Ταξί στην Τεχεράνη – Taxi (2015)

Ο Panahi παίρνει την κάμερα και την τοποθετεί εκεί ακριβώς που δε θέλει η εξουσία: στον πυρήνα της κοινωνίας

 ★★★½☆ 

Σκηνοθεσία: Jafar Panahi
Σενάριο: Jafar Panahi
Πρωταγωνιστούν: Jafar Panahi
Διάρκεια: 82’
Χώρα: Ιράν
Διανομή: Feelgood Entertainment

indexΗ λογοκρισία είναι μια από τις αποτελεσματικότερες πρακτικές κάθε ολοκληρωτικού καθεστώτος που σκοπεύει στον απόλυτο έλεγχο της πληροφορίας, και κυρίως, της αναπαράστασής του μέσω της τέχνης. Ο λόγος που η τέχνη έχει τόση σημασία, είναι γιατί φέρνει την εξουσία σε μια θέση όπου ουσιαστικά μπορεί και κοιτάζει τον ίδιο της τον εαυτό. Μία από τις ισχυρότερες μορφές αναπαράστασης είναι φυσικά ο κινηματογράφος.

Όταν ένα καθεστώς είναι κατάφωρα καταπιεστικό και φασιστικό, το αν ο περιορισμός της έκφρασης προφασίζεται την κριτική στη θρησκεία ή στο πολίτευμα, έχει μικρή σημασία. Διότι στην πραγματικότητα, εκείνο που κυνηγούν οι υπάλληλοι-λογοκριτές είναι ο πνιγμός της ενδεχόμενης αμφισβήτησης της κυρίαρχης τάξης πραγμάτων. Η περίπτωση του Ιράν είναι εξαιρετικά «ενδιαφέρουσα», καθώς το ζενίθ του εθνικού κινηματογράφου συνάντησε εκείνο του εξουσιαστικού φονταμενταλισμού.

Ένας από τους πληγέντες της νέας τάξης πραγμάτων ήταν ο Jafar Panahi, σκηνοθέτης με μερικές από τις μεγαλύτερες διακρίσεις στο εξωτερικό μεταξύ των συμπατριωτών του. Από το 2001 έχει επανειλημμένα φυλακιστεί και ανακριθεί από την αστυνομία, η οποία τον έχει προτρέψει μάλιστα να εγκαταλείψει τη χώρα. Το αποκορύφωμα ήρθε το 2010, όταν ασφαλήτες εισέβαλαν στο σπίτι του και συνέλαβαν εκείνον, τη γυναίκα του, την κόρη του και δεκαπέντε φίλους του. Οι περισσότεροι από αυτούς αφέθηκαν ελεύθεροι έπειτα από 48 ώρες, εκτός από εκείνον για τον οποίο οι κατηγορίες έμειναν αδιευκρίνιστες.

Αργότερα, αφού δικάστηκε σύμφωνα με τον ισλαμικό νόμο με την κατηγορία της «πρόθεσης να διαπράξει εγκλήματα κατά της χώρας και να προωθήσει προπαγάνδα κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας», καταδικάστηκε σε έξι χρόνια φυλακή και είκοσι χρόνια απαγόρευσης στη δημιουργία κινηματογραφικών ταινιών με οποιονδήποτε τρόπο.

Η καταπίεση γεννά την αντίσταση, κι έτσι αναπόφευκτα ο Panahi όχι μόνο δε σταμάτησε να κάνει ταινίες, αλλά αυτές προβάλλονταν παγκοσμίως. Τα γυρίσματά τους γίνονταν με άκρα μυστικότητα, κάτω από απερίγραπτες συνθήκες. Ο καλύτερος τρόπος για να το συνειδητοποιήσει κανείς, είναι βλέποντας αυτό το φιλμ.

Ο Panahi παίρνει την κάμερα και την τοποθετεί εκεί ακριβώς που δε θέλει η εξουσία: στον πυρήνα της κοινωνίας. Μπροστά της περνούν άνθρωποι κάθε τάξης, φύλου, και αντιλήψεων. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται αν όχι η ηθογραφία ενός έθνους, σίγουρα εκείνη μιας Τεχεράνης που ζει εκ των έσω τις επιπτώσεις μιας καθημερινής λογοκρισίας, που επιβάλλουν ενίοτε οι ίδιοι στους εαυτούς τους προσέχοντας τι λένε, πώς, σε ποιον. Σε ένα καθεστώς όπου η παρακολούθηση δυτικών ταινιών μπορεί να γίνει μόνο μέσω της μαύρης αγοράς, με συναλλαγές πανομοιότυπες με την αγορά ναρκωτικών.

Ο Panahi ξεμπροστιάζει την ανικανότητα της εξουσίας να ελέγξει απόλυτα μια πληροφορία που εξ ορισμού αδυνατεί να συγκεντρώσει στα χέρια της. Η αλήθεια βρίσκεται στους δρόμους, και το ταξίδι με το ταξί το αποδεικνύει περίτρανα.

Τους συντελεστές της ταινίας δεν τους γνωρίζουμε, αφού τα ζενερίκ (σ.σ.: οι τίτλοι αρχής/τέλους) δεν εγκρίθηκαν από το Υπουργείο.

Η ταινία αυτή είναι ο ορισμός της λογοκρισίας.

Γιάννης Καντέα-Παπαδόπουλος

Δυσκολεύεται πολύ να γράψει το βιογραφικό του, κι ελπίζει τα κείμενά του να είναι καλύτερα από αυτό.
Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ