Σαγκάη Εξπρές – Shanghai Express (1932)

...






 

Γράφει η Bάσω Γκαγκά


Σκηνοθεσία: Josef von Sternberg
Σενάριο: Jules Furthman, Harry Hervey
Πρωταγωνιστούν: Marlene Dietrich, Clive Brook, Anna May Wong, Warner Oland, Eugene Pallette, Lawrence Grant, Louise Closser Hale
Διάρκεια: 80’
Χώρα: Η.Π.Α.

 

Αν θέλετε να ταξιδέψετε με κάτι λίγο διαφορετικό από το Μπάτμομπιλ αυτή την εβδομάδα, σίγουρα υπάρχει κάπου χώρος στο Σαγκάη Εξπρές, πλάι στη Μάρλεν Ντίτριχ και την παρέα της. Ακόμα ένα κλασικό κομμάτι της χρυσής εποχής του αμερικάνικου κινηματογράφου, με Όσκαρ φωτογραφίας, προχωρημένη για την εποχή σκηνοθεσία και φυσικά ένα από τα μεγαλύτερα αστέρια στις δόξες του.

Το τρένο είναι έτοιμο για αναχώρηση με τους τελευταίους επιβάτες να φτάνουν βιαστικά στο σταθμό του Πεκίνου, ώστε να προλάβουν το δρομολόγιο που θα τους μεταφέρει στη Σαγκάη. Τα γεγονότα τοποθετούνται στην περίοδο του εμφυλίου που μάστιζε την εποχή εκείνη την Κίνα, ενώ οι πρώτες σκηνές διαδραματίζονται μέσα στο κινέζικο πανδαιμόνιο, σε ένα σταθμό στον οποίο συνωστίζονται εκατοντάδες επιβάτες, από την πρώτη μέχρι την τρίτη θέση. Ανάμεσά τους βρίσκονται πολλοί στρατιωτικοί, ευρωπαίοι και μη, αλλά και 2 πόρνες πολυτελείας, η μία εκ των οποίων είναι ιδιαιτέρως γνωστή με το προσωνύμιο “Σαγκάη Λίλη” (Μάρλεν Ντίτριχ). Το ενδιαφέρον αυξάνεται κατακόρυφα όταν η σαγηνευτική γυναίκα ανακαλύπτει ότι μεταξύ των συνταξιδιωτών της συγκαταλέγεται και ο λοχαγός και πρώην αγαπημένος της Ντόναλντ Χάρβεϊ (Κλάιβ Μπρουκ). Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού και ενώ και οι δύο ανακαλύπτουν ότι ο έρωτάς τους κάθε άλλο παρά έχει τελειώσει, μια ομάδα ανταρτών σταματάει το τρένο και ανακρίνει τους επιβάτες της πρώτης θέσης. Ο λοχαγός αποδεικνύεται ιδιαίτερα σημαντικό πρόσωπο για την ικανοποίηση των αιτημάτων τους και η Σαγκάη Λίλη, κατά κόσμον Μάγνταλεν, πρέπει να επιστρατεύσει κάθε της κόλπο ώστε να σώσει τη μεγάλη της αγάπη.

Πολύ δύσκολη και απαιτητική για την εποχή η σκηνοθετική απόπειρα του Γιόνας Στέρνμπεργκ στην τέταρτη κατά σειρά συνεργασία του με τη μεγάλη ντίβα και μούσα του Μάρλεν Ντίτριχ. Και φυσικά το αποτέλεσμα και ο χρόνος αποδεικνύουν ότι τα έχει καταφέρει περίφημα στο να φέρει στα μέτρα του μια ταινία, που στην ουσία όλη η δράση της τοποθετείται μέσα σε ένα τρένο, εγχείρημα που ακόμα και σήμερα θα ακουγόταν παρακινδυνευμένο. Έτσι, πλάθει τις σκηνές του παίζοντας με το φως και το χώρο και σκιάζοντας τα πρόσωπα των χαρακτήρων του, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις εκφράσεις και τις αντιδράσεις τους, αμβλύνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τον συναισθηματισμό που εκπέμπουν. Όσο δεσμευτικό και να δείχνει το έργο που ο Στέρνμπεργκ είχε αναλάβει να φέρει εις πέρας, άλλο τόσο εύκολα το γυρίζει υπέρ του, το κόβει και το ράβει στα μέτρα του και αντλεί απ’ αυτό ολόκληρη τη φιλοσοφία της ταινίας που θέλει σκηνές και διαλόγους να ακολουθούν τη γρήγορη και ρυθμική πορεία του τρένου. Μέσα από τις σκιές και τις ουκ ολίγες νυχτερινές λήψεις στους στενούς διαδρόμους, σκιαγραφείται ένα φιλμ νουάρ, με αξία τεράστια και αναλλοίωτη στο χρόνο.

Ένα ακόμη πολύ δυνατό σημείο της ταινίας είναι και οι χαρακτήρες που τοποθετούνται στην πρώτη θέση του συρμού δημιουργώντας έτσι μια πρωταγωνιστική, αλλοπρόσαλλη παρέα – μικρογραφία της κοινωνίας, με ρόλους άλλοτε σημαντικούς και άλλοτε όχι στην πλοκή της υπόθεσης, σε κάθε περίπτωση όμως τρομερά ενδιαφέροντες. Και χωρίς το σενάριο να βοηθάει ιδιαίτερα, έχουμε πολλές γραφικές προσωπικότητες να κλέβουν την παράσταση έστω και με ένα τους βλέμμα, με τα στοιχεία του χαρακτήρα τους να αντιπροσωπεύουν πτυχές της ανθρώπινης κοινωνίας. Για να καταλήξουμε στον ακρογωνιαίο λίθο της ταινίας, στην εξωτική Μάρλεν Ντίτριχ που δικαιολογεί πλήρως τη φήμη της και δίνει μια από τις καλύτερες για πολλούς ερμηνείες της. Αν και η προσέγγιση είναι πιο μελοδραματική απ’ αυτές που έχουμε συνηθίσει, εντούτοις η Ντίτριχ συνδυάζει τέλεια αισθησιασμό και δυναμικότητα με αποτέλεσμα να ξεχωρίζει αναμφίβολα από το υπόλοιπο καστ και να σηκώνει ένα μεγάλο μέρος της επιτυχίας της ταινίας στις πλάτες της. Υπάρχουν ένα δυο πολύ χαρακτηριστικά πλάνα στα οποία φαίνεται η ιδιαίτερη δουλειά του διδύμου Στέρνμπεργκ- Ντίτριχ και υπογραμμίζουν τη μεγάλη καλλιτεχνική φύση και των δύο.

Σκοτεινό και μυστηριώδες, μια ιστορία μεταξύ λαβ στόρι και περιπέτειας, το Σανγκάη Εξπρές σε καμία περίπτωση δε θα απογοητεύσει. Η ατμόσφαιρά της είναι κάτι παραπάνω από κατάλληλη για ένα αλλιώτικο βράδυ σε κάποιο θερινό σινεμά, μια εναλλακτική πρόταση για όσους θέλουν να γνωρίσουν ένα κομμάτι της ιστορίας του κινηματογράφου, παρέα με ένα από τα μεγαλύτερα ονόματα που γεννήθηκαν ποτέ.

 

 

 

Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ