Από τον James Dean στο Ryan Gosling

...

Γράφει ο Δημήτρης Ασπρολούπος

Οι αμερικάνικες ταινίες πάντα είχαν συγκεκριμένους τρόπους για να περνάνε τα ανδρικά πρότυπα. Τις περισσότερες φορές τα πρότυπα αυτά προβάλλουν το αμερικάνικο ιδεώδες με το ήρωα να ξεπερνάει σε ήθος και “ανδρεία” τον περίγυρο του και να διαπρέπει σώζοντας τον κόσμο ή τη γυναίκα που αγαπά. Ο Indiana Jones, o Rambo, o James Bond, o Han Solo, σχεδόν όλοι οι κόμικ υπερήρωες, ακόμα και οι Avengers διέπρεψαν (και) εισπρακτικά μ’ αυτή την ιδεολογία.

Αναμενόμενο θα μου πείτε για μια χώρα χωρίς ιστορία που ψάχνει κάπου να πατήσει. Επειδή όμως οι καιροί αλλάζουν και το αμερικάνικο σινεμά (Hollywood και ανεξάρτητο) απευθύνεται σε ολόκληρο τον κόσμο τα πρότυπα αυτά θα έπρεπε να διευρυνθούν.

Έτσι γεννήθηκαν οι αντιήρωες. Πατέρας όλων θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι ο Jim Stark στο κλασσικό πλέον Επαναστάτης Χωρίς Αιτία. Η τραγική φιγούρα του αδικοχαμένου James Dead ως ήρωα που δεν εξυπηρετεί το πρότυπο του καλού παιδιού, δεν είναι άφθαρτος και αγνός, ούτε καθώς πρέπει και ηθικά αμόλυντος. Αντιθέτως υποδύεται ένα χαρακτήρα που υπόκειται στα πάθη και της αδυναμίες του, έναν ρεαλιστικό νέο που θα σώσει την κατάσταση χωρίς να είναι απαραίτητα αρεστός και θα προστατέψει όσο μπορεί τους φίλους του.

Οι ρόλοι αυτοί στο σινεμά είναι ευτυχώς πλέον όλο και πιο συχνοί. Εκτός του ότι εμπεριέχουν λίγο και το κακό παιδί με ευαισθησίες που αρέσει στις γυναίκες, είναι και λόγω κοινωνικών συνθηκών πιο ρεαλιστικοί. Οι θεατές σήμερα δεν “αγοράζουν” το κοινωνικό αρχέτυπο που κατέχει ικανότητες μεγαλύτερες από εκείνες που κατέχει ο μέσος άνθρωπος. Ή τουλάχιστον όχι τόσο όσο παλιά.

Μέγιστό αντι-πρότυπο αποτελεί και ο πρωταγωνιστής του Martin Scorseze, στον Ταξιτζή, ο Travis Bickle. Ο Robert DeNiro στο ρόλο αυτό, παρουσίασε την αποξένωση και τη αλλοτρίωση που βιώνει ο σύγχρονος δυτικός πολιτισμός μέσα από τα μάτια ενός άγρυπνου οδηγού ταξί με τη χαρακτηριστική μοϊκάνα που χρησιμοποιεί εξτρεμιστικές μεθόδους στην προσπάθεια του να σώσει την νεαρή πόρνη Jodie Foster.

Ο Tyler Durden είναι ένα ακόμη εικονικό παράδειγμα αντιήρωα. Δημιουργημένος μέσα στη φαντασία του Edward Norton στο Fight Club θα αποδομήσει το καπιταλιστικό μοντέλο της σύγχρονης οικονομίας, θα ανοίξει τα μάτια στον απαθή και παθητικό ξενιστή του και θα οργανώσει μια αντιστασιακή οργάνωση για να εκπληρώσει την ιδεολογία του.

Μερικοί ακόμη που ενσαρκώνουν αυτό το πρότυπο είναι και οι χαρακτήρες των ταινιών του Quentin Tarantino που, με φαεινότερο παράδειγμα τον Jules Winnfield του Pulp Fiction, γίνονται οι χαρακτήρες που δεν είναι πάντα γενναίοι, δεν μάχονται μόνο για το καλό αλλά πολεμούν μερικές φορές με αθέμιτα μέσα για τον εαυτό τους και γι’ αυτούς που αγαπάνε σε ένα κόσμο που τους έχει σημαδέψει με τη σκληρότητα του.

Κινηματογραφικός απόγονος όλως αυτών είναι ο Ryan Gosling. Με το Drive στο ρόλο του χωρίς όνομα κασκαντέρ που κάνει τα πάντα για να σώσει τη γυναίκα που αγαπά και τώρα με το The Place Beyond the Pines. Ο Gosling εκεί ληστεύει τράπεζες για να παρέχει τα απαραίτητα στη γυναίκα του και το νεογέννητο παιδί τους. Διακρίνεται από μια σύγχρονη ευαισθησία, μια ανάγκη για επιβίωση που συντάσσεται πολύ καλύτερα με την ρεαλιστική πραγματικότητα των ΗΠΑ απ’ ότι ο John Wayne ή ο James Bond. Και το κάνει με την άνεση ενός ηθοποιού που έχει το σωματότυπο να υποστηρίξει το ρόλο και το ταλέντο να επιλέγει να συνεργαστεί με έναν από τους καλύτερους σύγχρονους σκηνοθέτες του ανεξάρτητου σινεμά που εντυπωσίασε κοινό και κριτικούς με την προηγούμενη ταινία του Blue Valentine.

Με τέτοιους εκπροσώπους, οι αντιήρωες του αμερικάνικου σινεμά διαπρέπουν ανάμεσα σε πληθώρα ολίγον ξεπερασμένων John MacLane. Γιατί μπορεί οι ήρωες να συνεχίσουν γεμίζουν τις αίθουσες (έστω και σπανιότερα), οι αντιήρωες όμως θα έχουν πάντα ένα ξεχωριστό μέρος στην ιστορία του σινεμά.

Διαβάστε εδώ όλα τα προηγούμενα Deforming Lens

To  The Place Beyond The Pines βγαίνει στους κινηματογράφους από 11 Απριλίου 2013

Δημήτρης Ασπρολούπος

Αγαπώ τον Χίτσκοκ, τον Φιντσερ, τον Χάνεκε, τον αγγλικό ρεαλισμό και το σκανδιναβικό σινεμά αλλά παράλληλα έχω και ένα soft spot για τον Γουές Αντερσον.
Σχόλιο

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

  • Dreamon
    14 Απριλίου 2013 at 11:06 πμ - Reply

    «Αναμενόμενο θα μου πείτε για μια χώρα χωρίς ιστορία που ψάχνει κάπου να πατήσει».
    Δεν το είχα σκεφτεί από αυτή την οπτική γωνία.

    Εξαιρετικό άρθρο.

  • ΣΧΕΤΙΚΑ