Ο ψυχισμός του δολοφόνου

...

Γράφει ο Δημήτρης Ασπρολούπος

Οι ιστορίες με πρωταγωνιστές δολοφόνους, είτε διάσημους πραγματικούς ανθρώπους που διέπραξαν αποτρόπαια εγκλήματα είτε φανταστικές ψυχωτικές προσωπικότητες απασχολούν πολύ συχνά την τηλεόραση και τον κινηματογράφο. Δεν μιλάμε φυσικά για τα αμερικάνικα θρίλερ που είναι αιματοβαμμένα και ξεχειλίζουν σπλάτερ και ευρηματικούς αποκεφαλισμούς. Αυτά εκτός ότι βγαίνουν με το κιλό, δεν ασχολούνται με κανενός ψυχισμό τις περισσότερες φορές. Στην καλύτερη θα αναρωτιόμαστε αν θα ζήσει ή όχι η (συνήθως ξανθιά) πρωταγωνίστρια.

Μιλάμε για ταινίες που μορφολογικά εντάσσονται κάπου ανάμεσα στο δράμα και το θρίλερ. Το θέμα τους είναι το μυαλό και η ζωή του ίδιου του δολοφόνου. Τι τον έκανε δολοφόνο; Πόσο δικαιολογημένες είναι οι πράξεις του; Πόσα ελαφρυντικά μπορούμε να δώσουμε; Του αξίζει μια ηλεκτρική καρέκλα; Και σε ένα ακόμα επίπεδο. Πόσο ηδονικά παρουσιάζονται οι φόνοι; Θα μπορούσαμε να είμαστε στη θέση του; Οι κινηματογραφιστές που δίνουν απαντήσεις σ’ αυτά τα ερωτήματα έχουν συνήθως το φορτίο του αμφιλεγόμενου. Οι ταινίες αυτές αν και συνήθως αποσπούν από τους πρωταγωνιστές τους μερικές από τις καλύτερες ερμηνείες τους, μπορεί να εκνευρίσουν, να διχάσουν και να προκαλέσουν αντιδράσεις.

Παρόλο που ένα από τα πρώτα πορτραίτα δολοφόνου ήταν αυτό του Norman Bates στο αριστουργηματικό Ψυχώ του Alfred Hitchcock, η ταινία δεν συγκαταλέγεται σ’ αυτή την κατηγορία καθώς δεν δίνει κάποια δικαιολογία για τη ψυχολογική του κατάσταση, αφήνοντας έτσι τους θεατές να την υπονοήσουν. Κάτι που μόλις πέρυσι εκμεταλλευτικέ η τηλεόραση με την επιτυχημένη σειρά Bates Motel που είναι prequel των γεγονότων που διηγήθηκε ο Hitchcock. Εκεί βλέπουμε εκτός από την εξαιρετική και υποψήφια για Emmy, Vera Farmiga μια αρκετά επαρκή εξήγηση για την διπολικότητα του μικρού Norman.

Όταν η Patty Jenkins μετέφερε στον κινηματογράφο την πραγματική ιστορία της λεσβίας δολοφόνου Aileen Wuornos, ανάδειξε επιτέλους το ταλέντο της Charlize Theron. Στο Monster παρουσίασε μια δολοφόνο με τη μορφή θύματος, έρμαιο των καταστάσεων που την έκαναν αυτό που είναι και κέρδισε διεθνή αναγνώριση και ένα Oscar για την ερμηνεία της πρωταγωνίστριας της.

Μια ακόμη αριστουργηματική ταινία που διερευνεί πλήρως τη ζωή και την καθημερινότητα του δολοφόνου με τη μορφή γιάπη είναι το American Psycho. Μια ταινία πρόκληση (τώρα θα γίνει και σειρά) που δείχνει την αποστειρωμένη πραγματικότητα του αστικού δολοφόνου που επαγγέλλεται Vice President (δημιουργώντας περίεργους συνειρμούς) με χαρακτηριστική λεπτομέρεια και αποτελεί σημείο αναφοράς στις ταινίες του είδους.

Σε μια πιο μουσική εκδοχή, ο μπαρμπέρης Sweeney Todd δολοφονεί παίρνοντας εκδίκηση από όλους όσους σκότωσαν το γιο του και ταυτόχρονα επαναφέρει μια “ηθική” αποκατάσταση στη βικτωριανή Αγγλία των αρχών του 19ου αιώνα. Οι θεατές είναι μαζί του σε όλη την πορεία της ταινίας. Από τον πρώτο αμήχανο φόνο, μέχρι το λυρικό αιματοβαμμένο φινάλε, συμπάσχοντας και τραγουδώντας.

Και φυσικά ο διασημότερος τηλεοπτικός δολοφόνος, ο Dexter. Μέσα από μια υπερπειτυχημένη σειρά οκτώ σεζόν που την επόμενη εβδομάδα φτάνει στο τέλος της, και με την ευχέρεια του άπλετου τηλεοπτικού χρόνου, οι δημιουργοί μας έδειξαν γιατί ο Dexter έγινε δολοφόνος, μας έκλεισαν το μάτι κάνοντας μας ηθικά συνένοχους και μας αποκάλυψαν τον τρόπο που έχει μάθει να κατευθύνει τις “ορμές” του. Ακόμα κι αν η σειρά έχασε σε κάποιες σεζόν το ενδιαφέρον της, αποτελεί ένα από τα πληρέστερα ψυχογραφήματα μιας αρρωστημένης ψυχής και της προσπάθειας της να υπάρξει.

Είναι ενδιαφέρον θα λέγαμε ότι οι ταινίες με πρωταγωνιστές δολοφόνους, υπό την οπτική του κακού δεν είναι πολύ παλιό χαρακτηριστικό του σινεμά. Σε μια τέχνη που μέσα στα 113 χρόνια έχει διερευνήσει σχεδόν όλες τις πτυχές της ανθρώπινης προσωπικότητας, οι δολοφόνοι και οι ταινίες με αυτούς πρωταγωνιστές έχουν εμφανιστεί τα τελευταία 20 χρόνια. Ήταν το κοινό ανώριμο για μια τέτοια οπτική ή ήταν τα studio επιφυλακτικά ως προς την επένδυση; Το σίγουρο είναι ότι τελικά οι ιστορίες αυτές έχουν βοηθήσει το σινεμά και τους θεατές στο να έχουν μια πιο ουσιαστική αντίληψή για το πως σκέφτονται τα άρρωστα μυαλά. Να συνδιαλέγονται καλλιτεχνικά μαζί τους, ακόμα να τους συμπονούν μερικές φορές. Και τέλος να αναρωτιούνται αν τελικά τους αξίζει η ηλεκτρική καρέκλα.

Φυσικά όλοι αυτοί οι κινηματογραφικοί δολοφόνοι δεν έχουν καμία σχέση με τους δολοφόνους της Χρυσής Αυγής που ενεργούν ρατσιστικά και ανεγκέφαλα.

Διαβάστε όλα τα προηγούμενα Deforming Lens

Δημήτρης Ασπρολούπος

Αγαπώ τον Χίτσκοκ, τον Φιντσερ, τον Χάνεκε, τον αγγλικό ρεαλισμό και το σκανδιναβικό σινεμά αλλά παράλληλα έχω και ένα soft spot για τον Γουές Αντερσον.
Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ