Το νέο σκανδιναβικό σινεμά και γιατί να το προσέξουμε

Ή γιατί ο σκανδιναβικός κινηματογράφος είναι ο κινηματογράφος του αύριο.

​Αυτή την εβδομάδα βγαίνει στους κινηματογράφους η μη λογοκριμένη έκδοση του πρώτου μέρους του Nymphomaniac καθώς και το Blind. Και οι δύο ταινίες αποτελούν εξέχοντα δείγματα του σύγχρονου σκανδιναβικού σινεμά.

Λέγοντας σκανδιναβικό σινεμά εννοούμε το σύνολο των ταινιών που παράγονται από τη Δανία, τη Σουηδία, τη Φιλανδία, τη Νορβηγία αλλά και την Ισλανδία. Οι περιοχές αυτές αυτές αντέχουν και ανέχονται υπερβολικά ποσά φωτός και σκοταδιού, ανάλογα με την περίοδο του χρόνου και αυτό αποτ​​υπώνεται στη θεματική και τη σκηνοθεσία των κινηματογραφικών τους δημιουργιών.

Ξεκινώντας από τον Ingmar Bergman, τον πατέρα του σύγχρονου ψυχαναλυτικού σινεμά, μπορούμε εύκολα να διακρίνουμε τα τρία βασικά θέματα που απασχολούν τους Σκανδιναβούς δημιουργούς. Την ανθρώπινη ύπαρξη, τη θρησκεία και το θάνατο. Ο μεγάλος Bergman έχει εμβαθύνει στις ταινίες του και στα τρία αυτά ζητήματα, τόσο επαρκώς που το φάντασμα του πλανιέται πάνω από τους σύγχρονους Σκανδιναβούς δημιουργούς έχοντας αφήσει μια ισχυρή παρακαταθήκη.

festenΔεκαπέντε χρόνια μετά την τελευταία μεγάλη ταινία του Bergman, το Φάνι και Αλέξανδρος, γεννήθηκε το Δόγμα 95. Το τελευταίο καταγεγραμμένο αισθητικό ρεύμα στην ιστορία του σινεμά είχε βιολογικό πατέρα τον Thomas Vinterberg, που το σύστησε στο κοινό με το Festen. Εξελίχθηκε όμως και τελειοποιήθηκε από τον Lars Von Trier σε ταινίες όπως το Δαμάζοντας τα Κύματα. To Δόγμα 95 είχε ένα μανιφέστο που έλεγε όχι σκηνικά, όχι τεχνητοί φωτισμοί, όχι συμβάσεις σύμφωνα τα επιμέρους είδη του σινεμά (δράμα, θρίλερ, τρόμου κλπ.).

Ο ίδιος όμως άνθρωπος που τελειοποίησε το Δόγμα 95, το αποποιήθηκε στη συνέχεια, και το σκανδιναβικό σινεμά επανήλθε σε πιο συμβατικές μεθόδους κινηματογράφηση​ς​ μέχρι την άνθιση του νέο-νουάρ. Μια άνθιση που ήρθε πρώτα από τη λογοτεχνία με συγγραφείς όπως ο Stieg Larsson και ο Jo Nesbø. Σ’ αυτό το νέο ρεύμα αποτυπώνεται μια κοινωνία με όμορφο και ήσυχο παρουσιαστικό, αλλά και με σκοτεινά μυστικά που καιροφυλακτούν πίσω από τις ερμητικά κλεισμένες πόρτες των σπιτιών στις χώρες αυτές. Οι εγκληματικές ιστορίες έγιναν από best seller, επιτυχημένες ταινίες και γνώρισαν παγκόσμια αναγνώριση που οδήγησε ακόμα και σε αμερικάνικο remake στην περίπτωση του Κοριτσιού με το Τατουάζ.

let-the-right-one-inΗ ανανέωση αυτή έφερε μαζί της και άλλα genre όπως αυτό του τρόμου με εντυπωσιακά δείγματα που επίσης ξεπέρασαν τα όρια των χωρών αυτών. Προβλήθηκαν σε φεστιβάλ σε όλο τον κόσμο και προκάλεσαν αίσθηση με την ψυχρή κινηματογράφηση τους που βασιζόταν στη δημιουργία μιας ενοχλητικά απόκοσμης ατμόσφαιρας, σε αντίθεση με τα αμερικάνικα αντίστοιχα που βασίζονται στο άμεσο τρόμαγμα. Η επιτυχία τους οφείλεται στη μείξη των χαρακτηριστικών των ταινιών θρίλερ με κλασικά στοιχεία του arthouse ευρωπαϊκού σινεμά και μια αίσθηση κοινωνικού ρεαλισμού που διέπει το σκανδιναβικό κινηματογράφο. Χαρακτηριστικά δείγματα του ρεύματος αυτού, που αργότερα ονομάστηκε «Nordic Twillight», είναι τo Let the Right One In, το Dead Snow, το Trollhunter αλλά και το πρόσφατο When Animals Dream που πήρε το βραβείο σκηνοθεσίας στο περασμένο φεστιβάλ Νύχτες Πρεμιέρας.

Πέρα όμως από όλα αυτά τα πολύ επιτυχημένα και βραβευμένα φιλμ, το σύγχρονο σκανδιναβικό σινεμά εξακολουθεί να είναι γνήσιος απόγονος του σινεμά του Bergman και να εξερευνεί ακόμα τις βασικές θεματικές του. Είναι πρωτότυπο και ακραίο χωρίς να φοβάται να είναι πολιτικά ανορθόδοξο. Σ’ αυτό το σινεμά ανήκει ο Lars Von Trier στη μετά Δόγμα εποχή του και ο Lukas Moodysson του οποίου την ταινία We Are the Best! περιμένουμε να πάρει διανομή στη χώρα μας. Στην αντίθεση της αναζήτησης της σκοτεινής πλευράς της ανθρώπινης φύσης, σε συνδυασμό με παράδοξο άβολο χιούμορ, μπορούμε να εντάξουμε και τον Roy Andersson που βραβεύτηκε φέτος με το Χρυσό Λέοντα στο φεστιβάλ Βενετίας για την ταινία του «Ένα περιστέρι έκατσε σε ένα κλαδί, συλλογιζόμενο την ύπαρξη του» που θα δούμε το Νοέμβριο στη χώρα μας.

Blind-2014Την εβδομάδα αυτή όμως, βγαίνει στους κινηματογράφους μια ακόμα ταινία αυτού του ρεύματος. Το Blind του Eskil Vogt που βραβεύτηκε στο Βερολίνο, στο Sundance και στις δικές μας Νύχτες Πρεμιέρας. Το πολύ καλογραμμένο του σενάριο καταργεί και “παίζει” με τα όρια μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας. H σουρεαλιστική σκηνοθεσία του, μπαίνει στους διαδρόμους του μυαλού σε κατάσταση φοβίας, καταγράφοντας ταυτόχρονα σαν κινηματογραφικό παιχνίδι τη διαδικασία της δημιουργίας. Το Blind παρασέρνει το θεατή στον κόσμο του, και τον προκαλεί να ενώσει τα κομμάτια του που αποτελούνται από φαντασιώσεις, φοβίες, και οπτικές εξάρσεις όπως κάνει το σύγχρονο σκανδιναβικό σινεμά που τραβά την προσοχή μας.

Διαβάστε όλα τα προηγούμενα Deforming Lens

Δημήτρης Ασπρολούπος

Αγαπώ τον Χίτσκοκ, τον Φιντσερ, τον Χάνεκε, τον αγγλικό ρεαλισμό και το σκανδιναβικό σινεμά αλλά παράλληλα έχω και ένα soft spot για τον Γουές Αντερσον.
Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ