνάδελφοι πασχίζουν για ένα μεγάλο όνομα. Κι εκείνος τους ανταμείβει με ρόλους που περιορίζονται μεν μέσα σ’ αυτό το upper class διανοούμενο κόσμο του αλλά απελευθερώνονται ερμηνευτικά προσφέρονταν μερικές από τις πιο απολαυστικές στιγμές της καριέρας τους.

Και φυσικά ο Woody Allen δεν θα μπορούσε να περιοριστεί σε ένα είδος. Όταν εξάντλησε την κωμωδία με τις πνευματώδεις ατάκες φλέρταρε με την αστυνομική κομεντί, και μετά μας αιφνιδίασε με ένα Match point που μας έκανε να αναρωτιόμαστε από που μας ήρθε. Και σαν να μην έφτανε αυτό λίγο αργότερα με το Vicky Cristina Barcelona εγκαινίασε τις ιδιαίτερες ρομαντικές κομεντί με φόντο τις πιο σαγηνευτικές πρωτεύουσες της Ευρώπης.

Και τώρα τι; Τώρα δράμα. Σκέτο. Αν και εκείνος θα αρνιόταν αυτό το χαρακτηρισμό, φέτος επανέρχεται με μια από τις καλύτερες ηθοποιούς που θα μπορούσε, την Cate Blanchett στο ρόλο μια νοικοκυράς που τα χάνει όλα και ψάχνεται. Είναι μάλιστα η πρώτη φορά που ο τζαζίστας σκηνοθέτης καταπιάνεται με ένα τόσο «οικονομικό» σενάριο. Παρά το ατόπημα της Ρώμης η νέα του δουλειά δεν θα μπορούμε παρά να έρχεται με καλύτερα σχόλια. Όλοι μιλάνε για την ερμηνεία της  Blanchett και έναν σχεδόν 80χρονο δημιουργό που ξέρει για να δαμάζει το σινεμά περισσότερο απ’ όλους τους νεότερους συναδέλφους του.

Γιατί δεν πτοείται, δεν αναπαύεται, δεν καθησυχάζεται, δεν κουράζεται και ξέρει ότι το σινεμά είναι τόσο δυναμικό όσο και οι αμέτρητες ανασφάλειες του.

Διαβάστε όλα τα προηγούμενα Deforming Lens

Δημήτρης Ασπρολούπος

Αγαπώ τον Χίτσκοκ, τον Φιντσερ, τον Χάνεκε, τον αγγλικό ρεαλισμό και το σκανδιναβικό σινεμά αλλά παράλληλα έχω και ένα soft spot για τον Γουές Αντερσον.
Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ