Zero Dark Thirty (2012)

...






 

Γράφει ο Παύλος Σηφάκης


Σκηνοθεσία: Kathryn Bigelow
Σενάριο: Mark Boal
Πρωταγωνιστούν: Jessica Chastain, Joel Edgerton, Chris Pratt, Jason Clarke, Jennifer Ehle
Διάρκεια: 157’
Χώρα: Η.Π.Α.
Διανομή: Audio Visual

 

Όταν κυκλοφόρησε το Zero Dark Thirty ένα μήνα πριν στις αμερικανικές αίθουσες, προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις, συζητήσεις και λογομαχίες. Όχι για το σενάριό της, τη σκηνοθεσία της ή τις ερμηνείες των ηθοποιών, αλλά για τη στάση που κρατάει απέναντι στο θέμα των βασανισμών. Για την ακρίβεια, η ταινία κατακρίθηκε ότι αντιμετωπίζει το θέμα των βασανισμών θετικά, καθώς οι πληροφορίες που δίνει μέλος της Αλ Κάιντα στην αρχή αποδεικνύονται χρήσιμες στο κυνήγι για τον εντοπισμό του Οσάμα Μπιν Λάντεν. Οι βασανισμοί για εμένα πρέπει να θεωρούνται κατακριτέοι ασχέτως από το αν αποφέρουν ή όχι «αποτελέσματα», συνεπώς, δε μου φάνηκε ότι η Κάθριν Μπιγκελοου συνηγορεί με αυτό τον τρόπο υπέρ τους. Ούτε όμως μου φάνηκε ότι τους «καταδικάζει». Δεν παίρνει κάποια σαφή θέση. Για την ακρίβεια, δε μου φάνηκε καν ότι το Zero Dark Thirty είναι μία ταινία που πραγματεύεται το θέμα των βασανιστηρίων!

Ουσιαστικά, πέρα από αυτή την εναρκτήρια σκηνή, το ζήτημα των βασανισμών δεν επανέρχεται κατά τη διάρκεια της ταινίας, οπότε υπάρχει το αμείλικτο ερώτημα: Τι πραγματεύεται το Zero Dark Thirty; Είναι άραγε μια ταινία για μία γυναίκα σε ένα ανδροκρατούμενο χώρο όπου συνεχώς παραμερίζεται και χλευάζεται; Αμφιβάλλω. Η Μάγια, ο χαρακτήρας που υποδύεται η Τζέσικα Τσαστέιν όποτε αντιμετωπίζει εχθρικές συμπεριφορές, είναι επειδή είναι καινούργια και σχετικά άπειρη στη δουλειά, όχι επειδή είναι γυναίκα. Το έργο λοιπόν απέχει πολύ από το να χαρακτηριστεί ως φεμινιστικό μανιφέστο. Μήπως τότε, η ταινία πραγματεύεται το ζήτημα της τρομοκρατίας εν γένει και τον τρόπο με τον οποίο το χειρίζεται η Αμερική; Ούτε. Δε υπάρχει σε κανένα σημείο της ταινίας η αίσθηση ότι το το θέμα της τρομοκρατίας μελετάται εις βάθος, ούτε κάποιο σημείο που να αμφισβητούνται οι πράξεις και οι τακτικές των πρωταγωνιστών. Ποιο είναι το κεντρικό συναισθηματικό θέμα του Zero Dark Thirty λοιπόν;

Έλα μου ντε! Δύο εβδομάδες πάνε από τότε που το είδα, κι ακόμα να προσπαθώ να το βρω. Μη παρεξηγήσεις. Πρόκειται για μία καλή ταινία! Κατασκευαστικά κατ’ αρχής είναι άρτια. Δυναμική σκηνοθεσία με κάμερα στο χέρι, ωμός, ρεαλιστικός φωτισμός, γρήγορο μοντάζ, αγχωτική μουσική και φυσικά μία συγκρατημένη, ήρεμη αλλά συνάμα παθιασμένη ερμηνεία από τη Τζέσικα Τσαστέιν στον πρωταγωνιστικό ρόλο. Η ταινία, σε ένα πρώτο, επιφανειακό επίπεδο λειτουργεί άριστα και σαφώς καλύτερα από το Hurt Locker. Εκεί που το Hurt Locker έμοιαζε να βραχυκυκλώνει στην ατέρμονη επαναληπτικότητα της αφήγησής του, το Zero Dark Thirty κοιτάει συνεχώς μπροστά καθώς το κυνήγι για τον εντοπισμό του Μπιν Λάντεν κλιμακώνεται λεπτό προς λεπτό. Το πρόβλημα του Zero Dark Thirty είναι ότι αδυνατεί να πάει κάτω από την επιφάνεια. Ναι, το παρακολούθησα με μεγαλύτερο ενδιαφέρον απ’ ότι το Hurt Locker, αλλά το Hurt Locker, παρ’ όλα τα ελαττώματά του, είχε ένα συναισθηματικό πύρινα, είχε ένα πρωταγωνιστή με σαφές πρόβλημα και αντιφάσεις, είχε στο τέλος κάτι να πει για τον πόλεμο και για την ψυχολογία του στρατιώτη. Το Zero Dark Thirty δεν έχει συναισθηματικό πύρινα. Δεν εξετάζει εις βάθος κάποιο ζήτημα. Δεν παίρνει κάποια θέση. Το ενδιαφέρον μου για την ταινία προέκυπτε περισσότερο από μία κουτσομπολίστικη περιέργεια παρά από τη συναισθηματική μου εμπλοκή με κάποιο χαρακτήρα. Υπάρχει στο φινάλε (αποφεύγοντας τα σπόιλερ) μία έξυπνη πινελιά, η οποία πάει να χωρέσει στην ταινία το θέμα της ματαιότητας της «εκδίκησης» αλλά, εφ’ όσον η Μάγια δεν φαίνεται να έχει κάποια βαθύτερη συναισθηματική εμπλοκή με το κυνήγι του Μπιν Λάντεν ή με την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους, δεν είμαι σίγουρος κατά πόσο λειτουργεί.

Παρ’ όλα τα ντιμπέιτ και τις παθιασμένες συζητήσεις λοιπόν, η ταινία είναι ουσιαστικά ένα καλοφτιαγμένο (ντοκιμαντερίστικο) θρίλερ. Και ως τέτοιο, λειτουργία άψογα, με τη γρήγορη αφήγηση και μερικές εκρηκτικές σκηνές (επιτρέψτε μου το μακάβριο λογοπαίγνιο) που σχεδόν σε πετάνε από την καρέκλα σου! Οι δημιουργοί όμως ενδιαφέρθηκαν περισσότερο για τα ψυχρά γεγονότα απ’ ότι για τους χαρακτήρες και το καλύτερο παράδειγμα γι’ αυτό είναι η τρίτη πράξη της ταινίας, εκεί όπου η Μάγια εξαφανίζεται! Και λογικό θα μου πεις. Η Μάγια δεν είναι στρατιωτικός να μπουκάρει με τα όπλα στο σπίτι όπου κρύβεται ο Μπιν Λάντεν. Έχουμε όμως το παράδοξο να παρακολουθούμε τις απελπισμένες προσπάθειες μιας γυναίκας να εντοπίσει το μεγαλύτερο τρομοκράτη των καιρών μας και στο τελευταίο μισάωρο, στην κορύφωση της ταινίας να εξαφανίζεται από την οθόνη! Είναι μεγάλο αφηγηματικό παράδοξο αλλά από άποψη ρεαλισμού και ορθής αποτύπωσης των γεγονότων είναι απολύτως σωστό. Γιατί αυτό που παρακολουθούμε εν τέλει στο Zero Dark Thirty είναι απλά οι προσπάθειες της CIA για τον εντοπισμό και την εκτέλεση ενός τρομοκράτη.

 

 

 

Δεν υπάρχουν σχόλια

ΑΠΑΝΤΗΣΕ

*

*

ΣΧΕΤΙΚΑ