Τα είδη των χαρακτήρων που συναντάμε στην μυθοπλασία

Σύμφωνα με τον Τζόσεφ Κάμπελ, ο οποίος μελέτησε τη δομή των μύθων κάθε μορφής από όλο τον κόσμο, όλες οι εξιστορήσεις ακολουθούν τα ίδια μοτίβα και περιέχουν τα ίδια είδη χαρακτήρων.

Η μυθοπλασία κάθε μορφής, από τα πανάρχαια παραμύθια και τα έπη μέχρι το σύγχρονο θέατρο και το κινηματογραφικό σενάριο, χρησιμοποιεί κάποιες σταθερές δομές και συγκεκριμένα είδη χαρακτήρων. Η καλή νεράιδα του παραμυθιού παίζει τον ίδιο ρόλο με τον Γκάνταλφ στο LOTR και ο θυμωμένος Ποσειδώνας στην Οδύσσεια δεν απέχει πολύ από τους villains ενός σύγχρονου actionmovie.

 Σύμφωνα με τον Τζόσεφ Κάμπελ, ο οποίος μελέτησε τη δομή των μύθων κάθε μορφής από όλο τον κόσμο, όλες οι εξιστορήσεις ακολουθούν τα ίδια μοτίβα και περιέχουν τα ίδια είδη χαρακτήρων. Ο Γιουνγκ τα τοποθετεί στο κοινωνικό ασυνείδητο των ανθρώπων, υποστηρίζει δηλαδή πως εξαιτίας της χρήσης τους σε κάθε μορφή αφήγησης, έχουν γίνει ένα είδος σταθεράς και οικείας αναφοράς για τους ανθρώπους, γι’ αυτό και μπορούν να αποτελέσουν εξαιρετικό άξονα για κάθε ιστορία.

 Εδώ λοιπόν έρχεται ο ChristopherVogler, ένας από τους πιο έμπειρους ιθύνοντες του Hollywood που έγραψε το βιβλίο «The WriterJourney»,   στο οποίο μεταφέρει τον αφηγηματικό κύκλο του Κάμπελ στα κινηματογραφικά δεδομένα. Για τον κύκλο του Κάμπελ σας τα ξαναείπαμε, εδώ. Σήμερα συγκεντρώνουμε από το βιβλίο του Vogler τα συνηθέστερα είδη χαρακτήρων που συναντάμε στις ταινίες και σας τα παραθέτουμε. Είναι οι ήρωες που ο Voglerαναφέρει ως αρχέτυπα – όρος που έχει σημαντική διαφορά από τα «στερεότυπα». Δεν είναι ότι ο ήρωας είναι στερεοτυπικά κακός για παράδειγμα, αλλά ότι μπορεί ο σεναριογράφος, γνωρίζοντας αυτές τις «μάσκες» νοηματοδότησης που φορά ο κάθε χαρακτήρας, να χειρίζεται πιο βολικά για τον θεατή τη δομή τις ιστορίας. Έχουμε λοιπόν και λέμε:

Ο ΗΡΩΑΣ

Είναι η πιο συνηθισμένη μορφή πρωταγωνιστή, αυτός δηλαδή που κουβαλά το μεγαλύτερο δραματικό φορτίο της ιστορίας και καλείται σε δράση, έχοντας πολλά να χάσει, γι’ αυτό και η ιστορία απαιτεί από αυτόν (αυτό)θυσία. Είναι η κυριότερη μορφή με την οποία μπορεί ο θεατής να ταυτιστεί. Υπάρχουν διάφορα υποείδη του ήρωα, όπως: Αντιήρωας, τραγικός ήρωας, πρόθυμος και απρόθυμος ήρωας, μοναχικός ή μη ήρωας κ.ο.κ.

Ο ΜΕΝΤΟΡΑΣ Είναι η φιγούρα του σοφού (συνήθως ηλικιωμένου, άρα έμπειρου) άνδρα ή γυναίκας, που καλούνται να δώσουν τα φώτα τους, τις συμβουλές τους και την προστασία τους στον ήρωα. Είναι φιγούρες με πνευματική εξουσία, που αντιπροσωπεύουν τον ανώτερο εαυτό μας, δηλαδή τον «Θεό» μέσα στο εγώ του ήρωα – γι’ αυτό σε αρκετές ταινίες, μέντορας είναι ο ίδιος ο ήρωας, η δύναμη δηλαδή της θέλησης μέσα του. Όπως είπαμε, άλλωστε, τα αρχέτυπα είναι «μάσκες», και κάθε χαρακτήρας μπορεί να φορέσει περισσότερες από μία.

Ο ΦΡΟΥΡΟΣ

Σε κάθε ιστορία, ο ήρωας καλείται να ξεπεράσει κάποια εμπόδια. Σε αυτά τα εμπόδια, οι δοκιμασίες που καλείται να περάσει δεν αντιπροσωπεύονται απευθείας από τον «κακό» της ιστορίας, αλλά από τους «φρουρούς». Είναι δηλαδή οι φιγούρες που έχουν συνήθως επωμιστεί από τον «villain» να εμποδίσουν τον ήρωα και τις οποίες ο ήρωας καλείται να αντιμετωπίσει και να τις «κερδίσει», συχνά κάνοντας τους φρουρούς, από αντιπάλους συμμάχους του.

Ο ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟΣ

Συνήθως στο τέλος της πρώτης πράξης κάθε σεναρίου, τίθεται μία μεγάλη πρόκληση στον ήρωα, η οποία αλλάζει όλα τα δεδομένα. Αυτή η πρόκληση ταράζει την έως τώρα ήσυχη ζωή του, τον θέτει προ μεγάλων αποφάσεων και πυροδοτεί την δράση. Αυτή την πρόκληση λοιπόν την θέτει στον ήρωα ο «Αγγελιοφόρος» της ιστορίας. Στα αρχαία έπη ήταν ο Ερμής, που έφερε το μήνυμα για παράδειγμα στην Καλυψώ ότι πρέπει να αφήσει τον Οδυσσέα να φύγει, κι έτσι ξεκίνησε ολόκληρη η Οδύσσεια. Στις μεσαιωνικές αφηγήσεις, ήταν ένας ιππότης που έφερνε μήνυμα πολέμου σε κάποιον βασιλιά, ωθώντας τον σε απόφαση πολέμου. Και στο σύγχρονο σινεμά, είναι κάποιος από τους χαρακτήρες που καλεί τον πρωταγωνιστή σε δράση. Είναι για παράδειγμα ο CaryGrant στο Notorious του Χίτσκοκ που καλεί την Μπέργκμαν να γίνει κατάσκοπος και την ωθεί να αφήσει την «ήσυχη» ζωή της και να δράσει. Όπως σε κάθε περίπτωση, έτσι και εδώ η μάσκα του αγγελιοφόρου μπορεί να φορεθεί και από κάποιον ήρωα που έχει ήδη μια άλλη μάσκα. Π.χ. ο villainμπορεί να καλέσει τον ήρωα σε δράση, ή ο μέντορας να αναγγείλει τα νέα και να ωθήσει τον ήρωα σε αποφάσεις.

Ο ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ

Ο Voglerτον αναφέρει ως «Shapeshifter», δηλαδή αυτόν που αλλάζει συνεχώς πρόσωπα κατά την διάρκεια της ιστορίας. Ένα τυπικό παράδειγμα shapeshifter είναι η femmefataleστα νουάρ καθώς και το αντικείμενο του πόθου σε ερωτικά δράματα: Είναι εκείνοι οι χαρακτήρες δηλαδή που κρύβουν πράγματα και μπορεί να εμφανίζονται ως ερωτευμένοι π.χ. με τον ήρωα, αλλά τελικά να κρύβουν άλλα πράγματα (να είναι κατάσκοποι, να είναι σύμμαχοι με τον villain κ.ο.κ.). Είναι αυτοί που δημιουργούν το ανατρεπτικό μυστήριο της εξιστόρησης και, ακόμη κι αν δεν θέλουν να «σκοτώσουν» τον ήρωα, τον τυλίγουν με ένα πέπλο θολότητας και θαμπώνουν την κρίση του.

Η ΣΚΙΑ

Villains, ανταγωνιστές, εχθροί. Η «Σκιά» στην μυθοπλασία είναι η σκοτεινή πλευρά, αυτό που φοβάται ο ήρωας και που συχνά κρύβεται στον ίδιο του τον εαυτό – είναι αυτό που τρέμει, η «μαύρη» πλευρά του χαρακτήρα του. Η «Σκιά» σε ψυχολογικό επίπεδο αναγκάζει τον ήρωα να αναμετρηθεί με τους φόβους του, δείχνοντάς μας έτσι την προσωπικότητά του και σε δραματικό επίπεδο να ριχτεί στη μάχη, χαρίζοντάς μας έτσι συγκρούσεις και δράση.

Ο «ΚΑΤΕΡΓΑΡΗΣ»

Ένας παλιός κανόνας της δραματουργίας λέει: «Κάν’ τους να κλάψουν πολύ, ασ’ τους να γελάσουν λίγο». Αυτή την τελευταία δουλειά την αναλαμβάνει ο «Trickster», όπως τον αποκαλεί ο Vogler. Είναι ο χαρακτήρας – comicrelief, αυτός δηλαδή που έχει ως αρμοδιότητά του να χρησιμοποιεί το χιούμορ ή με τις γκάφες, τις ατάκες και τα κόλπα του να αποτυπώνει την αλλαγή των δεδομένων. Είναι με άλλα λόγια ένας ήρωας που βασίζεται στην εξυπνάδα και την πνευματώδη ευλυγισία, κάτι που τον καθιστά ιδανικό ήρωα για κωμωδίες. Από τον Οδυσσέα που κέρδισε έναν πόλεμο με την εξυπνάδα του μέχρι το BeepBeepπου ξεγελά πάντα το Κογιότ, και από τον EddieMurphyστον «Μπάτσο του Μπέβερλι Χιλς» μέχρι τον Τσάρλι Τσάπλιν που ανατρέπει το statusquoσε κάθε ιστορία του, κάνοντάς μας να γελάσουμε με τον εαυτό μας, όλοι τους υπήρξαν οι «κατεργάρηδες» των μύθων τους.

Κάθε φορά που δουλεύετε έναν χαρακτήρα για το σενάριό σας, σκεφτείτε ποια από τις παραπάνω «μάσκες» φορά (μόνιμα ή κατά διαστήματα) και έτσι θα γνωρίζετε καλύτερα τον ρόλο που εξυπηρετεί καθ’ όλη την διάρκεια της πλοκής που στήνετε. Ορίστε δύο ερωτήσεις που θα πρέπει να έχετε υπόψη σας κάθε φορά που δουλεύετε έναν χαρακτήρα: «Ποια ψυχολογική λειτουργία της προσωπικότητας αντιπροσωπεύει;» και «Ποια είναι η δραματική του λειτουργία στην ιστορία»;

Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ