To design της επιστημονικής φαντασίας

...

Γράφει ο Δημήτρης Ασπρολούπος

Από την αρχή της ύπαρξης της, η επιστημονική φαντασία αντιμετώπιζε την πρόκληση την απεικόνιση πιθανών μελλοντικών κόσμων. Είτε στην λογοτεχνική της μορφή, είτε στην πιο εικαστική που περιλαμβάνει και τις ταινίες, η πρόκληση αυτή έπρεπε να εκπληρωθεί με την συνδρομή της τεχνολογίας όσων αφορά τα εφέ σε συνδυασμό με το αισθητικό όραμα του σκηνοθέτη και τις υπάρχουσες σχεδιαστικές τάσεις στο τεχνολογικό design την εποχή που δημιουργείται.

Στις πρώτες ταινίες φαντασίας όπως το Metropolis του Fritz Lang, το design αυτό περιλάμβανε μακέτες πολυώροφων κτιρίων και υπέρογκα σκηνικά έκανα τον άνθρωπο να φαίνεται μηδαμινός μπροστά στα τεχνολογικά του δημιουργήματα. Στο Hollywood λίγο αργότερα, ιδίως στην δεκαετία του 1950, οι ταινίες επιστημονικής φαντασίας όπως το Forbidden Planet του 1956 περιλάμβαναν σκηνικά επηρεασμένα από τη μόδα της εποχής με καλογυαλισμένα μεταλλικά μέρη που φαίνονταν σαν να βγήκαν μόλις από το κουτί, σαν καινούρια παιχνίδια.

Η επανάσταση στο σχεδιασμό των σκηνικών των ταινιών επιστημονικής φαντασίας ήρθε με το Star Wars και το πρώτο Alien. Τα διαστημόπλοια και η αρχιτεκτονική του χώρου, απομακρύνθηκαν από την αποστειρωμένη λογική του παρελθόντος. Είχε σχεδόν έρθει η δεκαετία του 1970 και το κίνημα των χίπις και η ροκ μουσική υπαγόρευαν πιο ρεαλιστικές απεικονίσεις των διαστημικών κόσμων. Έτσι τα διαστημόπλοια φαίνονταν σαν βρόμικα παλιοσίδερα “She may not look like much, but she’s got it where it counts” που έλεγε και ο Han Solo.

Οι ταινίες επιστημονικής φαντασίας της δεκαετίας του 80 δεν θα μπορούσαν να μείνουν ανεπηρέαστες από το πολύχρωμο κλίμα της εποχής. Και ο ιδανικότερος εκπρόσωπος τους ήταν το Blade Runner. Μια ταινία που δεν εκτιμήθηκε όσο θα έπρεπε στη εποχή της, μπόλιασε τη νέον πολυχρωμία με το ανερχόμενο τότε αρχιτεκτονικά Τόκιο, για να παραδώσει ένα αριστούργημα οπού κάθε πλάνο είναι ποίηση και καμία λέξη δεν ξεστομίζεται άσκοπα για το άνθρωπό και τη θέση του μέσα σε μια ταχύτατα εξελισσόμενη τεχνολογία που μας κάνει να αμφισβητούμε ακόμα και τα αυτονόητα.

Στη δεκαετία του 1990 τα πράγματα ήταν λίγο πιο μπερδεμένα. Το 2000 πλησίαζε και η αμηχανία της μη εκπλήρωσής του ονείρου με τους αεροδιάδρομους και την μετανάστευση σε άλλους πλανήτες ώθησαν σχεδιαστές και σκηνοθέτες να μεταφέρουν το φουτουριστικό τους όραμα σε άλλες εικαστικές βάσεις. Σημαντικότερο παράδειγμα αυτής της αισθητικής αποτελεί και μια από τις σημαντικότερες ταινίες επιστημονικής φαντασίας το Gattaca. Τα σκηνικά εδώ ακροβατούν ανάμεσα στα σπίτια του 1990 με στιλιστικές 40’s πινελιές που εξυπηρέτησαν τον γενετικά ελεγχόμενο κόσμο των πρωταγωνιστών όπου κάθε σκέψη για έρωτα και σχεδόν παράνομη.

Από το 2000 και μετά οι σκηνοθέτες συμβιβασμένοι με το γεγονός ότι δεν είμαστε ούτε κατά διάνοια κοντά στο άκρως φουτουριστικό περιβάλλον που περιέγραφαν οι προγενέστεροι συνάδελφοι τους, μας παρουσιάζουν ένα κόσμο διττό. Στο Minority Report τα σπίτια δεν διαφέρουν σχεδόν καθόλου από τα σημερινά με εξαίρεση τα gadgetάκια που κάνουν τις εμφάνιση τους για να υπενθυμίσουν το sci-fi της υπόθεσης. Ενώ αντίθετα οι επαγγελματικοί χώροι είναι εξοπλισμένοι με ακραία στιλιζαρισμένη τεχνολογία που συμβόλιζε την θέση που τείνει να πάρει η τεχνολογική εξέλιξη στην καθημερινή μας ζωή. Βέβαια, λίγα χρόνια αφού δούμε τον Tom Cruise να παίζει τις εικόνες στα δάχτυλα κάνουν την εμφάνιση τους τα πρώτα κινητά με touchscreen.

Σ’ αυτό το μεγάλο καμβά από πολύπλοκα και πολυμορφικά design έρχεται να προστεθεί και η νέα ταινία του Joseph Kosinski, Oblivion. Βασισμένη στο ανέκδοτο κόμικ του σκηνοθέτη που μας εντυπωσίασε με το Tron Legacy και σαφώς επηρεασμένη από το καθαρό design που πλέον κυριαρχεί μέσω της Apple και των προϊόντων της (υλικών και λογισμικών), με ένα εκπληκτικά ταιριαστό soundtrack από την ηλεκτρονική μπάντα M83 εκτοξεύει το design στο επόμενο επίπεδο. Και μας συστήνει ένα δυστοπικό κόσμο όπου αυτά που έχουν απομείνει ένα άψογα στιλιζαρισμένα ανάμεσα σε ξεχασμένα, μισοθαμένα ερείπια της αρχιτεκτονικής του παρελθόντος.

Διαβάστε όλα τα προηγούμενα Deforming Lens

To Oblivion βγαίνει στους κινηματογράφους από 18 Απριλίου 2013

Δημήτρης Ασπρολούπος

Αγαπώ τον Χίτσκοκ, τον Φιντσερ, τον Χάνεκε, τον αγγλικό ρεαλισμό και το σκανδιναβικό σινεμά αλλά παράλληλα έχω και ένα soft spot για τον Γουές Αντερσον.
Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ