Νίκος Κορνήλιος: «Πρέπει να υπάρχει διαρκής εγρήγορση στα θέματα του φύλου – μέχρι πραγματικά να υπάρξει αληθινή ισότητα»

Συνέντευξη με τον σκηνοθέτη της "Μητριαρχίας"

H «Μητριαρχία» του Νίκου Κορνήλιου, συνεχίζει την πορεία της στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος, όπου θα προβάλλεται μέχρι και την Τετάρτη 11 Μαρτίου. Στο Reel.gr μετά τη συζήτηση της Κυριακής 8 Μαρτίου, Ημέρας της Γυναίκας, στην οποία παρευρεθήκαμε και σας μεταφέραμε τις εντυπώσεις μας, επικοινωνήσαμε με τον σκηνοθέτη κ. Κορνήλιο και συζητήσαμε για τα θέματα που θίγει η ταινία, αλλά και το πως γεννήθηκε η ιδέα για την πραγμάτωση της.

 

Πως ξεκίνησε και πως διαμορφώθηκε στο μυαλό σας η ιδέα για τη «Μητριαρχία»;

Η ιδέα είναι παλιά και στηρίζεται στην πεποίθηση ότι όλο αυτό που ονομάζουμε πολιτισμό είναι ένας έμφυλος πολιτισμός, ο πολιτισμός της πατριαρχίας. Ένας «πολιτισμός» που χαρακτηρίζεται από τη βία. Την άμεση βία (πολέμους, γενοκτονίες, βία στην καθημερινότητα), αλλά και την έμμεση βία (τεράστιες οικονομικές ανισότητες, ιεραρχημένες αυταρχικές κοινωνίες, καταστροφή του περιβάλλοντος). Πιστεύω ότι η μόνη ουσιαστική αλλαγή παραδείγματος θα έλθει – έρχεται – με την αποτύπωση στα πράγματα του κόσμου της γυναικείας, της θηλυκής παρουσίας. «Μητριαρχία» βέβαια με την έννοια του γυναικείου «άρχω» δεν υπήρξε – έτσι λέει η σύγχρονη εθνολογική και ανθρωπολογική έρευνα – και δεν θα υπάρξει ποτέ. Είναι και αυτή μια λέξη κατασκευασμένη από τον ανδρικό κυρίαρχο λόγο για να απενοχοποιήσει την πατριαρχία.

Πόσο δύσκολη ήταν η διαχείριση 60 ηθοποιών και προσώπων με ισότιμο ρόλο στην ταινία;

Ήταν μια μεγάλη ορχήστρα! Όλα τα όργανα πρέπει να ξεχωρίζουν και ταυτόχρονα να ηχούν μαζί. Σίγουρα δεν είναι εύκολο. Αλλά είχαμε με το μέρος μας τις σχέσεις αμοιβαίας εκτίμησης και εμπιστοσύνης που έχουν δημιουργηθεί μέσα από χρόνια συνεργασίας.

Κατά τη δική σας οπτική, τι συμβολίζει η Μητριαρχία;

Η Μητριαρχία συμβολίζει μιαν ανθρωπότητα φιλική με τον εαυτό της – και άρα και με τον κόσμο γύρω της. Έναν κόσμο πιο θηλυκό από αυτόν που έχουμε γνωρίσει μέχρι τώρα, έναν κόσμο με τα γνωστά καταστροφικά αποτελέσματα.

11047168_854178457988124_1575063901_n

Πόσο μεγάλη σημασία έχει η ύπαρξη συλλογικοτήτων, όμοιων με αυτή του φιλμ;

Νομίζω ότι οι συλλογικότητες είναι τα εργαστήρια της κοινωνίας. Εκεί γίνεται η επεξεργασία των δυνατοτήτων του κοινού μέλλοντός μας, εκεί δοκιμάζεται και η «αντοχή των υλικών» – των σκέψεων και της υλοποίησής τους. Βέβαια ό,τι δουλεύει σε συνθήκες εργαστηρίου δεν σημαίνει ότι αντέχει και στον έξω κόσμο. Αλλά αυτό είναι μια άλλη συζήτηση.

Το να μοιράζεσαι στο φακό τόσο δυνατές ιστορίες όπως η σεξουαλική κακοποίηση, είναι σίγουρα κάτι ιδιαίτερα δύσκολο, ακόμα κι αν δε τις έχεις βιώσει η ίδια. Υπήρχαν στιγμές που κάποια εκ των ηθοποιών, «λύγισε»;

Το «λύγισμα» για τους/τις ηθοποιούς είναι τεχνική! Οι ηθοποιοί μπορούν να σε πείσουν ότι «καταρρέουν» την ίδια στιγμή που «απογειώνονται» υποκριτικά! Η αλήθεια και το ψέμα για ένα ηθοποιό, την ώρα της δουλειάς του, είναι το ένα και το αυτό. Και όπως και για τους θεατές έτσι και για τον/την ηθοποιό , η πιο δύσκολη και σκοτεινή ψυχική κατάβαση εμπεριέχει την κάθαρση. Το αποζητούν αυτό, αυτήν τη δύσκολη κατάβαση. Έτσι εκπληρώνουν την ουσιαστική αποστολή της δουλειάς τους. Που είναι το να πάρουν πάνω τους το βάρος μιας ζωής, μιά άλλης ζωής. Σ’ αυτήν τη διαδικασία ο δικός μου ρόλος είναι να με αισθανθούν αληθινά δίπλα τους.

Όσο κι αν βρισκόμαστε στο 2015, αρεσκόμαστε στο να εθελοτυφλούμε απέναντι στα προβλήματα της κοινωνίας και, δη, σε αυτά των γυναικών. Τι πιστεύετε πως πρέπει να αλλάξει ως προς τα δικαιώματα της σύγχρονης γυναίκας;

Κοιτάξτε, μόλις πριν λίγα χρόνια αναγνωρίστηκε νομικά και ποινικοποιήθηκε ο βιασμός εντός γάμου. Αλλά πολλές γυναίκες δεν τολμούν ακόμα να διεκδικήσουν ακόμα αυτό το δικαίωμα – δηλαδή το δικαίωμα να διαθέτουν απόλυτα το σώμα τους κάτω από οποιαδήποτε κοινωνική συνθήκη. Αυτό είναι μόνο ένα παράδειγμα, αλλά υπάρχουν πολλά. Ο σεξισμός κρύβεται παντού, σε μικρές πράξεις και σκέψεις της καθημερινότητας, μέσα στην ίδια τη γλώσσα που μιλάμε. Και περνάει σαν κάτι το «φυσικό» και αδιασάλευτο. Πρέπει να υπάρχει διαρκής εγρήγορση στα θέματα του φύλου – μέχρι πραγματικά να υπάρξει αληθινή ισότητα. Κοιτάξτε και την αντιπροσώπηση των γυναικών στην πολιτική ή στις θέσεις δημόσιας ευθύνης. Υπάρχουν πολλά να γίνουν ακόμη. Και είμαι υπέρ της ποσόστωσης 50/50!

μητριαρχία1

Πόσο «σοφότερος» βγήκατε από αυτά τα γυρίσματα, όσον αφορά την κατανόηση της γυναικείας
ψυχολογίας;

Και εγώ αλλά και οι συνεργάτες και συνεργάτισσές μου και οι ηθοποιοί βγήκαμε νομίζω «σοφότεροι» στα θέμα της «συνείδησης του φύλου» – και αυτό είναι το πιο σημαντικό.

Αντιμετωπίσατε προβλήματα στη χρηματοδότηση και τη διανομή ενός τέτοιου, ιδιαίτερου project;

Αυτό το σχέδιο δεν θα είχε υλοποιηθεί ποτέ αν δεν υπήρχε η ενθουσιώδης και ανιδιοτελής συμμετοχή όλων αυτών των εξαιρετικών γυναικών αλλά και των συνεργατών της ταινίας.

Έχετε παρακολουθήσει τα σεμινάρια του σπουδαίου Eric Rohmer πάνω στον κινηματογράφο. Για τον Rohmer, η πλοκή περνούσε σε δεύτερη μοίρα, μπροστά στις σκέψεις και τα συναισθήματα των ηρώων του. Θα μπορούσαμε να πούμε πως στη «Μητριαρχία» συμβαίνει το ίδιο;

O Rhomer είναι πράγματι ένας σπουδαίος κινηματογραφιστής. Οι ταινίες του αποπνέουν αλήθεια – και αθωότητα θα έλεγα – κάτι πολύ σημαντικό. Δεν έχω προσωπικά όμως κάποιο σημείο ή σκηνοθέτη αναφοράς . Κάθε ταινία είναι για εμένα μια καινούργια. Δεν νομίζω πάντως ότι η Μητριαρχία συγγενεύει με το σύμπαν του Rohmer.

Ποιος ήταν ο χώρος που εκτέλεσε χρέη αυτοδιαχειριζόμενης κατάληψης στην ταινία;

Ο χώρος ας παραμείνει μυστικός για να πιστεύουμε ότι κάπου κάποτε πράγματι υπήρξε στ’ αλήθεια! Ήταν όμως και αυτός μια σημαντική ανιδιοτελής συνεισφορά για την υλοποίηση της ταινίας. Και βέβαια διαμορφώθηκε σκηνογραφικά από τον Χρήστο Κωσταντέλλο, το εξαιρετικό σκηνογράφο της ταινίας.

Πως καταλήξατε στα ποιήματα που ακούγονται στην ταινία; Χαρακτηριστικά, ακούσαμε δουλειές από νομπελίστριες όπως η Elfriede Jelinek που έγραψε τη «Δασκάλα του Πιάνου», αλλά και η Anne Sexton.

Η Ann Sexton είναι μια πολύ μεγάλη ποιήτρια που θαυμάζω. Και αυτή και η Σύλβια Πλαθ και η Βιρτζίνια Γούλφ και η Εμιλυ Ντίκινσον, αλλά και η «δική μας» Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ που εμφανίζεται στην ταινία- όπως και πολλές άλλες – έφεραν στο σύγχρονο κόσμο μια πολύ ισχυρή γυναικεία φωνή που τις συνδέει με τη μέγιστη όλων των ποιητών αδιακρίτως φύλου, τη Σαπφώ. Οι περισσότερες κατέρρευσαν κάτω από το βάρος της πατριαρχικής κοινωνίας μέσα στην οποία δημιούργησαν. Οι νεότερες δημιουργοί χάρη σ’ αυτές έχουν τώρα περισσότερο χώρο να μιλήσουν – και να ακουστούν.

Παναγιώτης Μήτσικας

Ο Παναγιώτης Μήτσικας είναι το νόθο παιδί του Woody Allen και του Fox Mulder. Τα τελευταία 5 χρόνια έχει ξεκινήσει ένα indie coming-of-age road trip, ώστε να ανακαλύψει τον εαυτό του.
Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ